کاشانی، فتحالله بن شکرالله
فتحاللّه کاشانی (متوفای ۹۸۸ق)، ملقب به شریف کاشانی، عالم، مفسر، متکلم و فقیه برجسته شیعه در قرن دهم هجری و مؤلف تفسیر مشهور «منهج الصادقین» بود. وی در یکی از دهههای آغازین قرن دهم هجری در کاشان متولد شد. در تحصیلات خود از استادان متعددی بهره برد که از مشهورترین آنان فخرالدین علی بن حسن زوارهای (از مفسران معروف قرن دهم) بود که در علوم قرآنی و تفسیر استاد وی محسوب میشد. ملا فتحالله به واسطه استادش از محقق کرکی نیز روایت کرده است. وی از نویسندگان موفق دوره صفوی به شمار میآید و آثار متعددی از خود به جای گذاشته است. مهمترین اثر او تفسیر «منهج الصادقین فی إلزام المخالفین» به زبان فارسی است که برای فارسیزبانان و با اعتقادات شیعه نگاشته شده است. وی همچنین تفسیر دیگری به نام «زبدة التفاسیر» به زبان عربی تألیف کرد و تفسیر «خلاصة المنهج» را نیز به عنوان گزیدهای از منهج الصادقین به زبان فارسی نگاشت که آیتالله حسنزاده آملی به تصحیح و تحقیق آن پرداخته است. از دیگر آثار او میتوان به شرحی بر نهجالبلاغه با عنوان «تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین»، ترجمه احتجاج طبرسی با نام «کشف الاحتجاج» و ترجمهای از قرآن به فارسی اشاره کرد. وی سرانجام در سال ۹۸۸ق درگذشت و در کاشان به خاک سپرده شد.
| فتحالله بن شکرالله کاشانی | |
|---|---|
 کاشانی، فتحالله بن شکرالله | |
| نام کامل | فتحالله بن شکرالله کاشانی |
| نامهای دیگر | شریف کاشانی، ملا فتحالله کاشانی |
| لقب | شریف کاشانی |
| نام پدر | ملا شکرالله |
| ولادت | قرن دهم هجری |
| محل تولد | کاشان، ایران |
| محل زندگی | کاشان |
| رحلت | ۹۸۸ قمری |
| مدفن | کاشان |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | عالم، مفسر، متکلم، فقیه |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | تفسیر قرآن، کلام، فقه، ادبیات عرب |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
فتحالله بن شکرالله کاشانی در در یکی از دهههای آغازین قرن دهم هجری قمری در کاشان به دنیا آمد.
تحصیلات
او در تحصيلات خود اساتيد متعددى را ديده است كه از مشهورترين چهرههاى علمى، على بن حسن زوارهاى مىباشد كه در علوم قرآنى و تفسير استاد ايشان بوده است. زوارهاى از مفسران معروف قرن دهم مىباشد كه در محضر فقيه نامور، شيخ على بن عبدالعالى، معروف به محقق كركى شاگردى نموده است، ملا فتحاللّه به توسط استادش از محقق كركى روايت كرده است.
وفات
متوفاى 988ق رحلت نموده و در کاشان دفن شد.
آثار
ملا فتحاللّه، از نويسندگان موفق دورۀ صفوى به شمار مىآيد، از تأليفات وى شرحى بر نهجالبلاغة بنام «تنبيه الغافلين و تذكرة العارفين»، ترجمۀ احتجاج طبرسى بنام «كشف الاحتجاج» و سه تفسير قرآنى است بنامهاى:
الف) تفسير منهج الصادقين به زبان فارسى (تفسير مورد بحث)
ب) خلاصة المنهج كه گزينشى از تفسير منهج الصادقين است اين نيز به زبان فارسى بوده و از آثار ارزشمند تفسيرى است، آيتالله حسنزادۀ آملى به تصحيح و تحقيق آن پرداخته و در سه جلد چاپ و منتشر ساختند. اين تفسير براى كسانی كه در پى آشنايى اجمالى با آيات قرآن هستند و حوصله و فرصتشان تفسيرهاى طولانى را بر نمىتابد، اثر بسيار سودمندى است. مخصوصاً اينكه، در ترجمۀ آيات، بسيار دقيق و محتاط است.
آيتاللّه حسنزاده، بجز تصحيح دقيق متن تفسير «خلاصة المنهج»، مؤخرهاى دارند پيرامون اختلاف قرائت ابوبكر و حفص، راويان عاصم و خود، در اين باره چنين فرمودهاند: «در تأليف رسالهاى كه در آخر (خلاصة المنهج) در اختلاف قرائت ابوبكر و حفص، راويان عاصم، است هر چند رسالهاى موجز است، ولى در آن كار و دقت به سزا نمودهايم.»
ج) زبدة التفاسير، تفسيرى بزرگ به زبان عربى (انشاء اللّه در مقالهاى ديگر به آن خواهيم پرداخت.)
از آثار قرآنى ديگر مفسر، ترجمهاى از قرآن به فارسى است كه تا ساليان متمادى به همراه قرآن چاپ و قرائت مىشد.
انگيزۀ مفسر
انگيزۀ نویسنده، لزوم نگارش تفسيرى بوده است براى فارسى زبانان، نه بيش از اندازه مفصل و نه بسيار مختصر، با اسلوب زبانى و لغاتى كه ملال انگيز نباشد و نيز موافق باورها و عقايد اماميه و شامل آثار و اخبار اهلبيت(ع) باشد.