خطیبی، ابوالفضل
ابوالفضل خطیبی (۱۳۳۹-۱۴۰۱ش)، نویسنده، شاهنامهپژوه و پژوهشگر زبان و ادب فارسی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مشاور علمی گروه فرهنگنویسی بود. وی فارغالتحصیل کارشناسی تاریخ از دانشگاه شیراز، کارشناسی ارشد فرهنگ و زبانهای باستانی ایران و دکتری زبان و ادبیات فارسی از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بود. خطیبی از سال ۱۳۶۸ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و سپس فرهنگستان زبان و ادب فارسی فعالیت داشت و بیش از ۹ کتاب، ۶۸ مقاله و ۲۳ نقد کتاب منتشر کرد. حوزه تخصصی او شاهنامه فردوسی و ادبیات حماسی بود و در تصحیح شاهنامه با جلال خالقی مطلق در جلد هفتم همکاری داشت.
| ابوالفضل خطیبی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | ابوالفضل خطیبی |
| ولادت | ۲۵ اردیبهشت ۱۳۳۹ |
| محل تولد | روستای امامزاده علیاکبر، آرادان، گرمسار، ایران |
| محل زندگی | تهران |
| رحلت | ۲۱ دی ۱۴۰۱ |
| طول عمر | ۶۲ سال |
| همسر | فریبا شکوهی |
| فرزندان | غزل (دختر) |
| دین | اسلام |
| پیشه | نویسنده، شاهنامهپژوه، پژوهشگر زبان و ادب فارسی |
| منصب | عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، معاون گروه فرهنگنویسی |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | استادیار |
| دانشگاه | فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
| علایق پژوهشی | شاهنامه فردوسی، ادبیات حماسی، زبان و ادبیات فارسی |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
ولادت
ابوالفضل خطیبی در ۲۵ اردیبهشت ماه ۱۳۳۹ خورشیدی در روستای امامزاده علیاکبر از توابع بخش آرادان در شهرستان گرمسار استان سمنان زاده شد. [۱] دوران ابتدایی را در همان روستا و راهنمایی و دبیرستان را در آرادان سپری کرد.
تحصیلات
در سال ۱۳۵۸ در رشته تاریخ وارد دانشگاه شیراز شد و در ۱۳۶۵ مدرک کارشناسی گرفت.[۲]
در سالهای ۱۳۷۵–۱۳۷۸ دوره کارشناسی ارشد را در رشته فرهنگ و زبانهای باستانی ایران در پژوهشگاه علوم انسانی گذراند.
در سالهای ۱۳۹۰–۱۳۹۴ در همان پژوهشگاه در رشته زبان و ادبیات فارسی دوره دکتری را سپری کرد و در ۲۵ آذر ۱۳۹۴ از رساله دکتری خود با عنوان «بررسی انتقادی مهمترین قطعات و بیتهای الحاقی شاهنامه» دفاع کرد.[۳]
از مهمترین اساتید او میتوان به جلال خالقی مطلق، احمد تفضلی و علیاشرف صادقی اشاره کرد.
فعالیتها
از سال ۱۳۶۸ پس از اتمام دوره سربازی در چند مرکز پژوهشی به فعالیت اشتغال داشت، از جمله: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۱۳۶۸–۱۳۷۵)، مرکز نشر دانشگاهی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی (از ۱۳۷۵). خطیبی عضو هیئت علمی و معاون گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاون سردبیر مجله «نامه ایران باستان» بود.
وی نگارنده بیش از صد مقاله علمی به ویژه درباره شاهنامه در دانشنامهها و مجلات تخصصی ادبی بود. از جمله فعالیتهای اجرایی او میتوان به نویسنده و ویراستار علمی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۱۳۶۹–۱۳۷۵)، معاون گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۱۳۷۸-۱۳۹۲)، معاون سردبیر مجله نامه ایران باستان و معاون سردبیر مجله فرهنگنویسی اشاره کرد.
خطیبی در سال ۱۳۸۴ تندیس و لوح تقدیر برای نگارش مقاله «اصالت کهنترین نسخه شاهنامه» را دریافت کرد.[۴]
وفات
ابوالفضل خطیبی در حالی که پیوند کبد داشت، متأسفانه نتیجه عمل پیوند موفقیتآمیز نبود و در چهارشنبه ۲۱ دی ماه ۱۴۰۱ در تهران درگذشت.[۵][۶]
آثار
کتابها:
- شاهنامه، ابوالقاسم فردوسی: طبع انتقادی، دفتر ۷، نیویورک، بنیاد میراث ایران ۲۰۰۷/۱۳۸۶؛ تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، کانون فردوسی، ۱۳۸۶ [همکاری با دکتر جلال خالقی مطلق]
- برگزیده مقالههای نشر دانش درباره شاهنامه (شماره ۱۱)، تهران، مرکز نشر دانشگاهی ۱۳۸۶
- تقدیرباوری در منظومههای حماسی فارسی(شاهنامه و ویس ورامین)، هلمر رینگرن، ترجمه ابوالفضل خطیبی، تهران، هرمس، ۱۳۸۷
- یادداشتهای شاهنامه، بخش سوم (از بیت ۲۸۴۸ پادشاهی نوشینروان تا پایان پادشاهی هرمزد نوشینروان)، نیویورک، بنیاد میراث ایران ۲۰۰۸/۱۳۸۷؛ تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۰ [با همکاری دکتر جلال خالقی مطلق]
- به فرهنگ باشد روان تندرست: مقالهها و نقدهای نامه فرهنگستان درباره شاهنامه (به مناسبت همایش هزاره شاهنامه در اردیبهشتماه ۱۳۹۰)، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۰ [همکاری با استاد احمد سمیعی گیلانی]
- جشننامه دکتر فتحالله مجتبائی، تهران، هرمس، ۱۳۹۳ [همکاری با دکتر علیاشرف صادقی]
- دانشنامه مطبوعات ایران، جلد یک (آ-الف)، محمد جعفر محمدزاده، ویراستاران: راضیه آبادیان و ابوالفضل خطیبی، تهران، دانشنامه مطبوعات ایران، ۱۳۹۳
- فرامرزنامه بزرگ، از سرایندهای ناشناس در اواخر قرن پنجم هجری، تهران، سخن ۱۳۹۴ [با همکاری دکتر ماریولین فان زوتفن]
- شبرنگنامه: داستان شبرنگ پسر دیو سپید با رستم، از سرایندهای ناشناس احتمالاً در قرن ششم هجری، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن، ۱۳۹۵ [با همکاری دکتر گابریله وان دن پرگ]
- آیا فردوسی محمود غزنوی را هجو گفت؟ هجونامه منسوب به فردوسی: بررسی تحلیلی، تصحیح انتقادی و شرح بیتها، تهران، پردیس دانش، ۱۳۹۵
- فرامرزنامه کوچک (سرایش بین سالهای ۵۵۵ تا ۵۷۱ ق.)، رفیعالدین مرزبان فارسی، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن، ۱۳۹۹ [با همکاری دکتر رضا غفوری]
- ادات الفضلاء، فرهنگ فارسی به فارسی (تألیف ۸۱۲ ق.)، قاضی خان بدر محمد دهلوی معروف به دهاروال، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نشر آثار (زیر چاپ) [همکاری با دکتر علیاشرف صادقی][۷]
مقالات:
خطیبی تاکنون ۶۸ مقاله در مجلهها و مجموعهها و ۱۵۶ مقاله در دانشنامهها منتشر کرده است که از جمله مهمترین آنها میتوان به:
- راوی و روایت مرگ جهانپهلوان در شاهنامه، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم، دوره جدید، س۲، ش۶، ۸،۷، پاییز ۷۳ـ بهار ۷۴
- نگاهی به فرهنگهای شاهنامه (از آغاز تا امروز)، نامه فرهنگستان، س۴، ش۳، پاییز ۱۳۷۷
- اصالت کهنترین نسخه خطی شاهنامه (فلورانس ۶۱۴ هـ.ق)، نشر دانش، س۲۱، ش۱، بهار ۱۳۸۴
- بیتهای عربستیزانه در شاهنامه، نشر دانش، س۲۱، ش۳، پاییز ۱۳۸۴
- هویت ایرانی در شاهنامه، نامه فرهنگستان، دوره ۸، ش ۴، زمستان ۱۳۸۵
- گرایش مذهبی فردوسی: تعصب یا تساهل؟، سرو رشید: یادنامه غلامرضا رشید یاسمی، ۱۳۹۶
- چرا داستان آرش در شاهنامه نیست؟، نامه فرهنگستان، س۱۶، ش۱، پاییز ۱۳۹۶
- بیتهای زنستیزانه در شاهنامه، نشر دانش، س۲۰، ش۲، تابستان ۱۳۸۲
- فرهنگ جامع زبان فارسی، پیکره در فرهنگنگاری فارسی و پیکره زبانی رایانهای، فرهنگنویسی، س ۱، ش ۱، دی ۱۳۸۶
- تفسیری دیگر از بیتهای بحثانگیز شاهنامه درباره وارونهخویی ضحاک، نامه فرهنگستان، دوره ۱۲، ش ۱، بهار ۱۳۹۰
پانويس
- ↑ ر.ک: گروهی از نویسندگان به کوشش سجاد آیدنلو، سلمان ساکت، رضا غفوری، ص17
- ↑ ر.ک: گروهی از نویسندگان به کوشش سجاد آیدنلو، سلمان ساکت، رضا غفوری، ص17
- ↑ ر.ک: بیوگرافی ابوالفضل خطیبی شاهنامه شناس و همسرش، پایگاه نمنمک
- ↑ ر.ک: بیوگرافی ابوالفضل خطیبی شاهنامه شناس و همسرش، پایگاه نمنمک
- ↑ ر.ک: گروهی از نویسندگان به کوشش سجاد آیدنلو، سلمان ساکت، رضا غفوری، ص17
- ↑ ر.ک: ابوالفضل خطیبی به خانه ابدیاش بدرقه شد، خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)
- ↑ ر.ک: گروهی از نویسندگان به کوشش سجاد آیدنلو، سلمان ساکت، رضا غفوری، ص18-19
منابع مقاله
- گروهی از نویسندگان به کوشش سجاد آیدنلو، سلمان ساکت، رضا غفوری، پژوهندۀ نامۀ باستان: یادنامۀ شادروان دکتر ابوالفضل خطیبی، اصفهان: نشر خاموش، 1402ش
- خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا): ابوالفضل خطیبی به خانه ابدیاش بدرقه شد، پنجشنبه / ۲۲ دی ۱۴۰۱
- پایگاه نمنمک: بیوگرافی ابوالفضل خطیبی شاهنامه شناس و همسرش
وابستهها
- تقديرباوري در منظومههاي حماسي فارسي (شاهنامه و ويس و رامين)
- جشننامه دکتر فتحالله مجتبائی
- فرامرزنامه بزرگ
- شبرنگ نامه: داستان شبرنگ پسر دیو سپید و رستم
- فرامرزنامه کوچک: سرایش بین سالهای 555 تا 571ق
- سخنهای دانندگان: گفتوگو با شاهنامهشناسان
- دانشنامه مطبوعات ایران
- آیا فردوسی محمود غزنوی را هجو گفت؟
- فرامرزنامه کوچک: سرایش بین سالهای 555 تا 571ق