مبانی زبانشناسی متن
| مبانی زبانشناسی متن | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | البرزي ورکي، پرويز (نویسنده) |
| ناشر | امیرکبیر |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1386 |
| شابک | 978-964-00-1130-0 |
| موضوع | زبان شناسي - تجزيه و تحليل
گفتمان زبان - فلسفه |
| زبان | فارسی |
| کد کنگره | /الف7م2 / 126 P |
مبانی زبانشناسی متن تألیف پرویز البرزی (زبانشناس و پژوهشگر)؛ این کتاب نخستین اثری است که به زبان فارسی و در خصوص زبان فارسی در زمینۀ زبانشناسی متن تدوین شده است. نویسنده در این کتاب به بررسی جنبههای گوناگون کاربردشناسی، ساختار متون، انواع متون و تحلیل گفتمان میپردازد.
ساختار
کتاب از هشت فصل تشکیل شده است:
فصل اول: متن و متنشناسی؛
فصل دوم: کاربردشناسی؛
فصل سوم: تعامل و ارتباط؛
فصل چهارم: متنبودگی؛
فصل پنجم: موضوع و ساختار متن؛
فصل ششم: دلالت در متون؛
فصل هفتم: الگوها، اقسام و انواع متون؛
فصل هشتم: تحلیل گفتمان؛ و بخش نتیجهگیری.
گزارش کتاب
نویسنده در این کتاب با اشاره به دیدگاه «هالیدی» که تاریخ زبان جوامع بشری را به چهار دورۀ سکون، فلزات، علم و تکنولوژی و اطلاعات تقسیم میکند، تأکید میکند که عصر حاضر (عصر اطلاعات) با وجود پیشرفتهای ارتباطی، بشر را با بیشترین تخریب و نابودی مواجه ساخته است. در چنین عصری، مطالعۀ زبانشناسی متن و تحلیل گفتمان اهمیتی مضاعف مییابد.
این کتاب که نخستین اثر تألیفی به زبان فارسی در حوزۀ زبانشناسی متن است، مهمترین نتایج مطالعات این حوزه از دهۀ ۱۹۷۰ به بعد را دربرمیگیرد. نویسنده بر آن است تا به جزئیات جنبههای نوین زبانشناسی متن و زبانشناسی ارتباط که بر مبنای نقش یا کارکرد استوارند، بپردازد. از این رو رویدادهای تعاملی با ابعاد اجتماعی و شناختی آنها مبنای کار را تشکیل میدهند و چارچوبی برای توصیف کلیۀ فرایندهای ارتباطی فراهم میآورند.
در فصل اول، نویسنده به تبیین تفاوت زبانشناسی متن با زبانشناسی جملهمحور میپردازد. فصل دوم به کاربردشناسی و مفاهیم مرتبط با آن از جمله ارزش صدق جملات و پیشانگاریها اختصاص دارد. فصل سوم تعامل و ارتباط را از منظر کنشها، کنش تعاملی، تعامل کلامی و کنش کلامی بررسی میکند. فصل چهارم به معیارهای متنبودگی و تعاریف متن میپردازد.
فصل پنجم ساختار متن را با تأکید بر جمله بهمثابۀ واحد ساختاری حداقل متون، ساختارهای خرد و کلان، و ساختار مبتدا و خبر تحلیل میکند. فصل ششم به دلالت در متون اختصاص دارد و انواع دلالت و روابط دلالتی در متون را بررسی میکند؛ موضوعی که در آثار پیشین زبانشناسی متن کمتر مورد توجه قرار گرفته بود. فصل هفتم به نقش متون در روابط ارتباطی، طبقهبندی نقشهای متون، مرزهای متون و انواع و اقسام متون میپردازد. فصل هشتم با عنوان «تحلیل گفتمان» به مقولۀ گفتمان، ساختار گفتمان و جفتهای همجوار اختصاص دارد.
این کتاب با بهرهگیری از شالودههای زبانشناسی سنتی، تلاش میکند تا جنبههای نوین زبانشناسی متن را در روابط گستردهتر اجتماعی و شناختی بررسی کند و از این نظر منبعی بنیادین برای مطالعات زبانشناسی به زبان فارسی محسوب میشود.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات