کیمیای محبت
کیمیای محبت، اثر محمد محمدی ریشهری (1325-1401ش)، یادنامهای درباره شیخ رجبعلی خیاط (نکوگویان) است که به کمالات معنوی، ویژگیهای اخلاقی و سیره عملی او میپردازد. موضوع کلی کتاب، سیر و سلوک معنوی و روشهای خودسازی با محوریت زندگی و آموزههای این عارف الهی است.
| کیمیای محبت | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | محمدی ریشهری، محمد (نويسنده) علیعسکری، سعیدرضا (ويراستار) |
| عنوانهای دیگر | یادنامه مرحوم شیخ رجبعلی خیاط (نکو گویان) |
| ناشر | مؤسسه علمی فرهنگی دار الحديث. سازمان چاپ و نشر |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1379ش |
| چاپ | 6 |
| شابک | 964-5985-66-8 |
| موضوع | خیاط، رجب علی، 1262 - 1340 - سرگذشت نامه |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /خ9م3 55/3 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب در یک پیشگفتار و چهار بخش اصلی (ویژگیها، جهش، سازندگی و وفات) و هر بخش شامل چندین فصل، تدوین شده است.
سبک نگارش
شیوه نگارش کتاب بر اساس جمعآوری گفتگوها و یادداشتهای ارادتمندان شیخ رجبعلی خیاط بوده که پس از بازنگری و ویرایش، نکات مهم و آموزنده آنها استخراج و در قالب چهار بخش منظم شده است. این کتاب، یک زندگینامه سنتی نیست، بلکه یادنامهای است که رهنمودهای شیخ را با بهرهگیری از نصوص اسلامی مستندسازی میکند. همچنین، برای تقویت مطالب و امکان مطالعه بیشتر، به منابع اسلامی دیگر مانند «ميزان الحكمة» ارجاع داده شده است[۱].
گزارش محتوا
بخش اول (ویژگیها): این بخش به تبیین ابعاد گوناگون شخصیت جناب شیخ رجبعلی خیاط میپردازد و شامل هشت فصل است.
در فصل اول (زندگی)، به تبار، تولد و... رجبعلی نکوگویان، معروف به «جناب شیخ» و «شیخ رجبعلی خیاط» اشاره شده و سادهزیستی او در خانهای خشتی و محقر و لباس و غذای بسیار سادهاش تشریح شده است[۲].
فصل دوم (کار)، شغل خیاطی او را بهعنوان عبادتی بزرگ معرفی میکند که با جدیت در کار و انصاف در گرفتن اجرت همراه بود؛ وی به اندازهای مزد میگرفت که سوزن زده بود و نه بیشتر[۳].
در فصل سوم (ایثار)، نمونههایی از فداکاریهای او نسبت به همسایگان، ورشکستگان و فرزندانش در دوران قحطی ذکر شده است[۴].
فصل چهارم (تعبد)، بر پایبندی محض او به احکام شرعی، مخالفت با ریاضتهای غیر شرعی و دقت در حساب خمس تأکید دارد[۵].
فصل پنجم (اخلاق)، به ویژگیهایی چون تواضع، آشتی دادن مردم، احترام ویژه به سادات و بیاعتنایی به موقعیتهای دنیایی میپردازد[۶].
فصل ششم (انتظار فرج)، حالت کمال آمادگی و اشتیاق او برای ظهور امام زمان(عج) را توصیف میکند[۷].
فصل هفتم (شعر)، به علاقه وافر او به اشعار عرفانی حافظ و طاقدیس ملا احمد نراقی اختصاص دارد[۸].
در فصل هشتم (سیاست)، دیدگاههای او درباره آینده انقلاب اسلامی و نفی همکاری با ایادی استعمار بیان شده است[۹].
بخش دوم (جهش): این بخش در سه فصل، روند تحول معنوی و دستیابی شیخ به مقامات عالیه را بررسی میکند. در فصل اول (تربیت الهی)، داستان مشهور خویشتنداری او در برابر گناه در دوران جوانی (مشابه داستان حضرت یوسف) روایت شده که منجر به گشوده شدن چشم و گوش قلبی او و مشاهده حقایق برزخی گشت[۱۰].
فصل دوم (امدادهای غیبی)، به الهامات و کمکهای نهانی خداوند در مسیر خودسازی او، مانند آگاهی از عیوب خویش و تاوان اندیشههای مکروه اشاره دارد[۱۱].
فصل سوم (کمالات معنوی)، عالیترین مقامات او از جمله مقام فنا، غرق شدن در توحید، دیدار ملکوت، ارتباط با ارواح گذشتگان و سخن گفتن با گیاهان را مستند میکند. در این فصل، تأکید شده که شیخ در اثر اخلاص، به جایی رسید که جز خدا را نمیدید و به تمام عوالم راه یافت[۱۲].
بخش سوم (سازندگی): این بخش که گستردهترین بخش کتاب است، در ده فصل به روشهای تربیتی شیخ میپردازد. فصل اول (روش سازندگی)، جلسات عمومی و خصوصی شیخ و نحوه تشخیص حالات درونی افراد را شرح میدهد[۱۳].
در فصل دوم (اساس خودسازی)، بر لزوم شرکزدایی و مبارزه با هوای نفس بهعنوان نخستین گام تأکید شده است[۱۴].
فصل سوم (کیمیای سازندگی)، محبت به خدا را تنها راه رسیدن به اسرار الهی معرفی میکند[۱۵].
فصل چهارم (اخلاص اولیای خدا)، بیانگر این است که شیخ تمام کارهای روزمره از جمله خوردن، خوابیدن و دوختودوز را فقط برای خدا انجام میداد[۱۶].
فصل پنجم (ذکر اولیای خدا)، بر حضور دائم و خاصیت برخی اذکار در غلبه بر نفس و شیطان تمرکز دارد[۱۷].
فصل ششم (نیایش اولیای خدا)، ارزش گریه و مناجات و سیره او در توسل به اهلبیت(ع) را بیان میکند[۱۸].
فصل هفتم (احسان اولیای خدا)، به خدمت به مردم، انفاق در تنگدستی و برکات خدمت به خلق در سیره شیخ میپردازد[۱۹].
فصل هشتم (نماز اولیای خدا)، بر عشق، ادب و حضور قلب در نماز تأکید دارد[۲۰]. فصل نهم (حج اولیای خدا)، شامل رهنمودهای او برای حاجیان و رمز و راز حج است[۲۱].
فصل دهم (بیم اولیای خدا)، بیم از جدایی و بیم نپذیرفتن محبوب را تشریح میکند[۲۲].
بخش چهارم (وفات): این بخش، در سه فصل به فرجام زندگی شیخ و برخی یارانش میپردازد.
فصل اول (وفات شیخ رجبعلی خیاط)، به پیشبینی او از زمان مرگ خویش، لحظات احتضار و رؤیاهای شاگردانش پس از وفات وی اختصاص دارد[۲۳].
در فصل دوم (وفات آیتالله حجت)، رابطه معنوی میان شیخ و این عالم بزرگ و نحوه درگذشت ایشان با استناد به تفألات قرآنی ذکر شده است[۲۴]. فصل سوم (وفات حاج آخوند تربتی)، به ایام پایانی زندگی این مرد الهی و سلامهای او به پیامبر(ص) و ائمه(ع) و... در بستر بیماری یک هفته قبل از وفات، اشاره میکند[۲۵].
پانویس
- ↑ ر.ک: پیشگفتار، ص19-25
- ↑ ر.ک: متن کتاب: ص29-32
- ↑ ر.ک: همان، ص33-40
- ↑ ر.ک: همان، ص41-44
- ↑ ر.ک: همان، ص45-50
- ↑ ر.ک: همان، ص51-56
- ↑ ر.ک: همان، ص57-60
- ↑ ر.ک: همان، ص61-66
- ↑ ر.ک: همان، ص67-69
- ↑ ر.ک: همان، ص73-82
- ↑ ر.ک: همان، ص83-88
- ↑ ر.ک: همان، ص89-111
- ↑ ر.ک: همان، ص119-140
- ↑ ر.ک: همان، ص141-150
- ↑ ر.ک: همان، ص151-172
- ↑ ر.ک: همان، ص175-186
- ↑ ر.ک: همان، ص187-196
- ↑ ر.ک: همان، ص197-206
- ↑ ر.ک: همان، ص207-220
- ↑ ر.ک: همان، ص221-226
- ↑ ر.ک: همان، ص227-232
- ↑ ر.ک: همان، ص233-240
- ↑ ر.ک: همان، ص241-244
- ↑ ر.ک: همان، ص245-252
- ↑ ر.ک، همان، ص253-254
منابع مقاله
پیشگفتار و متن کتاب.