داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب
داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب، تألیف رسول جعفریان، (متولد 1343ش)، پژوهشگر تاریخ است. این کتاب، به بررسی پدیده حجاب و مسئله کشف حجاب در ایران پیش از انقلاب میپردازد و ابعاد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و فقهی این موضوع را با استناد به اسناد بررسی میکند.
| داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | جعفریان، رسول (نويسنده) |
| ناشر | مرکز اسناد انقلاب اسلامی |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1383ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 964-8134-96-0 |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ج73 د2 1490 DSR |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
انگیزه نگارش
نویسنده با تألیف این اثر به دنبال ارائه یک تحلیل جامع و مستند از تاریخ حجاب و کشف حجاب در ایران بوده است. او قصد دارد به برداشتهای نادرست از پدیده کشف حجاب، که آن را پیشرفت میدانستند، پاسخ دهد و نشان دهد که این پدیده در واقع یک اجرای اجباری و تهاجم فرهنگی از سوی غرب بوده است. هدف کتاب افزایش درک و شناخت نسبت به این مسئله مهم تاریخی و فرهنگی است و این اثر در پاسخ به نیاز به تألیف جامع و مستند در این حوزه، نگاشته شده است[۱].
اهمیت کتاب
- جامعیت اسنادی: این کتاب، شامل اسناد متعدد تاریخی است که آن را به منبعی غنی برای مطالعه تاریخ حجاب و کشف حجاب در ایران تبدیل میکند.
- رویکرد تاریخی و تحلیلی: کتاب با رویکردی تاریخی به بررسی وقایع میپردازد و تلاشهای علما در برابر پدیده کشف حجاب و همچنین تأثیر اندیشههای متفکران غربی را تحلیل میکند.
- پوشش ابعاد مختلف: این اثر به ابعاد فقهی، کلامی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مسئله حجاب میپردازد و دیدگاههای متفاوتی را در این زمینه ارائه میدهد.
ساختار
کتاب در یک جلد منتشر شده و بهطور کلی شامل مقدمه، فصول اصلی تحلیلی و مباحث نظری و بخش گستردهای از اسناد تاریخی است که به بررسی پدیده حجاب و کشف حجاب در ایران قبل از انقلاب اسلامی میپردازد.
گزارش محتوا
- مقدمه: این بخش، به اهمیت عمومی پوشش و لباس بهعنوان یک نماد مذهبی و ملی از دوران باستان میپردازد و تأکید میکند که انتخاب پوشش، نمایانگر هویت جمعی یک قوم است. همچنین پدیده کشف حجاب در ایران بهعنوان یک چالش فرهنگی و اجتماعی مورد بحث قرار میگیرد و هدف کتاب را تبیین میکند[۲].
- پدیده کشف حجاب در ایران: مباحث مطرحشده در این بخش، عبارتند از:
- نخستین برخوردها با پدیده بیحجابی و مسئله کشف حجاب: شامل تحلیل دیدگاههای افراد و گروههای مختلف مانند حاج محمدکریمخان کرمانی، علیبخش قاجار و شیخالرئیس قاجار که هرکدام از منظرهای خاص خود به مسئله حجاب پرداختهاند[۳].
- گسترش دامنه بحث از کشف حجاب پس از مشروطه[۴].
- دومرحلهای بودن بحث کشف حجاب:
- مرحله اول: باز گذاشتن صورت و دو دست؛
- مرحله دوم: کشف حجاب به معنای اروپایی آن[۵].
- تلاشهای علمی علما در برابر بدعت کشف حجاب:
- برخوردهای سیاسی – اجتماعی؛
- برخورد علمی و فرهنگی[۶].
- روش استدلال برای حجاب در رسالهها و آثار جدید: بهکارگیری نوعی عقلگرایی در قضایای کلامی و فقهی و تاریخی [۷].
- تأثیر اندیشههای قاسم امین مصری در ایران درباره حجاب: وی بر این باور بود که زنان تا وقتی محجبه هستند، پیشرفت نخواهند کرد. بهعلاوه در قرآن هم دلیلی بر اینکه زنان باید روی خود را بپوشانند، وجود ندارد. وی حجاب قرآنی را ویژه زنان پیامبر(ص) – و نه زنان دیگر - میدانست[۸].
- ترجمه آثار قاسم امین به فارسی:
- زن و آزادی؛
- زن امروز[۹].
- کارهای علمی انجامشده درباره تاریخ کشف حجاب:
الف)- حجاب و کشف حجاب در ایران؛
ب)- خشونت و فرهنگ (اسناد محرمانه کشف حجاب 1322-1313ش)؛
ج)- واقعه کشف حجاب (اسناد کشف حجاب در دوره رضاخان)؛
د)- حکایت کشف حجاب؛
ه)- تغییر لباس و کشف حجاب به روایت اسناد؛
و)- کشف حجاب؛
ز)- کشف حجاب در ایران؛
ح)- علما و رژیم رضاشاه؛
ط)- کشف حجاب در لرستان به روایت اسناد[۱۰].
- مبارزه با کشف حجاب[۱۱].
- حجاب در مطبوعات دینی پیش از انقلاب: در این قسمت، نقش مطبوعات دینی در تبیین و دفاع از حجاب قبل از انقلاب اسلامی میپردازد. بررسی مقالات و دیدگاههای منتشرشده در نشریات آن زمان نشان میدهد که چگونه علما و متفکران دینی به این مسئله واکنش نشان دادهاند[۱۲].
- حجاب و انقلاب اسلامی: این قسمت، به ارتباط مسئله حجاب با نهضت اسلامی و در نهایت انقلاب اسلامی میپردازد. دیدگاهها و موضعگیریهای رهبران انقلاب، علما و مردم در قبال حجاب و مقاومت در برابر سیاستهای حکومت وقت، مورد بررسی قرار میگیرد[۱۳].
- حجابیهنویسان: این بخش، به معرفی و تحلیل آثار نویسندگان و علمایی میپردازد که در زمینه حجاب قلم زدهاند و دیدگاهها و استدلالهای مختلف آنها را در مورد حجاب و بیحجابی شامل میشود[۱۴].
- حجاب و ضد حجاب در شعر فارسی معاصر: این بخش، به بررسی اشعار شاعران معاصر فارسی میپردازد که در حمایت یا مخالفت با حجاب سروده شدهاند و نشان میدهد که چگونه موضوع حجاب در ادبیات و شعر آن دوران بازتاب یافته است[۱۵].
- کتابشناسی حجاب: این بخش، شامل فهرست جامعی از کتب و مقالات مربوط به حجاب است[۱۶].
- اسناد: این بخش، مشتمل بر 19 سند است که غالب آنها استفتا از مراجع تقلید آن زمان پیرامون مسئله زن و حجاب، همراه با جواب آنهاست[۱۷].
پانویس
- ↑ ر.ک: مقدمه، ص9-14
- ↑ ر.ک: همان
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص15-25
- ↑ ر.ک: همان، ص25
- ↑ ر.ک: همان، ص32-33
- ↑ ر.ک: همان، ص33-34
- ↑ ر.ک: همان، ص36
- ↑ ر.ک: همان، ص38-41
- ↑ ر.ک: همان، ص43-44
- ↑ ر.ک: همان، ص47-59
- ↑ ر.ک: همان، ص59
- ↑ ر.ک: همان، ص61
- ↑ ر.ک: همان، ص65-69
- ↑ ر.ک: همان، ص71-157
- ↑ ر.ک: همان، ص159-237
- ↑ ر.ک: همان، ص239-259
- ↑ ر.ک: همان، ص261-281
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.