سیره اطلاعاتی امام صادق علیهالسلام
سیره اطلاعاتی امام صادق(ع)، اثر غلامحسن محرمی (متولد 1347ش)، استادیار گروه تاریخ و تمدن پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی است. این کتاب، به بررسی زندگی امام صادق(ع) با تمرکز بر اقدامات و ویژگیهای اطلاعاتی ایشان و همچنین تحلیل شرایط سیاسی و اجتماعی دوران امامت وی میپردازد.
| سیره اطلاعاتی امام صادق علیهالسلام | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | محرمی، غلامحسن (نويسنده) دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی. پژوهشکده اطلاعات (سایر) |
| سال نشر | 1396ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-8411-34-5 |
| موضوع | جعفر بن محمد(ع)، امام ششم، 80 - 148ق. -- دیدگاههای سیاسی و اجتماعی - جعفر بن محمد(ع)، امام ششم، 80 - 148ق. -- دیدگاه درباره امنیت ملی - امنیت ملی - جنبه های مذهبی - اسلام - سازمان اطلاعاتی - جنبههای مذهبی - اسلام |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 9س33م 45/3 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
انگیزه نگارش
انگیزه اصلی نویسنده از تألیف این اثر، برآورده ساختن بخشی از نیازهای پژوهشی «پژوهشکده اطلاعات» بوده است. این پژوهشکده، با هدف نظامسازی بر اساس آموزههای اسلام ناب برای برقراری حکومت اسلامی، فعالیتهای خود را بر محور «فقه اطلاعات» و بهویژه «سیره اطلاعاتی حضرات معصومین(ع)» متمرکز کرده است. بنابراین، این کتاب، به بررسی سیره اطلاعاتی امام صادق(ع) میپردازد تا با تحلیل شرایط سیاسی و اجتماعی عصر ایشان و موضوعات اطلاعاتی مرتبط، در راستای گسترش فقه معصومین(ع) و بهبود فعالیتهای اطلاعاتی و امنیتی کشور گام بردارد[۱].
اهمیت کتاب
این اثر به دلایل متعددی دارای اهمیت است:
- ارائه الگوی نظامسازی اسلامی: کتاب بهعنوان بخشی از تلاشی گستردهتر برای تدوین الگوی نظامنامه جامعه اسلامی بر اساس آموزههای ناب اسلام و سیره معصومین(ع) به رشته تحریر درآمده است.
- افزایش بینش در حوزه اطلاعات اسلامی: هدف اصلی آن فراهم آوردن یک دفتر روشن و منیر از سیره اطلاعاتی امام صادق(ع) برای افزایش بینش و درک علاقهمندان به حوزه امور اطلاعاتی و کمک به بهبود فعالیتهای اطلاعاتی و امنیتی کشور بر پایه قواعد و احکام اسلامی است.
- پرداختن به جنبههای اطلاعاتی مغفولمانده: کتاب به سؤالات کلیدی و مهمی میپردازد که تاکنون کمتر به آنها توجه شده است؛ از جمله چگونگی حفظ اسرار مکتب شیعه در دوران امام صادق(ع)، روشهای مقابله با حکومتهای معاصر و نتایج اقدامات اطلاعاتی ایشان[۲].
ساختار
این کتاب، شامل سخنی با خواننده، پیشگفتار و شش فصل اصلی است.
سبک نگارش
کتاب از ویژگیهای نگارشی زیر برخوردار است:
- پژوهشی و تحلیلی: رویکرد کتاب، پژوهشی است و تلاش دارد با تحلیل شرایط تاریخی و سیاسی، به بینشهای عمیقی در حوزه اطلاعاتی دست یابد.
- مستند و ارجاعدهی دقیق: متن بهطور گسترده به منابع و احادیث معتبر ارجاع میدهد که نشاندهنده دقت و جامعیت در مستندسازی مطالب است.
- موضوعمحور و دستهبندیشده: مطالب در قالب فصول مشخص و با دستهبندی موضوعی دقیق ارائه شده است که به خواننده در درک بهتر ساختار و محتوای کتاب کمک میکند.
- متمرکز بر جنبه اطلاعاتی: این اثر بهطور خاص بر جنبههای اطلاعاتی و امنیتی زندگی امام صادق(ع) تمرکز دارد و از این منظر به تحلیل وقایع میپردازد.
- رویکرد کاربردی: علاوه بر تحلیل تاریخی، کتاب به دنبال استخراج قواعد و احکام اسلامی مرتبط با حوزه اطلاعات برای کاربرد در فعالیتهای اطلاعاتی و امنیتی معاصر است.
گزارش محتوا
فصل اول (شأن و جایگاه امامت): این فصل، به بررسی مفهوم امام از دیدگاه لغوی و اصطلاحی میپردازد و مفهوم دینی امامت نزد شیعه را تشریح میکند. همچنین، به موضوع منصوص و معصوم بودن امام اشاره میکند[۳].
فصل دوم (ویژگیهای سیاسی عصر امام صادق(ع)): این فصل، به تحلیل شرایط سیاسی دوران امام صادق(ع) میپردازد. در این بخش، افول قدرت امویان، قیامهای بنیهاشم (مانند قیام زید بن علی)، پدید آمدن فرقه زیدیه، نهضت عباسیان، خلفای عباسی معاصر امام(ع) و قیام سادات حسنی مورد بررسی قرار میگیرد. این مباحث، بستری را برای درک اقدامات اطلاعاتی امام فراهم میآورد[۴].
فصل سوم (عناصر اسراری مکتب شیعه): این فصل، به معرفی و تشریح عناصر کلیدی و «اسراری» مکتب شیعه میپردازد که برای حفظ آنها در دوران تقیه تلاش میشده است. مباحثی چون واجب الاطاعه بودن امام، فتاوای فقهی امامان، علم غیب و معجزات ایشان، اخذ خمس از شیعیان، احادیث مربوط به اسماء ائمه(ع)، برائت از غاصبان خلافت و میراث نبوت، در این فصل مورد بحث قرار میگیرد[۵].
فصل چهارم (راهکارهای حفظ اسرار شیعه): این بخش، به استراتژیها و تاکتیکهایی میپردازد که امام صادق(ع) و پیروانش برای حفظ هویت و امنیت شیعه بهکار میبردند. اهمیت حفظ اسرار، کتمان اصول اختصاصی شیعه (مانند حق رهبری سیاسی، علم غیب، برائت از دشمنان اهلبیت، واجب الطاعه بودن، خمس و میراث نبوت)، پرهیز از افتا به عموم مردم، ارائه احادیث امامت به افراد محدود، پوشیده داشتن نام نیروها و توصیه به پرهیز از مجادله و دشمنتراشی، از جمله راهکارهای حفظ اسرار شیعهاند که در این فصل مورد بررسی قرار گرفتهاند[۶].
فصل پنجم (روشهای مقابله با توطئههای حکومت): این فصل، به شیوههایی میپردازد که امام صادق(ع) برای مقابله با دسیسهها و فشارهای حکومتهای وقت (اموی و عباسی) اتخاذ میکرد. مباحثی مانند پرهیز از نقطه ضعف دادن به دشمن، مبارزه منفی با دستگاه حکومت، نفوذ در دستگاه خلافت، حمایت از طرفداران و اقدامات ضد جاسوسی مورد تحلیل قرار میگیرد[۷].
فصل ششم (تحلیل اقدامات اطلاعاتی در زندگی امام صادق(ع)): این فصل، به جمعبندی و تحلیل کلیه اقدامات اطلاعاتی امام صادق(ع) میپردازد. موضوعات مطرحشده شامل ناکام گذاشتن توطئه دشمن، تأمین امنیت اصحاب، گسترش فعالیتهای فرهنگی، تربیت فقهای شیعه، سازماندهی جامعه شیعه و تأثیرگذاری بر مکاتب فقهی اهل سنت هستند. این فصل، نشان میدهد که چگونه امام(ع) با استفاده از این اقدامات توانست اهداف خود را در شرایط دشوار سیاسی پیش ببرد[۸].
پانویس
منابع مقاله
سخنی با خواننده، پیشگفتار و متن کتاب.