هاشمی، محمدجمال
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ 28 بهمن 1404 توسط کاربر:کاربر:Hbaghizadeh برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
| سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی | |
|---|---|
| پرونده:NUR11268.jpg | |
| نام کامل | سید محمد بن جمالالدین بن حسین موسوی کلپایگانی |
| نامهای دیگر | هاشمی، محمدجمال؛ موسوی کلپایگانی، سید محمدجمال |
| لقب | شاعر اهلبیت |
| تخلص | هاشمی |
| نسب | نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم (ع) میرسد |
| نام پدر | سید جمالالدین گلپایگانی |
| ولادت | ۲۰ محرم ۱۳۳۲ ق / ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ م |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف |
| رحلت | ۱۵ ربیعالاول ۱۳۹۷ ق / ۵ مارس ۱۹۷۷ م |
| مدفن | وادی السلام، نجف اشرف |
| طول عمر | ۶۵ سال |
| فرزندان | سید حسن، سید هاشم، سید جمالالدین |
| خویشاوندان | پدر: آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی (مرجع تقلید)، برادران: سید احمد، سید علی |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه اثنی عشری |
| پیشه | فقیه، ادیب، شاعر، مدرس حوزه |
| منصب | امامت جماعت در حرم امام علی (ع) |
| پس از | پدرش آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی |
| اطلاعات علمی | |
| اجازه اجتهاد از | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، ادبیات عرب، شعر آیینی |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی (۱۳۳۲-۱۳۹۷ق/۱۹۱۳-۱۹۷۷م)، فقیه، ادیب و شاعر برجسته شیعه در نجف اشرف بود. وی از چهرههای ممتاز علمی و ادبی در حوزه علمیه نجف به شمار میرفت و در کنار جایگاه والای فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته میشود. دیوان مشهور او «مع النبی و آله» از مهمترین آثار شعری در مدح و رثای اهلبیت (ع) است.
ولادت
سید محمد فرزند آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی (مرجع تقلید) در شب بیستم محرمالحرام سال ۱۳۳۲ هجری قمری (مطابق با ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ میلادی) در شهر نجف اشرف و در خانوادهای اهل علم، ادب و فقاهت دیده به جهان گشود. نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم (علیه السلام) میرسد.[۱][۲][۳]
تحصیلات
ایشان از دوران کودکی وارد حوزه علمیه نجف شد و مراحل تحصیلی خود را نزد اساتید برجستهای سپری کرد:
- ادبیات عرب: نزد شیخ شمس تبریزی، شیخ عبدالامیر بصری و شیخ محمدتقی اصفهانی.
- مقدمات و سطح: کتاب کفایه را نزد میرزا محمد عراقی و رسائل را نزد آیتالله سید حسن بجنوردی فراگرفت. همچنین نزد شیخ محمدرضا مظفر و سید موسی جصانی تحصیل کرد.
- دروس خارج فقه و اصول: دروس عالی حوزه را نزد اساتیدی همچون پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، آقاضیاء عراقی و آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی سپری نمود تا به درجه اجتهاد نائل آمد.
- اخلاق و عرفان: وی همچنین از ملازمان امام کاشفالغطاء، شیخ مرتضی طالقانی و آیتالله سید علی قاضی طباطبایی بود.[۴]
ایشان اجازه اجتهاد خود را از سه استاد برجسته خود: پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، آقاضیاء عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی دریافت کرد.[۵][۶]
فعالیتها
پس از کسب مدارج علمی، وی به یکی از مدرسان و ادیبان نامی نجف تبدیل شد:
- تدریس: در حوزههای مختلفی چون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و ادبیات به تدریس پرداخت و حلقه درس تفسیر قرآن داشت. در مدارس «جمعیة منتدی النشر» و «جمعیة الرابطة الادبیة» به تربیت فضلا و شاعران جوان اشتغال داشت.
- امامت جماعت: سالها به جای پدرشان در صحن مطهر علوی (نماز مغرب و عشاء)، مسجد بالاسر (نماز ظهر) و داخل روضه شریفه (نماز صبح) اقامه جماعت میکرد و سرپرستی امور شرعی مقلدان پدر را بر عهده داشت.
- فعالیتهای اجتماعی و سیاسی: از اصحاب خاص مرجع عالیقدر آیتالله سید محسن حکیم و عضو لجنه استفتاء در دفتر ایشان بود. در تأسیس «جمعیه منتدی النشر» نقش داشت و از اعضای «جماعة العلماء» بود که در سال ۱۳۷۸ق برای مبارزه با جریان الحادی در عراق تشکیل شد. در برابر رژیم بعث عراق موضعگیری داشت و نسبت به مسائل ایران و نهضت دکتر مصدق بیتفاوت نبود.
- فعالیتهای مطبوعاتی: با مجله «الهاتف» همکاری داشت و اشعار و مقالاتش در آن منتشر میشد.[۷]
ویژگیهای شعری
سید محمدجمال هاشمی در سرودن شعر، بهویژه بدیههسرایی، سرآمد شاعران زمان خود در عراق بود. دیوان بزرگ او با نام «الهاشمیات» شامل سه بخش است که بخش «مع النبی و آله» به مدایح و مراثی اهلبیت اختصاص دارد. وی نوع خاصی از اوزان شعری به نام «اوتار» را ابداع کرد. اشعار او به دلیل محتوای قوی و عاطفی، همواره توسط مداحان و سخنرانان در مراسمهای مذهبی قرائت میشود. از جمله اشعار مشهور او میتوان به قصیده «بنت الخلود» در نعت حضرت زهرا (س) و اشعارش درباره واقعه کربلا اشاره کرد.
وفات
آیتالله سید محمدجمال هاشمی در ماه ربیعالاول سال ۱۳۹۷ هجری قمری (۵ مارس ۱۹۷۷م) در سن ۶۵ سالگی درگذشت. ایشان در حالی که برای اقامه نماز جماعت عشاء در راه حرم مطهر امیرالمؤمنین (ع) بود، بر اثر سکته قلبی دعوت حق را لبیک گفت. پیکر ایشان در قبرستان وادیالسلام نجف در جوار پدر بزرگوارشان به خاک سپرده شد.[۸]
آثار
- مع النبی و آله (الهاشمیات) - دیوان شعر (۲ جلد)
- الأدب الجدید فی العراق
- هکذا عرفت نفسی
- المرأة و حقوق الإنسان
- مشکلة الإمام الغائب و حلّها
- الإسلام فی صلاته و زکاته
- أصول الدین الإسلامی
- الزهراء (علیها السلام)
- الأخلاق فی ضوء القرآن (خطی)
- تفسیر القرآن الکریم
- تاریخ الأدب العربی (خطی)
- الأدب القدیم (خطی)
- حاشیه بر مطول تفتازانی (خطی)
- حاشیه بر کفایة الأصول (۲ جلد، خطی)
- حاشیه بر رسائل شیخ انصاری (خطی)
- حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری (خطی)
- تقریرات اصول از درس آقاضیاء عراقی (خطی)
- تقریرات فقه از درس پدرشان (خطی)
- الأوتار المنظومة (خطی)
- الأنغام فی الموشحات (خطی)
- ملحمة الجیل - قصیده ۷۰۰ بیتی در رد مذاهب نوظهور (خطی)
- روائع الأمالی فی فروع العلم الإجمالی
- الأدلة الشرعیة عند الإمامیة[۹][۱۰]
پانویس
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص111
منابع مقاله
- الجبوری، کامل سلمان، معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002، ج5، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی، 2003م-1424ق
- موقع الشیعة: السيّد محمد جمال الهاشمي
- شعراء الغری، ج۱۱
- مستدرکات أعیان الشیعة، ج۲
- معجم رجال الفکر و الأدب فی النجف، ج۳
- موسوعة أدباء إعمار العتبات المقدسة، ج۳
- معجم الأدباء، ج۵
- أدب المحنة
- دیوان مع النبی و آله