شکوه خرد در شاهنامه فردوسی
| شکوه خرد در شاهنامۀ فردوسی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | رضایی دشتارژنه، محمود (نویسنده) |
| ناشر | شرکت انتشارات علمی و فرهنگی |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1392ش |
| شابک | 978-600-121-401-1 |
| موضوع | فردوسی، ابوالقاسم (329-416؟ق) - شاهنامه - شخصیتها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR۴۴۹۶/ر۶ش۸ |
شکوه خرد در شاهنامۀ فردوسی تألیف محمود رضایی دشتارژنه؛ پژوهشی عمیق و نظاممند درباب نقش خرد در شخصیتپردازی پهلوانان شاهنامه که به بررسی سنجشگرانۀ کنشهای ایرانیان، انیرانیان و حتی دیوها و حیوانات از منظر خردورزی میپردازد.
ساختار
این کتاب در 440 صفحه با 42 صفحه پیشدرآمد و سه بخش اصلی (پهلوانان ایرانی، انیرانیان، دیوها و حیوانات) تنظیم شده است.
گزارش کتاب
رضایی دشتارژنه در این اثر با رویکردی نو به تحلیل نظام خردورزی در شاهنامه میپردازد. بخش نخست به بررسی دقیق «کنش پهلوانان ایرانی» اختصاص دارد که نشان میدهد چگونه شخصیتهایی مانند رستم، اسفندیار و گودرز در عین قهرمانی، گاه گرفتار نابخردی میشوند. از نمونههای بارز:
- تحلیل نزاع رستم و اسفندیار از منظر خردورزی
- بررسی کنشهای نابخردانۀ ضحاک و فریدون
بخش دوم با عنوان «انیرانیان خردمند» به شکلی جسورانه نشان میدهد که شخصیتهای ضدقهرمان شاهنامه (مانند افراسیاب و شاه هاماوران) نیز گاه کاملاً خردمندانه عمل میکنند. این نگاه متعادل از ویژگیهای منحصربهفرد کتاب است.
بخش سوم با عنوان «خرد در جهان دیوها و جانوران» اوج نوآوری پژوهش را نمایش میدهد. نویسنده در این بخش با تحلیل شخصیتهایی مانند دیو سپید و سیمرغ نشان میدهد که حتی موجودات فراطبیعی شاهنامه نیز از منطق و خرد بهره میبرند.
از نقاط قوت این پژوهش:
- بررسی نظاممند تمام شخصیتهای اصلی و فرعی شاهنامه
- نگاهی بیطرفانه به قهرمانان و ضدقهرمانان
- کشف الگوهای خردورزی در سطوح مختلف روایت
- تحلیل تطبیقی خرد ایرانی و انیرانی
این کتاب با رویکردی فلسفی-ادبی نتیجه میگیرد که خرد در شاهنامه صفت اختصاصی ایرانیان نیست، بلکه «معیاری جهانشمول» است که حتی دیوها و حیوانات را نیز دربرمیگیرد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات