صناعة الكتاب
صناعة الكتّاب ، از آثار ادیب، نحوی، واژهشناس و قرآنپژوه قرن چهارم هجرى قمری، ابوجعفر احمد بن محمد بن اسماعیل مرادی نحاس، مشهور به ابوجعفر نحاس (متوفی ۳۳۸ق)، است که به توضیح ارزش، لوازم و انواع نویسندگی و اشتباهات رایج در بین نویسندگان زبان عربی میپردازد. پژوهشگر معاصر و استاد دانشکده ادبیات دانشگاه طنطا (مصر)، دکتر بدر احمد ضیف، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و تعلیقاتی را بر آن افزوده است.
| صناعة الكتاب | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نحاس، احمد بن محمد (نويسنده) ضیف، بدراحمد (محقق) |
| ناشر | دار العلوم العربية |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 1410ق - 1990م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | نویسندگی,Authorship, -- متون قدیمی تا قرن ۱۴, -- Early works to 20th century,a06,a06 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PN ۱۴۴/ن۳ص۹ |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- ابوجعفر نحاس، گوید: پس ما کتابی جامع تألیف میکنیم و در آن همه نیازهای نویسندگان (مانند خطّ، هجاء، عربیت، لغت، نامهنگاری به ترتیب برای مردان و زنان و نمونههایی از نامهها و...) را گردآوری میکنیم و در توضیح و تقریبش میکوشیم و بهترین مثالها را میآوریم و...[۱].
- دکتر بدر احمد ضیف، تأکید کرده است که ابوجعفر نحاس در مقدمه کتاب، اثر خودش را دارای 10 مرتبه دانسته، ولی بعد برایش بدا حاصل شده و مرتبه یازدهمی را بر آن افزوده، اما آن را طبقه یازدهم نامیده است[۲].
ساختار و محتوا
- ابوجعفر نحاس، کتاب حاضر را در 11 مرتبه به ترتیب ذیل سامان داده است:
- درباره «بسم الله الرحمن الرحيم» و اشتقاق اسامی ماهها؛
- اشتقاق کتابت؛
- خطّ و هجاء؛
- اصطلاحات کتابت؛
- نحو؛
- بلاغت؛
- فَهّاهت (درماندگی در سخنگویی)؛
- خطابه؛
- فضیلت کتابت؛
- مواردی که نویسندگان در آن اشتباه میکنند؛
- مواردی که نویسندگان به تصحیح آن نیاز دارند، مانند کلماتی که مذکر یا مؤنث آن مشهور است، ولی تشخیص طرف مقابلش آسان نیست یا مفرد یا جمعش معروف است، ولی بسیاری طرف مقابلش را نمیدانند و...
نمونه مباحث
- به مردی گفتند که نیکوترین خطّ کدام است؟ گفت: «خطّ كُتب بدواة لائقة بكفّ حاذقة»[۳]؛ یعنی: خطی که با مُرکّبی مناسب و با دستی ماهر نوشته شود.
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.