الحسن بن الهيثم بحوثه و کشوفه البصرية
الحسن بن الهيثم: بحوثه و كشوفه البصرية، اثر مصطفى نظیف، کتابی است در بررسی جامع زندگی، تحقیقات، روششناسی علمی و اکتشافات برجسته ابوعلی محمد بن حسن بن هیثم بصری (۳۵۴-۴۳۰ق) در مورد نور.
| الحسن بن الهيثم بحوثه و کشوفه البصرية | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نظیف، مصطفی (نويسنده) راشد، رشدی (مقدمهنويس) |
| ناشر | مرکز دراسات الوحدة العربية |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 2008م |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-9953-82-209-9 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ن6ح5 353 QC |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
مطالب کتاب، به دو جزء اصلی و در مجموع به هشت باب و بیستوچهار فصل تقسیم شده است.
محتوا
جزء اول، باب اول تا چهارم را در خود جای داده است: باب اول، به دو فصل اصلی تقسیم میشود؛ در فصل نخست، نویسنده به بررسی جایگاه ابن هیثم و روند اندیشه او میپردازد. در این فصل، مباحث متعددی در مورد طرز اندیشهورزی ابن هیثم مطرح میشود؛ از جمله شیوه او در بحث علمی و نسبت آن با روش علمی جدید بررسی میگردد[۱]. در فصل دوم، به بررسی وضعیت علم نور در دوران پیش از ابنهیثم، بهویژه در یونان باستان و حوزه اسکندریه پرداخته شده است[۲].
در باب دوم، در دو فصل، دیدگاههای ابن هیثم و نظریات عمومی او درباره نور[۳] و امتداد نور بر جهات و خطوط مستقیم و پدیدههای ناشی از آن، بررسی شده است[۴].
در باب سوم، ابتدا از فرآیند بینایی از منظر طبیعی[۵] و از منظر نفسی سخن به میان آمده[۶] و در آخر، خطاهای مختلف بینایی و علل آنها مورد بحث قرار گرفته است[۷].
باب چهارم، مکانیسم انعکاس نور[۸]، تعیین نظیر (شعاع ساقط و شعاع منعکس)[۹] و جزئیات انعکاس از انواع مختلف سطوح کروی محدب[۱۰]، سطوح کروی مقعر[۱۱] و... را شامل میشود و بهتفصیل روششناسی ابن هیثم در مطالعات تجربی انعکاس در هرکدام را بیان میکند[۱۲].
جزء دوم، در چهار باب، تحقیقات هندسی و ریاضی ابن هیثم در مورد پدیدههای نور و بیناییشناسی را در خود جای داده است؛ بهنحوی که باب پنجم بر مسئله مطرحشده توسط ابن هیثم و بحثهای هندسی مربوط به آن، تمرکز دارد[۱۳]، باب ششم، بهتفصیل نحوه درک تصاویر از طریق انعکاس را بیان میکند[۱۴]، باب هفتم، قوانین انکسار نور و پدیدههای مرتبط با انکسار در سطوح تخت را ارائه میدهد[۱۵] و باب هشتم، اصول کلی انکسار در سطوح کروی را پوشش میدهد[۱۶].
در خاتمه کتاب نیز یافتههای اصلی، جمعبندی و بر ارزش علمی بینظیر کارهای ابن هیثم تأکید شده است[۱۷].
پانویس
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص91-140
- ↑ ر.ک: همان، ص141-163
- ↑ ر.ک: همان،ص171-240
- ↑ ر.ک: همان، ص243-297
- ↑ ر.ک: همان، ص301-336
- ↑ ر.ک: همان، ص337-408
- ↑ ر.ک: همان، ص409-435
- ↑ ر.ک: همان، ص439-464
- ↑ ر.ک: همان، ص465-482
- ↑ ر.ک: همان، ص483-504
- ↑ ر.ک: همان، ص505-578
- ↑ ر.ک: همان، ص579-585
- ↑ ر.ک: همان، ص597-698
- ↑ ر.ک: همان، ص705-796
- ↑ ر.ک: همان، ص799-879
- ↑ ر.ک: همان، ص883-973
- ↑ ر.ک: همان، ص977
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.