روضاتی، محمدعلی
| سید محمدعلی روضاتی | |
|---|---|
 روضاتی، محمد علی | |
| نام کامل | سید محمدعلی روضاتی |
| نامهای دیگر | آیتالله سید محمدعلی روضاتی |
| نسب | از نوادگان صاحب روضات |
| نام پدر | میرزا محمد هاشم روضاتی چهارسوقی |
| ولادت | آذر ۱۳۰۸ شمسی (۱۳ رجب ۱۳۴۸ قمری) |
| محل تولد | اصفهان، ایران |
| محل زندگی | اصفهان، قم |
| رحلت | ۲۹ تیر ۱۳۹۱ شمسی (۲۹ شعبان ۱۴۳۳ قمری) |
| مدفن | تخت فولاد، تکیه نیاکانش (صاحب روضات)، اصفهان |
| طول عمر | ۸۳ سال |
| خویشاوندان | سید محمدباقر خوانساری (صاحب روضات) (جد) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | عالم، کتابشناس، نسخهشناس، محقق، نویسنده |
| منصب | امامت جماعت مسجد مرحوم آقا میرزا محمد هاشم |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه اصفهان و قم |
| علایق پژوهشی | تبارشناسی، کتابشناسی، تراجمنگاری، رجال، تاریخ تمدن اسلامی، تصحیح متون |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
سيد محمدعلى روضاتى (۱۳۰۸-۱۳۹۱ش)، از علما و پژوهشگران برجسته معاصر در زمینه فنون تبارشناسی، کتابشناسی، تراجمنگاری و رجال بود. وی از نوادگان صاحب روضات (سید محمدباقر خوانساری) بود و با خاندانهای علمی بزرگ شیعه مانند کاشفالغطاء، نجفی مسجدشاهی و سادات صدرعاملی نسب مشترک داشت. در آذر ۱۳۰۸ش (۱۳ رجب ۱۳۴۸ق) در اصفهان متولد شد. پدرش آیتالله میرزا محمد هاشم روضاتی چهارسوقی و مادرش دختر عموی پدریاش بود. پس از فوت پدر، تحت سرپرستی نیای مادری قرار گرفت. تحصیلات جدید را تا اواخر دوره دبیرستان در اصفهان به پایان رساند و سپس وارد مدرسه صدر بازار شد. در حوزه اصفهان از محضر اساتیدی چون شیخ محمدحسین مقدس، شیخ محمدحسن نجفآبادی و شیخ محمدرضا جرقویهای بهره برد. سپس به قم رفت و در دروس آیات عظام سلطانی طباطبایی، میرزا ابوالفضل زاهدی قمی، مرتضی حائری یزدی و سید حسین بروجردی شرکت کرد و با آیتالله مرعشی نجفی روابط صمیمانهای یافت. وی از برخی از اعلام شیعه و سنی مانند شیخ آقابزرگ تهرانی، سید عبدالحسین شرفالدین، سید محسن امین عاملی و سید هبةالدین شهرستانی اجازه روایت داشت. او کتابخانهای نفیس از کتب خطی و چاپی گردآوری کرد که همواره در اختیار محققان قرار میگرفت و بسیاری از متون مصحح چاپ شده در قم و تهران مدیون زحمات او و کتابخانهاش هستند. از مهمترین آثار او میتوان به «فهرست کتب خطی کتابخانههای اصفهان» (که مهمترین اثر او و شامل معرفی مبسوط متن و مؤلف است)، تصحیح «روضات الجنات»، تصحیح «سماء المقال»، تصحیح «مکارم الآثار»، تصحیح «کتاب الأوائل»، تصحیح «عبقات الأنوار»، «شرح روضات الجنات»، «زندگینامه علامه مجلسی»، «تکملة الذریعة»، «دو گفتار» (دومین و نخستین) و تحقیق رساله «جبر و تفویض» اشاره کرد. وی کمتر در مجالس عمومی حاضر میشد و بیشتر اوقات خود را به مطالعه، تحقیق، تحشیه، تعلیق و تأمل میگذراند. سرانجام در صبح روز پنجشنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۱ش (۲۹ شعبان ۱۴۳۳ق) درگذشت و پس از تشییع در تخت فولاد اصفهان، در تکیه نیاکانش (صاحب روضات) به خاک سپرده شد.
ولادت
وى در سيزدهم رجب 1348ق در اصفهان ديده به جهان گشود.
پدرشان، آيتالله آقا ميرزا محمّد هاشم روضاتى چهار سوقى (1319-1356ق) - غریق در شط کوفه - فرزند میرجلالالدین(1283-1360ق) مردى دانشور، فقيه و آشناى با فنون معقول بود.
مادر ايشان، دختر آيتالله حاج ميرزا سيد حسن چهار سوقى، فرزند ديگر مرحوم آقا ميرزا مسيح است و در واقع دختر عموى پدرى وى.
سيد محمدعلى پس از فوت پدر، در کنار نياى مادرى خويش و تحت سرپرستى وى قرار گرفت.
تحصیلات
وى تحصيلات جديد آن روز را تا اواخر دوره دبيرستان در اصفهان به پايان برد و سپس وارد مدرسه صدر بازار شد. در حوزه اصفهان، در درس معالم الاصول آقا شيخ محمّد حسين مقدّس، شرح لمعه آقا شيخ محمّد حسن نجفآبادى و شيخ هبةالله هرندى و نيز مکاسب شيخ محمّد رضا جرقويهاى (1309-1371ق) شرکت کرد.
پس از طى دوره مقدمات و پارهاى از سطوح، به قم رفت و آنجا در دروس بعضى اعلام چون شرح لمعه شهيد صدوقى، مکاسب آيتالله سلطانى طباطبائى، رسائل و مکاسب حاج ميرزا ابوالفضل زاهدى قمى و کفايه مجاهدى و آيتالله حاج شيخ مرتضى حائرى يزدى شرکت کرد و عمده درس خارج فقه را نزد آيتالله بروجردى حاضر شد.
در ايام تحصيل در قم، همچنين، با برخى از بزرگان حوزه چون آيتالله مرعشى نجفى روابط و مراودات صميمانهاى يافت.
فعالیتها
وى در اصفهان، در کنار کارهاى قلمى و علمى خود که از آغاز طلبگى ايشان شروع شده بود، ياور و دستراست نياى مادرى خويش به حساب مىآمد و پس از وفات ايشان، به خدمات شرعى ادامه داد.
وى چندى نيز در مسجد مرحوم آقا ميرزا محمّد هاشم به امامت جماعت و وعظ و ارشاد مشغول بود اما از اين اشتغال نيز کناره جسته و در بيت شريف، خلوت انزوا و تأمّل و تحقيق گزيده است.
ايشان از برخى از اعلام شيعه و سنّى اجازه روايت حديث دارند که شيخ آقا بزرگ طهرانى، سيد محمّد مهدى موسوى اصفهانى، سيد صدرالدّين صدر، ميرزا محمّد طهرانى، سيد عبدالحسين شرفالدّين موسوى، سيد محسن امين عاملى و سيد هبةالدّين شهرستانى از آن جملهاند.
اين عالم بزرگ، بنابر خوى و پسند خويش، کمتر در مجالس و گردهمائىها حاضر مىشوند ليک در سالهاى پيش، در برخى محافل علمى و گردهمائىها، شرکت کردهاند و از جمله در کنگره هزاره شيخ طوسى (در مشهد مقدّس) سخن راندهاند. در مواردى هم خود در مجالس علمى و فرهنگى، اعم از داخلى و خارجى، شرکت نکردهاند ليک مقالهاى فرستادهاند که قرائت شده و يا به هر روى مورد استفاده قرار گرفته است.
ايشان کتابخانهاى نفيس، مشتمل بر کتب خطّى و چاپى دارند که هر چند براى استفاده شخصى از طرق موروث و مکتسب گردآورى شده است، تا کنون به کثيرى از محقّقان نيز فيض رسانيده و نسخ گاه منحصر و مطبوعات نادر آن براى طبع و تحقيق و استفاده در اختيار برخى از ارباب قلم و قدم قرار گرفته است.
نيم نگاهى به پيشگفتارهاى بسيارىاز متون مصحح چاپ شده در قم و تهران، نشان مىدهد که ايشان و کتابخانهشان، چه حق بزرگى بر گردن متنشناسىاسلامى دارند.
بيشتر اوقات ایشان به مطالعه، تحقيق، تحشيه، تعليق، تأمّل و تدبّر گذشت.
وفات
سرانجام این عالم بزرگ در صبح روز پنج شنبه 29 تیر1391ش/ 29 شعبان1433 در ساعت هفت و پانزده دقیقه جان به جان آفرین تسلیم نمود و خاندان و شاگردان و دوستانش را در اندوهی بس عمیق فرو برد.
پیکر استاد روضاتی را در عصر همان روز در منزل شخصیاش غسل دادند و پس از تشییع، به تخت فولاد اصفهان برده،. پس از اقامه نماز بر پیکر ایشان، در تکیه نیاکانش صاحب روضات داخل بقعه جنب قبور جده و مادر گرامیاش به خاک سپرده شد.
آثار
- روضات الجنّات فى تراجم العلماء و السّادات (تصحيح و تحشيه).
- سماء المقال فى علم الرجال اثر آيتالله حاج ميرزا ابوالهدى کلباسى (تصحيح).
- زندگانى آيتالله چهار سوقى و رجال ديگر.
- جامع الانساب.
- مکارم الآثار اثر محمّد على معلم حبيب آبادى (تحقيق، تحشيه و فهارس).
- کتاب الاوائل اثر سيد محمّد مقدّس (تحقيق و تحشيه).
- عبقات الانوار مير حامد حسين (مقدّمه و فهارس).
- شرح روضات الجنّات فى تراجم العلماء و السّادات.
- فهرست کتب خطّى کتابخانههاى اصفهان؛ اين فهرستکه مهمترين اثر ايشان است، فقط سياهه نام و نشان کتابها نيست، بلکه شامل معرّفى مبسوط متن و ماتن و بسيارى فوائد علمى و دينىاست که آن را اگر نه بى نظير، کم نظير، مىسازد.
- جبر و تفويض (رساله خلق الاعمال صدرالمتألّهين)، (تحقيق و تقديم).
- نسخه برگردان تجارب السلف هندوشاه نخجوانى (پيشگفتار و پيوستها).
- دو گفتار.
- مناهج المعارف.