عون أهل الجهاد من الأمراء و الأجناد

عون أهل الجهاد من الأمراء و الأجناد
پدیدآوران	ختلی، محمد بن یعقوب (نويسنده) عبدالغنی، عارف احمد (مصحح)
ناشر	دار کنان
مکان نشر	سوریه - دمشق
سال نشر	1996م
چاپ	1
موضوع	اسب‎ها -- بیما‌ریها‌ -- متون‌ قدیمی‌ تا‌ قرن‌ 14 - اسب‎ها -- زخمها‌ و آسیبها ‌-- متون‌ قدیمی‌ تا‌ قرن‌ 14 - اسب‌ها‌ -- بیما‌ریها‌ -- درما‌ن -- متون‌ قدیمی‌ تا‌ قرن‌ 14 - اسب ها - متون قدیمی تا قرن 14
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	9ع2الف 951 SF
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

عون أهل الجهاد من الأمراء و الأجناد، نوشته محمد بن یعقوب خُتَّلی است که درباره اسبان (و قاطر و الاغ)، سوارکاری و تیمار آن‌ها نوشته شده است. عارف احمد عبدالغنی، پژوهش کتاب را انجام داده است.

ساختار

این اثر با مقدمه‌ای از محقق آغاز می‌شود و به شرح حالی از نویسنده، اثر او و نوشتجاتی که درباره دام‌پزشکی اسب در مکتوبات دیرین عرب ثبت شده، می‌پردازد. سپس نویسنده اثرش را با مقدمه‌ای آغاز می‌کند و مطالب اصلی خود را در ضمن ابواب و فصول متعدد و متنوع، بیان می‌نماید. فهرست‌هایی نیز با کوشش محقق در آخر کتاب درج شده است.

گزارش محتوا

نویسنده در این کتاب، از فنون سوارکاری و از آنچه خواننده در مورد احوال اسبان و ویژگی‌ها، عیب‌ها و بیماری‌های آن‌ها نیاز دارد، سخن می‌گوید. همچنین، آنچه را که باید درباره زاد و ولد اسب و ناقص‌الخلقه‌ بودن کرّه و نام عیوب و داروهای ویژه هر عیب بداند، ارائه می‌دهد. ختلی، همچنین به روش‌های پرورش و فنون رام‌ کردن اسب و آموزش گام‌‎به‌گام سوارکاری می‌پردازد. گفتنی است که ختلی خواننده را از آنچه که بخواهد در آثار دیگران درباره این فن بجوید، بی‌نیاز می‌کند. کتاب او در علم دام‌پزشکی هم‌وزن کتاب «صناعت» جالینوس در پزشکی است.

شیوه نگارش ختلی در باب‌بندی‌ها به‌سان کتب‌ پیشینیانی مانند ابوعبیده در «كتاب الخيل» است؛ او بیانش را با ذکر آیات و احادیثی که از فضل اسبان، نگهداری آن‌ها و اهمیتشان در جهاد سخن گفته‌‌اند، آغاز می‌کند. سپس، به اشعاری از عرب نیز در این‌باره اشاره می‌کند. آنگاه، فصل‌هایی را درباره اسبان اصیل، رنگ پوست و نقوش روی آن، صوت آن‌ها، آماده‌سازی اسب مسابقه و آموزش سوارکار بیان می‌نماید. ختلی باب‌هایی را نیز درباره عیوب اسبان و با ذکر جزئیاتی برای هریک از اجزای اندام به‌تفصیل بیان می‌کند. او به عیوبی که مادرزادی و یا در اثر حادثه به پیکر اسب وارد شده، می‌پردازد. همچنین، از چگونگی نعل‌بندی پای اسب و زخم ناشی از آن سخن می‌گوید و انواع بیماری‌های اسب و نشانه‌ها و راه‌های درمانشان را بیان می‌کند. ختلی نگاره‌هایی را از اسبان ترسیم نموده، تا برای کسی که دنبال شرح و تفصیل نیست، مفید باشد. به‌هرحال، هیچ خرد و کلانى از چشم نویسنده پنهان نمانده و ‌چیزی از چنگش در نرفته است. او، که خود در دربار عباسیان به کار پرورش اسب می‌پرداخته، برای تکمیل دانش خود به هند سفر نموده و با برخی از پادشاهان آن دیار نیز گفتگو کرده است‏.

منابع مقاله

مقدمه محقق.