داستانها و پیامهای حکیم سنایی در حدیقةالحقیقه
داستانها و پیامهای حکیم سنایی در حدیقةالحقیقه تألیف حشمتالله ریاضی (متولد ۱۳۱۶ش) پژوهشگر ادبیات فارسی؛ به اهتمام معصومه امین دهقان. این کتاب ضمن مروری بر زندگی و آثار حکیم سنایی و معرفی کتاب حدیقةالحقیقه، گزیدهای از داستانها و حکایتهای این منظومه عرفانی را به صورت بازنویسیشده ارائه میدهد.
| داستانها و پیامهای حکیم سنایی در حدیقةالحقیقه | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ریاضی، حشمت الله (نویسنده)
امین دهقان، معصومه (گردآورنده) سنایی، مجدود بن آدم (اصلی) |
| ناشر | نشر حقیقت |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | ۱۳۹۰ش |
| چاپ | نخست |
| شابک | ۹-۲۲-۵۲۳۱-۶۰۰-۹۷۸ |
| موضوع | سنایی، مجدود بن آدم، ۴۷۳؟-۵۲۵؟ق. حدیقةالحقیقه و شریعةالطریقه - نقد و تفسیر // شعر فارسی - قرن ۶ق. - تاریخ و نقد // شعر عرفانی - قرن ۶ق. - تاریخ و نقد |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| کد کنگره | ۴۹۴۴ ۲د۹ر / PIR |
ساختار
این کتاب شامل یک مقدمه و بخشهای اصلی است که به بازنویسی و تحلیل داستانهای حدیقةالحقیقه اختصاص دارد. کتاب با کتابنامه به پایان میرسد.
گزارش کتاب
کتاب با نگاهی گذرا به زندگی حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی (حدود ۴۷۳-۵۲۵ق) آغاز میشود. نویسنده به دوران چکامهسرایی سنایی در مدح پادشاهان غزنوی، تحول روحی و عرفانی او، سفرهایش به مراکزی مانند بلخ و مکه، و ملاقات با عارفانی چون خواجه یوسف همدانی و شیخ احمد غزالی اشاره میکند. سپس آثار سنایی را آیینهای از درون پاک، وسعت اندیشه، زهد و عشق او به اهل بیت معرفی میکند و تأثیر او بر عارفان پس از خود مانند عطار و مولوی را خاطرنشان میسازد.
پس از این مقدمه، کتاب به معرفی حدیقةالحقیقه (یا الهینامه و فخرینامه) میپردازد که کاملترین و پختهترین اثر سنایی و مشتمل بر حدود ده هزار بیت در موضوع توحید، عرفان و اخلاق دانسته شده است. نویسنده با استناد به نظر دکتر عبدالحسین زرینکوب، به ویژگیهای این اثر از جمله آمیختگی آیات و احادیث با حکمت و عرفان، و کثرت امثال و حکایات لطیف و عمیق اشاره میکند.
ساختار اصلی حدیقه در ده باب توضیح داده شده است: باب اول در حمد و ستایش خداوند و مباحثی مانند وحدت، عظمت، توکل، زهد و توبه؛ باب دوم در یادکرد قرآن و معانی آن؛ باب سوم در نعت پیامبر (ص)، خلفا و امامان حسن و حسین(ع) و واقعۀ کربلا؛ باب چهارم در وصف عقل و مراتب آن؛ باب پنجم در فضیلت علم و وصف عشق؛ باب ششم در احوال نفس و مذمت دنیا و رذایل اخلاقی؛ باب هفتم در غرور و غفلت و سخن از مرگ و زهد ریایی؛ باب هشتم در مدح سلطان بهرامشاه و بیان آیین کشورداری؛ باب نهم در توصیف راه سعادت؛ و باب دهم در عذر سخن و بیان حال پیری شاعر.
نویسنده کتاب حاضر، با استفاده از نسخه تصحیحشدۀ مرحوم مدرس رضوی (انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۹)، گزیدهای از داستانها و حکایتهای پرمعنی این منظومه را استخراج و به زبان امروزی بازنویسی کرده است. هدف، آشنا کردن مخاطب با محتوای تعلیمی و اخلاقی حدیقه و نشان دادن جنبههای کاربردی آموزههای سنایی در زندگی فردی و اجتماعی است. سنایی در این اثر، مردم را به خداپرستی، نیکوکاری، شجاعت، عفت، عشق و محبت، و رضا دعوت میکند و به حاکمان و قضات، آیین عدالت و رعیتپروری را میآموزد. این کتاب راهنمایی برای درک بهتر یکی از کهنترین و تأثیرگذارترین متون عرفان منظوم فارسی است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات