طباطبایی یزدی، محمدباقر
| سید محمدباقر طباطبایی یزدی | |
|---|---|
 طباطبایی یزدی، محمدباقر | |
| نام کامل | سید محمدباقر بن سید مرتضی طباطبایی یزدی |
| نسب | طباطبایی |
| نام پدر | سید مرتضی |
| ولادت | دهه اول ذیالحجه ۱۲۵۵ قمری |
| محل تولد | یزد، ایران |
| محل زندگی | یزد، کرمان، اصفهان، کربلا، نجف، سامرا، هندوستان |
| رحلت | شب دوشنبه ۲۷ ربیعالاول ۱۲۹۸ قمری |
| مدفن | ایوان طلا، صحن مطهر امام حسین(ع)، کربلا |
| طول عمر | ۴۳ سال |
| همسر | دختر سید محمدجواد علوی شیرازی کرمانی |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، اصولی، محدث، ادیب، ریاضیدان، هندسهدان، منجم، واعظ |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف، کربلا |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، فلسفه، ریاضیات، نجوم، هندسه، عروض |
| اساتید |
|
| معاصرین | میرزای شیرازی |
| برخی آثار |
|
سيد محمدباقر طباطبايى يزدى (۱۲۵۵-۱۲۹۸ق)، فقیه، اصولی، محدث، ادیب و دانشمند برجسته شیعه در قرن سیزدهم هجری بود که در علوم گوناگون از جمله ریاضیات، هندسه و نجوم نیز تبحر داشت. وی در یزد زاده شد و تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خود آغاز کرد، سپس به همراه پدر به زیارت عتبات عالیات و مشهد مقدس مشرف شد و به تحصیلات خود ادامه داد. آنگاه به کرمان رفت و از محضر سید محمدجواد علوی شیرازی کرمانی فلسفه و ریاضیات را فراگرفت و با دختر او ازدواج کرد. سپس از راه اصفهان عازم کربلا شد و سه سال از درس علامه فاضل اردکانی بهره برد و پس از آن به نجف اشرف رفت و مدارج عالی علمی را نزد بزرگانی چون شیخ مرتضی انصاری، سید حسین کوهکمرهای و دیگران تکمیل کرد. او سپس به هندوستان سفر کرد و دو سال در آنجا اقامت داشت، پس از آن به حج مشرف شد و به عراق بازگشت و در کربلا به تألیف پرداخت. وی در وعظ و خطابه نیز مقامی ارجمند داشت و در سفری به سامرا، پس از نماز میرزای شیرازی بر فراز منبر میرفت و همه علما و فضلای آن شهر پای منبرش حاضر میشدند. از او آثار متعددی در فقه، اصول، تفسیر، فلسفه، منطق، ریاضیات، نجوم و تاریخ بر جای مانده که مهمترین آنها «وسیلة الوسائل فی شرح الرسائل» در علم اصول است. او به اندازه سالهای عمرش (۴۳ سال) کتاب تألیف کرد. سید محمدباقر طباطبایی یزدی سرانجام در شب دوشنبه ۲۷ ربیعالاول ۱۲۹۸ق در ۴۳ سالگی بر اثر بیماری طاعون در کربلا درگذشت و در ایوان طلا در صحن مطهر امام حسین(ع) به خاک سپرده شد.
ولادت
در دهه اول ذىحجه 1255 در يزد متولد شد. پدرش از عالمان دينى بود.
تحصیلات
او فراگيرى علوم دينى را در يزد آغاز كرد، سپس بههمراه پدرش به زيارت عتبات شتافت و از آنجا به زيارت امام رضا(ع) نايل آمد و به تحصيلات خود ادامه داد، سپس به يزد و از آنجا به کرمان رفت و از محضر سيد محمدجواد علوى شيرازى کرمانى فلسفه و رياضى را فراگرفت و با دختر او پيوند زناشويى بست، آنگاه از راه اصفهان عازم كربلا شد و در آنجا بهمدت سه سال از محضر علامه فاضل اردكانى بهرهمند گرديد، سپس رهسپار نجف شد و مدارج علمى عالى را نزد بزرگانى چون حضرات آيات شيخ مرتضى انصارى، سيد حسين كوهكمرهاى، ملا محمدعلى محلاتى، شيخ مهدى كجورى و شيخ زينالعابدين مازندرانى طى كرد، آنگاه به هندوستان رفت و پس از دو سال اقامت در هند به حج مشرف شد و از آنجا به عراق بازگشت و در كربلا به كار تأليف پرداخت[۱]
او در علوم عربیت، پيشوايى آگاه بشمار مىرفت و در وعظ و خطابه داراى مقامى عالى و بس ارجمند بود.
او در ماه رمضانى به سامراء سفر كرد و پس از نماز ميرزاى شيرازى بر فراز منبر مىرفت و همه مردم سامراء از علما و فضلا پاى منبر او حضور مىيافتند. وى مجلداتى بزرگ در فقه نگاشته و به مقدار سالهاى عمرش (49 سال) كتاب تأليف كرده است[۲]
وفات
او سرانجام شب دوشنبه 27 ربيعالاول سال 1298ق (بر اثر طاعون) در كربلا از دنيا رفت و در ايوان طلا در صحن مطهر امام حسين(ع) مدفون گشت.
آثار
- هدية الأنام؛
- منهج الرشاد في شرح الإرشاد؛
- ذخيرة المعاد (در فقه)؛
- حل العقول لعقد الفحول في علم الأصول؛
- وسيلة الوسائل في شرح الرسائل (در علم اصول)؛
- شواهد الآيات (تفسير سوره حمد و توحيد)؛
- ينابيع الحكمة (شرح مشاعر ملا صدرا در فلسفه)؛
- الفيروزجات الصافية (در منطق)؛
- لوائح اللوحين في شرح خصائص الحسين و أسرار شهادته (در تاريخ)؛
- فيروزجات طوسيه (در شرح خطبه رضويه)؛
- أرجوزة في علم العقود (در حساب)؛
- مفاتيح العروض (در علم عروض)؛
- حاشيه تحرير اقليدس (در هندسه و نجوم)؛
- نفائس الفنون؛
- نفحات الأسرار (در رمل)؛
- أرجوزة في اللغة[۳]
پانويس
منابع مقاله
- زمانى قمشهاى، على، اخترشناسان و نوآوران مسلمان، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اول، 1387ش.
- حجتى، محمدباقر، فهرست موضوعى نسخههاى خطى عربى در كتابخانههاى جمهورى اسلامى ايران و تاريخ علوم و تراجم دانشمندان اسلامى، تهران، انتشارات سروش، چاپ اول، 1371ش.