غضبان، منیر محمد
منیر محمد غضبان (۱۹۴۲-۲۰۱۴م)، فعال سیاسی و نظریهپرداز سوری وابسته به جماعت اخوانالمسلمین بود. شهرت اصلی او به خاطر تلاش در جهت استخراج «روشهای عملی» از سیره نبوی برای استفاده در تشکیلات اسلامی معاصر است. مجموعه کتابهای یازده جلدی او با عنوان «المنهج التربوي للسيرة النبوية» و نیز «المنهج الحركي للسيرة النبوية» تلاش میکنند تا زندگی پیامبر اسلام را نه به عنوان روایت تاریخی، بلکه به عنوان الگویی برای سازماندهی، رهبری و تربیت نیرو در جنبشهای سیاسی-اسلامی معاصر ارائه دهند. او برای مدت کوتاهی در سال ۱۹۸۵ به عنوان رهبر (مراقب عام) اخوان سوریه منصوب شد و بعدها عضو شورای «سازمان جهانی اخوان» بود. غضبان بیشتر عمر خود را در عربستان سعودی گذراند و در دانشگاه امالقرا و رئاسة الإفتاء فعالیت کرد. او در سال ۲۰۱۴ در مکه درگذشت.
| منیر محمد غضبان | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | منیر محمد نجیب غضبان |
| لقب | فقیه السیره (روششناس سیره) |
| نام پدر | محمد نجیب غضبان |
| ولادت | ۱۰ مارس ۱۹۴۲م |
| محل تولد | التل، دمشق، سوریه |
| محل زندگی | سوریه، عربستان سعودی |
| رحلت | ۱ ژوئن ۲۰۱۴م |
| مدفن | مکه، عربستان سعودی |
| طول عمر | ۷۲ |
| فرزندان | عامر، عتبه و چهار دختر |
| خویشاوندان | طه غضبان (برادر)، یاسین غضبان (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | سنی |
| منصب | رهبر پیشین (مراقب عام) اخوان المسلمین در سوریه (۱۹۸۵م) |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترا |
| دانشگاه | دانشگاه دمشق، دانشگاه قرآن کریم (سودان) |
| علایق پژوهشی | سیره نبوی، تاریخ اسلام، اندیشه سیاسی، تربیت اسلامی |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
منیر محمد نجیب غضبان در ۱۰ مارس ۱۹۴۲م در شهر «التل» در حومه دمشق به دنیا آمد.[۱] خانواده او از پایهگذاران جماعت اخوانالمسلمین در سوریه بودند و همگی با «مصطفی سباعی» (نخستین رهبر اخوان سوریه) بیعت کرده بودند.[۲] برادر بزرگترش «طه» از یاران نزدیک سباعی بود و برادر دیگرش «یاسین» نیز از چهرههای شاخص اخوان به شمار میرفت.[۲] خود منیر در کتاب «کشف المستور» نقل میکند که در کودکی، هنگام دیدار مصطفی سباعی از روستایشان، سباعی دست بر سر او کشید و گفت: «از امروز تو از جمعیت مایی».[۳] او در دوازده سالگی به طور رسمی وارد یکی از حلقههای تربیتی (اُسَر) اخوان شد.[۲]
تحصیلات
غضبان تحصیلات ابتدایی را در التل گذراند و سپس به دمشق رفت. دیپلم دبیرستان را در ۱۹۶۲ و گواهی صلاحیت معلمی را در ۱۹۶۳ دریافت کرد.[۴] مدارج علمی او به ترتیب عبارت است از: - لیسانس شریعت از دانشگاه دمشق در سال ۱۹۶۷م.[۵]
- دیپلم عمومی تربیت از دانشگاه دمشق در سال ۱۹۶۸م.[۶]
- فوق لیسانس زبان عربی از مؤسسه تحقیقات و مطالعات عربی در قاهره در سال ۱۹۷۲م. عنوان پایاننامه: «جهتگیری اسلامی در شعر رصافی».[۷]
- دکترای زبان عربی از دانشگاه قرآن کریم در سودان در سال ۱۹۹۷م. عنوان پایاننامه: «شعر در عهد نبوی».[۷]
- جایزه سلطان برونئی برای سیره نبوی در سال ۲۰۰۰م.[۶]
فعالیتها و مشاغل
تدریس در سوریه
از سال ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۲ در مدارس ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان دمشق تدریس میکرد.[۸] به دلیل فشارهای حزب بعث (که در آن زمان در سوریه حاکم بود) و اخراج از برخی مناطق، سرانجام ناچار به ترک سوریه شد.[۹]
فعالیت در عربستان سعودی
او در اوایل دهه ۱۹۷۰ به عربستان سعودی مهاجرت کرد و در سمتهای زیر به کار پرداخت[۱۰]:
- راهنمای تربیتی در اداره آموزش دختران در طائف (۱۳۹۳-۱۳۹۵ قمری).
- راهنمای علوم دینی در ریاست آموزش دختران در ریاض (۱۳۹۵-۱۴۰۰ قمری).
- داعی در خارج از کشور (ماموریتهای تبلیغی) زیر نظر ریاست افتای عربستان (۱۴۰۰-۱۴۰۷ قمری).
- پژوهشگر تربیتی در دانشگاه امالقرا، مرکز مطالعات اسلامی مکه (۱۴۰۷-۱۴۲۰ قمری).
- پژوهشگر فرهنگی در «ندوه جهانی جوانان اسلامی» (۱۴۱۲ قمری).
او همچنین در تألیف کتابهای درسی برای آموزش دختران در عربستان (مانند اصول تدریس، محو بیسوادی، فقه و حدیث) مشارکت داشت.[۱۰]
فعالیت در جماعت اخوانالمسلمین
غضبان از نوجوانی عضو اخوان سوریه بود و مراتب زیر را طی کرد[۲]:
- مسئول حلقه تربیتی (اُسره)، سپس مسئول شهر التل، سپس عضو دفتر دمشق.
- کمک معاون رهبر (مساعد نائب المراقب العام) و سپس معاون رهبر (نائب المراقب العام).
- در سال ۱۹۸۱ در تلاش برای اتحاد سه شاخه مختلف اخوان سوریه (حلب، دمشق و «طلیعه مقاتله») نقش داشت و به عنوان عضو رهبری از سوی شاخه حلب انتخاب شد.[۹]
- در سال ۱۹۸۵ توسط «سازمان جهانی اخوان» به عنوان رهبر (مراقب عام) اخوان سوریه منصوب شد، اما پس از شش ماه به دلیل ناتوانی در ایجاد آشتی داخلی، استعفا داد.[۲]
- عضو شورای «سازمان جهانی اخوان» از جانب سوریه (۱۹۸۶-۲۰۱۰) و نیز رئیس شورای اخوان سوریه بود.[۴]
- در سال ۱۹۸۱ در تلاش برای اتحاد سه شاخه مختلف اخوان سوریه (حلب، دمشق و «طلیعه مقاتله») نقش داشت و به عنوان عضو رهبری از سوی شاخه حلب انتخاب شد.[۹]
- در سال ۱۹۸۵ توسط «سازمان جهانی اخوان» به عنوان رهبر (مراقب عام) اخوان سوریه منصوب شد، اما پس از شش ماه به دلیل ناتوانی در ایجاد آشتی داخلی، استعفا داد.[۲]
- عضو شورای «سازمان جهانی اخوان» از جانب سوریه (۱۹۸۶-۲۰۱۰) و نیز رئیس شورای اخوان سوریه بود.[۴]
- بنا به برخی گزارشها، او از سوی سازمان جهانی مأمور نظارت بر عملکرد جماعتهای اخوان در کشورهای مختلف و نیز انتخاب رهبران جدید بود.[۱۱]
منابع نزدیک به اخوان او را چهرهای «مصلح» و مخالف خشونت معرفی میکنند، در حالی که برخی منابع مخالف، او را به نقش در «نظارت بر عملیات مسلحانه» دهه ۱۹۸۰ متهم کردهاند.[۴]
وفات
منیر غضبان پس از چند سال بیماری کبد، در روز یکشنبه ۳ شعبان ۱۴۳۵ قمری برابر با ۱ ژوئن ۲۰۱۴ میلادی در بیمارستانی در مکه درگذشت.[۵] بر پیکر او در مسجدالحرام نماز خوانده شد و در همان شهر به خاک سپرده شد.[۱۲]
آثار
تعداد آثار منتشر شده او نزدیک به شصت عنوان است. فهرست زیر بر اساس دستهبندی موضوعی و برگرفته از منابع متعدد ارائه میشود[۵][۲][۶][۷]:
الف) در سیره نبوی (زندگی و روش پیامبر اسلام)
- المنهج الحركي للسيرة النبوية (۳ جلد)
- المنهج التربوي للسيرة النبوية (۱۱ جلد) شامل: التربية الجهادية (۳ ج)، التربية القيادية (۴ ج)، التربية الجماعية (۲ ج)، التربية السياسية (۲ ج)
- المنهج الإعلامي للسيرة النبوية: الشعر في عهد النبوة (۲ جلد)
- فقه السيرة النبوية (کتاب درسی دانشگاه امالقرا)
- التراتيب الإدارية في نظام الحكومة النبوية (تلخیص و تنظیم اثر عبدالحی الکتانی)
- فقه التمكين في السيرة النبوية
- أخلاقيات الحرب في السيرة النبوية
- الأربعين في سيرة سيد المرسلين
- التربية السياسية للطفل المسلم
ب) در تاریخ اسلام و شرح حال صحابه
- معاوية بن أبي سفيان
- أبو ذر الغفاري
- عمرو بن العاص (الأمير المجاهد)
- هند بنت عتبة
- المغيرة بن شعبة الوالي المجاهد
- المسيرة الإسلامية للتاريخ
- المسيرة الإسلامية لجيل الخلافة الراشدة (چهار جلد: عهد الصدیق، عمر، عثمان، علی)
- جولات نقدية في كتاب الخلافات السياسية بين الصحابة
ج) در اندیشه سیاسی و بررسی جریانهای فکری
- الحركات القومية في ميزان اسلام
- التحالف السياسي في الإسلام
- نحن والغرب على ضوء السنن الربانية (العراق وأمريكا نموذجا)
- سيد قطب ضد العنف
- سورية في قرن
- قضايا إسلامية معاصرة (۴ جلد)
د) در تربیت اسلامی و مسائل زنان
- الأخوات المؤمنات (کتاب کمک درسی در مدارس دخترانه عربستان به مدت هفت سال)
- إليك أيها الفتى المسلم
- إليك أيتها الفتاة المسلمة
- من معين التربية الإسلامية
- طرق تدريس المواد الدينية (مشترک)
- الحقوق المائة للمرأة المسلمة
- الحوار فكرا وثقافة
هـ) کتابهای منتشر نشده در زمان حیات (تحت الطبع)
- مدخل إلى السيرة المنهجية
- المنهج السياسي في السيرة النبوية
- شباب في العهد النبوي
- شباب في العهد الراشدي
- التل في ذاكرتي وفي قلبي
- الاتجاه الإسلامي عند الرصافي
- المسلسلات التاريخية السورية (نماذج) دراسة
پانویس
- ↑ اخوان آنلاین: منیر الغضبان.. حماسه دعوتی
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ سایت اعتدال: دکتر منیر الغضبان، مرد سیره و فقیه آن
- ↑ مجله فجر: المنیر... شیخ منیر غضبان
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ بوابة الحركات الإسلامية: منير الغضبان.. الإخواني مراقب مذبحة "حماة"
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ اخوان آنلاین
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ اسلام ویب: حدث في مثل هذا الأسبوع
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ المكتبة الشاملة: تعريف بالمؤلف
- ↑ منصة المكتبة: الدكتور منير الغضبان
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ رابطة العلماء السوریین: الشیخ منیر الغضبان كما عرفته
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ جامع الكتب الإسلامية: منير محمد الغضبان
- ↑ البوابة نیوز: منیر الغضبان.. المهندس البيروقراطي للإخوان
- ↑ مهارات الدعوة: منير الغضبان.. ملحمة دعوية من السيرة النبوية
منابع مقاله
- وصفي عاشور أبو زيد، «منير الغضبان.. حينما تتحول السيرة إلى ملحمة دعوية»، پایگاه اینترنتی اخوان المسلمین، ۴ ژوئن ۲۰۱۴
- «الدكتور منير الغضبان رجل السيرة وفقيهها»، پایگاه اینترنتی اعتدال، ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۸
- عمار يحيى، «المنیر .. الشيخ منير غضبان»، مجله الفجر، ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۴
- «وفاة فقيه السيرة الشيخ منير الغضبان»، پایگاه اینترنتی إسلام ویب، ۱۷ مارس ۲۰۲۱
- جامع الكتب الإسلامية: پروفایل منير محمد الغضبان
- منصة المكتبة: دکتر منير الغضبان
- «منير الغضبان.. المهندس البيروقراطي للإخوان»، پایگاه اینترنتی البوابة نیوز، ۱۰ مارس ۲۰۲۶
- «منير الغضبان.. الإخواني مراقب مذبحة حماة»، پایگاه اینترنتی بوابة الحركات الإسلامية، ۱۰ مارس ۲۰۲۶
- المكتبة الشاملة: منير الغضبان
- «منير الغضبان.. ملحمة دعوية من السيرة النبوية»، پایگاه اینترنتی مهارات الدعوة، ۴ ژوئن ۲۰۱۴
- طاهر حمدو، «الشيخ منير الغضبان كما عرفته»، پایگاه اینترنتی رابطة العلماء السوریین، ۵ ژوئن ۲۰۱۴
وابستهها
- سیرهی نبوی (مشعلی بر راه بیداری اسلامی)
- المنهج الحرکي للسيرة النبوية
- فقه السيرة النبوية
- المنهج الحرکي للسيرة النبوية
- التحالف السیاسي في الإسلام
- عمرو بن العاص الأمير المجاهد
- أبوذر الغفاري الزاهد المجاهد
- سیرهی نبوی: مشعلی بر راه بیداری اسلامی
- المنهج التربوي للسیرة النبویة
- أخلاقیات الحرب في السیرة النبویة
- الحوار: شریعة... و واقعا...و تاریخا
- المسيرة الإسلامية للتاريخ
- شباب في العهد الراشدي
- المسیرة الإسلامیة لجیل الخلافة الراشدة
- حقوق المائة للمراة المسلمة
- قضايا اسلامية معاصرة
- خطمشی سياسي در سيره نبوی
- فقه التمکين في السيرة النبوية
- المنهج السياسي للسيرة النبوية
- معاوية بن أبيسفيان: صحابي کبير و ملک مجاهد
- التحالف السياسي في الاسلام
- المسيرة الإسلامية لجيل الخلافة الراشدة: تحریر الجزیرة العربیة و العراق و الشام عهد الصدیق