احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری

احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری
پدیدآوران	رستگار فسایی، منصور (نويسنده)
ناشر	طرح نو
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1379ش
چاپ	1
موضوع	خا‌نلری ، پرویز ، 1292 - 1369. - نقد و تفسیر - ادبیات فارسی - قرن 14 - تاریخ و نقد
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری، اثر منصور رستگار فسایی (متولد۱۳۱۷ش)، پژوهشگر، نویسنده و شاعر، کتابی است در شرح احوال شخصی، ویژگی‌های فکری، و مجموعه آثار علمی، ادبی و فرهنگی دکتر پرویز ناتل خانلری یکی از محققان و نویسندگان برجسته فرهنگ ایران است.

ساختار کتاب

کتاب شامل یک مقدمه، هشت بخش اصلی است که به ترتیب به احوال شخصی، کارهای ادبی، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، مشاغل و مناصب، نمونه‌هایی از آثار منظوم و منثور، خاطرات ادبی و خانلری و ترجمه اختصاص دارد.

گزارش محتوا

در مقدمه کتاب مطالبی مختصر پیرامون ناتل خانلری و کتاب حاضر ذکر شده است.

بخش اول به احوال شخصی خانلری اختصاص یافته است. مطالب این بخش با شرح حال پدر خانلری میرزا ابوالحسن‌خان، ملقب به اعتصام‌الملک و مادر خانلری آغاز می‌شود سپس به زادگاه تولد او در اسفند ۱۲۹۲ش در تهران و دوران کودکی او اشاره شده است. در ادامه به تحصیلات خانلری پرداخته شده است. گفته شده است که وی تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون و سپس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۲2ش رساله دکتری خود با عنوان «چگونگی تحول اوزان غزل و تحقیق انتقادی در عروض و قافیه» را دفاع کرد. ازدواج خانلری در سال ۱۳۲۰ با دکتر زهرا کیا، نوه شیخ فضل‌الله نوری، و فرزندان او از دیگر مطالب ذکر شده است .

نویسنده همچنین به فعالیت‌های علمی و ادبی خانلری در دانشگاه تهران و خارج از ایران پرداخته و ضمن اشاره به روحیات شخصی و خصوصیات اخلاقی و هنری او و... در مورد سفرهای او سخن گفته استدر این بخش همچنین به دوستان و معاشران خانلری پرداخته شده و رابطه عاطفی و دوستانه او با شخصیت‌هایی چون صادق هدایت، مسعود فرزاد، بزرگ علوی و مجتبی مینوی و برخی دیگر از رجال علم و ادب شرح داده شده است. در پایان به بیماری و درگذشت او و اشعاری که در سوگ او سروده شده اشاره شدهو از ویژگی‌ها و اوصاف او از زبان برخی از شخصیت‌های علمی به میان آمده است .

بخش دوم درباره کارهای ادبی خانلری است که شامل بررسی نثر و شعر، ترجمه‌ها و تحقیقات او است. نویسنده ضمن اشاره به سخنان شخصیت‌های علمی و ادبی پیرامون نثر خانلری و خصوصیات آن گفته شده است . در زمینه ترجمه، از تسلط او به زبان و ترجمه داستان‌های کوتاهی از فرانسوی‌ اشاره شده است . همچنین در حوزه شعر در مورد وی مطالبی از زبان برخی از افراد مطرح شده است. از جمله آنکه شعر او در کمال شیوایی و زیبایی دانسته شده است و به کم‌گویی و گزیده‌ گویی در شعر توصیف شده است . طبع شعر و جایگاه او در شعر معاصر به همراه اشعار و قطعات شعری او و... از دیگر مطالب مطرح شده در این بخش است.

همچنین درباره تحقیقات او، از تحقیق در عروض فارسی و پژوهش‌های زبان‌شناسی و دستور زبان فارسی سخن به میان آمده است. مهم‌ترین تحقیق خانلری، «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» دانسته شده است که هدف آن ثبت ریشه لغات و معنی آن‌ها در طول تاریخ و تحول معنایی کلمات بوده است نویسنده به تفصیل پیرامون این کتاب سخن گفته است. در ادامه به کار تصحیح دیوان حافظ توسط وی بر مبنای چهار نسخه قدیمی و چند نسخه معاصر و روش او اشاره شده است. سالنامه انتشار تالیفات و تصنیفات خانلری، تصنیفات، تالیفات، ترجمه‌ها و مقالات او از دیگر مطالب این بخش است .

بخش سوم به فعالیتهای ادبی-فرهنگی و اجتماعی خانلری اختصاص یافته است. نویسنده به فعالیت‌های او به عنوان مدیر و سپس سرپرست مجله ادبی سخن، که بیش از سی سال در این مجله فعالیت داشت و مقالات ادبی و اجتماعی فراوانی در آن منتشر ‌کرد و همچنین انتشار مجله علمی سخن افزون بر مجله ادبی اشاره کرده است. در ادامه به دیگر فعالیت‌های او شامل تأسیس انتشارات سخن، ایجاد انجمن دوستداران سخن، بنیاد فرهنگ ایران و انتشار مجموعه شاهکارهای ادبیات فارسی تاسیس سپاه دانش ، بار آموزی استادان زبان فارسی داشگاه هند و... اشاره شده است.

بخش چهارم به مشاغل و مناصب این بخش به سوابق سیاسی و اجتماعی خانلری اختصاص دارد. در این بخش به مناصب وی مانند استانداری، سناتوری، معاونت وزارت کشور و وزارت فرهنگ اشاره شدهسپس از مشاغل عمده فرهنگی و غیر فرهنگی وی نیز سخن به میان آمده است.

بخش پنجم درباره سروده‌های خانلری است که در آن نمونه‌هایی از آثار منظوم وی از جمله «فردوسی»، «ملال» و «ماه در مرداب» است.

بخش ششم به نمونه‌هایی از نثر خانلری اختصاص یافته است. نخست مقالات اجتماعی مانند چگونه می‌توان ایرانی بود و نامه از آثاری است که در این بخش آمده ، سپس مقالات ادبی مانند سخنی چند درباره ادبیات امروز، طنز و مزاح در شعر حافظ و شرافت ادبی مطرح ذکر شده است.

بخش هفتم خاطرات ادبی است که در آن به شرح خاطرات خانلری از دوستان و همکاران ادبی‌اش از جمله صادق هدایت، بزرگ علویو مجتبی مینویپرداخته شده و متضمن بیان شخصیت، افکار و شیوه ادبی آنان است.

بخش هشتم با عنوان خانلری و ترجمه این بخش به معرفی ریلکه، شاعر آلمانی و ترجمه یکی از آثار او توسط خانلری می‌پردازد.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.