کحال، علی بن عیسی
| نام | کحال، علی بن عیسی |
|---|---|
| نام های دیگر | Ali ibn Isa al-Kahhal |
| نام پدر | عیسی |
| متولد | قرن پنجم |
| محل تولد | بغداد |
| رحلت | 430 ق |
| اساتید | |
| برخی آثار | تذکرة الکحالین |
| کد مؤلف | AUTHORCODE3044AUTHORCODE |
شرفالدين علي بن عيسى بن علي الموصلي ملقب به كَحَّال(طبیب چشم) از چشم پزشکان مشهور قرن چهارم، پنجم هجرى است. محل تولدش بغداد است اما از تاریخ تولد وی اطلاعی در دست نیست. ابن ابیاصیبعه تاریخ وفاتش را سال ۴۳۰ ق ثبت کرده است. گویند علی بن عیسی مسیحی بوده است اما دلیل قانع کنندهای در این باره در دست نیست. نیز گفتهاند به دنبال مشاجره با جاثلیق یوهانس از کلیسای نسطوری روی برگرداند و به کلیسای ملکایی پیوست. علی بن عیسی در بیمارستانی که عضدالدولة دیلمی در بغداد تأسیس کرده بود تدریس میکرد.
وی را اغلب با عیسی بن علی طبیب متوکل عباسیاشتباه گرفتهاند. او در چشمپزشکی، حاذق و نظرش مورد احترام همگان بود و در طی قرون وسطا بزرگترین چشمپزشک جهان اسلام بود. تذکرةالکحالین او، در حکم کتاب قانون چشمپزشکی مسلمانان بود. علی بن عیسی با نگاشتن این کتاب در فصول فراوان و توصیفهای مشروح، عمّار موصلی پزشک معاصر خود را تحتالشعاع قرارداد.
علی بن عیسی کحّال نخستین کسی است که در عمل چشم از داروی بیهوشی استفاده کرد. اما هیچجا به اینکه این کار ابداع خودش باشد اشارهای نکرده است. جز آنکه گفته است: "بیمار را در خواب کن که به او داروی بیهوشکننده بدهی مانند مهرگیاه و تریاک و از آن قبیل"
هیرشبرگ، محقق آلمانی، دربارة علل خودداری علی بن عیسی از توضیح چگونگی بیهوش کردن بیماران معتقد است: «چنین امری میتواند دو علت داشته باشد: یا لازم نبوده چنین چیزی بگوید زیرا جراحان عصر او و محیط او این را میدانستهاند یا نمیخواسته آن را بگوید تا از سوء استفادة متقلبان جلوگیری کند.» ابن ابیاصیبعه در عیون الانباء فی طبقات الاطباء آورده است: «علی بن عیسی کحّال در ساخت سرمه و گرد چشم شهرتی بینظیر داشت. دیگران از سخنان او دربارة بیماریهای چشم و درمان آن پیروی کامل میکردند و هر کس میخواست سرمه و گرد چشم بسازد ناچار بود که از کتاب مشهور او، تذکرةالکحالین، استفاده کند».