دستور تطبیقی (فارسی ـ عربی)

دستور تطبیقی (فارسی ـ عربی)
پدیدآوران	وفایی، عباسعلی (نویسنده)
ناشر	سخن
مکان نشر	تهران
سال نشر	1391
چاپ	اول
شابک	‎978-964-372-609-6
موضوع	فارسی -- دستور زبان تطبیقی -- عربی؛ زبان عربی -- دستور زبان تطبیقی -- فارسی
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	PIR۲۶۸۳/ع۴و۷ ۱۳۹۱

دستور تطبیقی (فارسی ـ عربی) تألیف عباسعلی وفایی (متولد ۱۳۴۴ش)، استاد زبان و ادبیات فارسی؛ این کتاب به بررسی و مقایسه نظام‌مند واحدهای زبانی، ساختارهای صرفی و قواعد نحوی زبان فارسی و عربی پرداخته و با رویکردی زبان‌شناختی، اشتراکات و اختلافات تاریخی و ساختاری این دو زبان را تحلیل می‌کند.

ساختار

این کتاب شامل یک مقدمه و شش فصل اصلی است که به ترتیب واحدهای زبان، فعل، اسم، ضمایر، حرف و نحو را بررسی می‌کنند.

گزارش کتاب

کتاب «دستور تطبیقی (فارسی ـ عربی)» اثر عباسعلی وفایی، پژوهشی جامع و نظام‌مند در حوزه مقابله زبان‌شناسی دو زبان فارسی و عربی است. نویسنده در مقدمه به کلیات زبان، دستور و انواع دستورنویسی می‌پردازد و سپس در فصل‌های شش‌گانه کتاب، به تفصیل به مقایسه این دو زبان در سطوح مختلف می‌پردازد. (فهرست مطالب) وفایی در بخش نخست کتاب، به مسائل تاریخی و کلی دو زبان اشاره می‌کند. او روابط تاریخی این دو زبان را به دو دوره اصلی قبل و بعد از اسلام تقسیم می‌کند و تأکید دارد که در دوره پیش از اسلام، زبان فارسی به دلیل تسلط سیاسی ایران، زبان غالب و اثرگذار بوده، در حالی که دوره پس از اسلام دوره پذیرش تأثیرات از زبان عربی است. (ص. بخش تاریخی) نویسنده به تأثیر عمیق نزول قرآن کریم و میراث حدیثی به زبان عربی بر علاقه و توجه ایرانیان به این زبان اشاره کرده و این امر را عاملی در ایجاد تصور قرابت و خویشی بین دو زبان می‌داند؛ تصوری که به باور وی منجر به تألیف دستورهای زبان فارسی تحت تأثیر قواعد نحو عربی شده است، حال آنکه این دو زبان از خانواده‌های زبانی متفاوتی هستند. (ص. مقدمه)

در بخش دوم کتاب، مسائل آوایی و صرفی و واحدهای زبانی هر دو زبان مقایسه و اختلافات آنها برشمرده شده است. مؤلف پس از آن به مقوله‌های دستوری زبان فارسی و عربی پرداخته و اشتراکات و تفاوت‌های آنها را بیان می‌دارد. (ساختار کتاب) در بخش سوم که به مسائل نحوی اختصاص دارد، نویسنده با اشاره به متفاوت بودن مسائل نحوی زبان‌های غیر هم‌ریشه، به تطبیق محدود نقش‌های نحوی پرکاربرد در دو زبان پرداخته و مواردی که دستورنویسان فارسی متأثر از نحو عربی بوده‌اند را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. (ص. بخش نحو)

از موضوعات مهم دیگر کتاب، بررسی تاریخچه تدریس قواعد صرف و نحو عربی و دستور زبان فارسی، ذکر منابع معتبر لغوی و دستوری، تحلیل تصرف فارسی‌زبانان در واژگان عربی و نیز بیان نظرات سره‌گرایان و طرفداران استفاده از واژگان دخیل عربی در فارسی است. این اثر به عنوان یک پژوهش زبان‌شناسی تطبیقی، می‌کوشد با عبور از تصورات رایج درباره یکسانی قواعد دو زبان، تصویری دقیق‌تر از رابطه پیچیده و تاریخی فارسی و عربی ارائه دهد.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات