مهارتهای بیان حدیث
مهارتهای بیان حدیث، اثر محمود اکبری (متولد 1334ش)، کتابی است که به موضوع شناخت مهارتها، اصول، شیوهها و هنرهای بیانی در نقل و ارائه احادیث معصومین(ع) میپردازد. هدف اصلی آن تقویت انگیزه برای ارتباط بهتر مخاطبان با احادیث اهلبیت(ع) است.
| مهارتهای بیان حدیث | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | اکبری، محمود (نويسنده) |
| ناشر | فتیان |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1393ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-5949-30-8 |
| موضوع | حدیث - احادیث شیعه - قرن 14 - احادیث شیعه - قرن 14 - نقد و تفسیر - حدیث - مسائل لغوی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /الف7م9 109 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب در یک پیشگفتار و سه فصل اصلی سامان یافته است.
گزارش محتوا
پیشگفتار کتاب توضیح میدهد که حدیث یکی از منابع اصلی و مهم دین است که برای بهرهبرداری و بیان آن، توجه به نکاتی چند، از جمله اصول بیان، شیوهها و جاذبههای حدیث ضروری است[۱].
فصل اول (کلیات): این فصل، به تعریف حدیث، اهمیت و جایگاه آن، قلمرو و آموزش حدیث میپردازد. در تعریف لغوی، حدیث به معنای تازه است. در اصطلاح فقهی و نزد محدثین شیعه، حدیث عبارت از قول، فعل و تقریر معصوم(ع) است[۲].
در بحث اهمیت، به روایاتی اشاره شده است که نقش حدیث در فهم دین، بهویژه حلال و حرام و همچنین تذکر و مذاکره آن را برای صیقل دادن دلها برجسته میسازد[۳]. همچنین، قلمرو حدیث (که بهگونههای مختلف در تمام زمینههای مورد نیاز مسلمانان نقل شده است)[۴] و معیارهای صحت حدیث مطرح شده است؛ از جمله عرضه حدیث به قرآن و مخالفت آن با احادیث عامه[۵]. اصول بیان حدیث نیز بیان شده است که شامل رعایت توان مخاطب، توجه به اولویتها و نیازهای شنونده، هماهنگی با سطح درک مخاطبان، رعایت مناسبتهای زمانی و مکانی، ذکر مدارک و اسناد، تأکید بر روایات امیددهنده و اخلاص در بیان حدیث و... است[۶]. این فصل در نهایت، به معرفی جوامع حدیثی مهم شیعه، همچون کتب اربعه (کافی، منلايحضرهالفقيه، تهذيب الأحكام و استبصار) و سایر جوامع حدیثی شیعه (مثل وافی، وسائل و بحار) و جوامع حدیثی اهل سنت مانند صحاح سته میپردازد[۷].
فصل دوم (هنرهای حدیثی): این فصل، هنرهای موجود در احادیث معصومین(ع) را بررسی میکند. از جمله این هنرها، استفاده از کلمات مشابه با معانی متفاوت[۸]، حدیث بدون الف[۹]، حدیث بینقطه[۱۰]، احادیث کوتاه و عمیق، احادیث خوشآهنگ[۱۱] و احادیث سمعی و بصری[۱۲] و احادیث متقابل برشمرده شده است[۱۳]. این بخش، بر جذابیتهای فراوانی که میتوان از احادیث استخراج کرد، تأکید دارد.
فصل سوم (شیوههای بیان حدیث): این فصل، به معرفی شیوههای مختلف ارائه حدیث میپردازد. این شیوهها عبارتند از: شیوه توضیحی (مانند شرح احادیث)، شیوه سؤالی (که یکی از بهترین شیوههای آموزشی است[۱۴]، شیوه مقایسهای (مانند مقایسه علم و ثروت)[۱۵]، شیوه تقسیمی (مانند تقسیم مردم به گروههای مختلف)[۱۶]، شیوه معیاری (که برای هریک از ارزشها میزان و ملاکی قرار داده شده است)[۱۷]، شیوه داستانی (که جاذبه خاصی دارد و شامل نقل قصص و حکایات است)[۱۸]، شیوه تمثیلی (مانند استفاده از مثال و تشبیه)[۱۹]، شیوه نکتهای (گزینش احادیث کاربردی و ذکر نکاتی در توضیح آنها) [۲۰]، شیوه نسخهای (بیان توصیهها و نصایح)[۲۱]، شیوه عددی (نقل احادیثی که بهصورت عددی از مسائل اخلاقی یاد نمودهاند)[۲۲] و شیوه موضوعی[۲۳]. این فصل به گزارش محتوایی احادیث با موضوعات اخلاقی و تربیتی متعددی پرداخته است که تحت عنوان فرقها، آفتها، زینتها، ثمرهها، زشتترینها، بهترین و بدترینها، کلیدهای خوبی و بدی، پرهیزها، شگفتیها، خواستههای خدا، ویژگیهای مؤمن و... مرتب شدهاند[۲۴]. در پایان، شیوههای بیان حدیث برای دانشآموزان معرفی شده است؛ از جمله روش رنگآمیزی، روش پیدا کردن جای خالی حدیث، روش کارتی، شیوه داستانی، شیوه مسابقهای و...[۲۵].
پانویس
- ↑ ر.ک: پیشگفتار، ص9-10
- ↑ ر.ک: همان، ص13
- ↑ ر.ک: همان، ص14
- ↑ ر.ک: همان، ص17
- ↑ ر.ک: همان، ص18
- ↑ ر.ک: همان، ص19-29
- ↑ ر.ک: همان، ص29-32
- ↑ ر.ک: همان، ص35
- ↑ ر.ک: همان، ص36
- ↑ ر.ک: همان، ص45
- ↑ ر.ک: همان، ص47
- ↑ ر.ک: همان، ص54
- ↑ ر.ک: همان، ص55
- ↑ ر.ک: همان، ص67
- ↑ ر.ک: همان، ص75
- ↑ ر.ک: همان، ص76
- ↑ ر.ک: همان، ص77
- ↑ ر.ک: همان، ص79
- ↑ ر.ک: همان، ص82
- ↑ ر.ک: همان، ص83
- ↑ ر.ک: همان، ص86
- ↑ ر.ک: همان، ص90
- ↑ ر.ک: همان، ص91
- ↑ ر.ک: همان، ص95-138
- ↑ ر.ک: همان، ص139-147
منابع مقاله
پیشگفتار و متن کتاب.