تقویم و تقویم‌نگاری

تقویم و تقویم نگاری
پدیدآوران	قاسملو، فرید (نويسنده)
ناشر	کتاب مرجع
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1389ش
چاپ	2
شابک	‎978-600-5397-14-7
موضوع	گاه شماری - گاه نامه‎ها - گاه نامه‎های تطبیقی
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	‎‏/‎‏ق‎‏2‎‏ت‎‏7 6 ‏CE‎‏
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

تقویم و تقویم‌نگاری، اثر فرید قاسملو (معاصر)، در بررسی نظام‌های گاه‌شماری رایج در حوزه تمدن اسلامی، از جمله گاه‌شماری‌های قمری، شمسی و ترکیبی و ریشه‌ها و تحولات تاریخی، فرهنگی و نجومی مرتبط با آن‌ها است.

ساختار کتاب

کتاب در اصل مجموعه‌ای از مقالات منتخب و بازنگری شده از دانشنامه جهان اسلام است که شامل یک پیشگفتار و سیزده بخش اصلی است.

گزارش محتوا

در پیشگفتار کتاب مطالبی پیرامون معنای تقویم و محتوای کتاب مطرح شده است. سیزده بخش مباحث کتاب بعضا بر اساس تقسیم بندی جغرافیایی و بعضا بر اساس تقسیم‌بندی جغرافیایی و بعضا بر اساس تقسیم‌بندی موضوعی تدوین شده‌اند.

بخش اول و دوم به «واژه‌شناسی» و «ارکان گاه‌شماری‌ها» می‌پردازد.

موضوع بخش سوم که متشکل از سه قسمت است «گاه‌شماری در کشورهای عربی» نام دارد و در بخش چهارم ذیل «گاه‌شماری در ایران» در سه قسمت اصلی چند قسمت فرعی، موضوع گاه‌شماری در ایران پیش از اسلام و دوره‌های پس از اسلام و همچنین انواع گاه‌شماری محلی در ایران بررسی می‌شود.

بخش پنجم در دو قسمت جداگانه به گاه‌شماری در افغانستان و در شبه قاره هند و گاه‌شماری در آسیای صغیر، ترکیه و اسپانیای اسلامی می‌پردازد.

موضوع بخش‌های ششم، هفتم و هشتم به ترتیب گاه‌شمارهای دوازده حیوانی که به نام حیوانات برای هر سال نامگذاری می‌شود، ریشه در سنت‌های ترکی و مغولی دارد، گاه‌شماری سلوکی، که مبدأ آن آغاز سلطنت سلوکوس اول است، در سرزمین‌های بین النهرین و آسیای صغیر رواج گسترده‌ای داشت و گاه‌شماری یهودی و مسیحی و نحوه کاربرد آن‌ها در سرزمین‌های اسلامی پرداخته می‌شود.

بخش نهم به « تاریخ‌گذاری اسناد» اختصاص یافته است. این بخش به شیوه‌های تاریخ‌گذاری بر روی اسناد مختلف، اعم از نامه‌ها، سکه‌نوشته‌ها و الواح تاریخی، می‌پردازد.

بخش دهم «گاهنامه/تقویم» و بخش یازده« تبدیل تاریخ است. این بخش به روش‌های محاسباتی و جداول مورد استفاده برای تبدیل تاریخ بین گاه‌شماری‌های مختلف اسلامی می‌پردازد. .

بخش‌ دوازدهم به «گاه‌شمارهای در ادب فارسی» اختصاص دارد. در این بخش به مفاهیم و اصطلاحات گاه‌شماری و احکام نجومی در ادب فارسی توجه شده است.

بخش سیزدهم درباره گاه‌شماری و فرهنگ است و به بررسی تداخل گاه‌شماری با امور فرهنگی، و راه‌یابی آن در شئون مختلف می‌پردازد. کاربرد گاه‌شماری در تعیین زمان فعالیت‌های کشاورزی، جشن‌های مذهبی و ملی (مانند نوروز و اعیاد اسلامی)، آئین‌ها و شعائر از مطالب مطرح شده در این بخش است.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.