نظام اسلامی

نظام اسلامی، از جمله آثار منتشره از سوی بنیاد فرهنگ و اندیشه انقلاب اسلامی است که به بررسی نظام اسلامی، ماهیت و ویژگی‌ها و عناصر اصلی آن در اندیشه و بیان رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره) پرداخته است.

نظام اسلامی
پدیدآوران	بنیاد فرهنگ و اندیشه انقلاب اسلامی (نويسنده)
سال نشر	1398ش
چاپ	1
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب، مشتمل بر پیشگفتار و شش بخش است. مباحث هر بخش از کتاب در ضمن چند فصل مطرح شده است.

گزارش محتوا

در بخش اول، مفهوم نظام اسلامی در فصل اول و در شش بند تبیین شده است. همچنین ضرورت نظام اسلامی، یعنی آنچه تضمین‌کننده بقای انقلاب و شکل‌گیری مراحل دولت و جامعه و تمدن اسلامی است در فصلی دیگر بیان شده است. در فصل آخر از این بخش برای درک بیشتر مفهوم نظام اسلامی خصوصیات این نظام با تعبیر ویژگی‌های نظام اسلامی آمده است.

بخش دوم، به مبانی فکری و عقیدتی نظام اسلامی اختصاص یافته است. مکتب فرآیند انقلاب اسلامی که همان هندسه زندگی الهی بشر امروز است و از طرف مهندسی دینی، یعنی ولی فقیه ارائه و اجرا می‌شود، دارای هندسه مبانی بسیار محکم و ثابتی است که تمامی ساختارهای خرد و کلان بر پایه این هندسه مبانی طراحی شده‌اند. ساختار کلان نظام اسلامی که بیانگر هویت جمعی ملت مسلمان ایران در این دوران است، بر اساس کدام‌یک از مبانی مکتب انقلاب اسلامی بنا شده است؟ مکتب فرآیند انقلاب اسلامی برای تأیید مردم‌سالاری دینی از چه مبانی معرفتی خاصی بهره برده است؟ رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنرانی معروف خود در سال 79 که در جمع کارگزاران ایراد شده، پنج فصل مهم از خطوط کلی اندیشه اسلامی که بر زندگی فردی و جمعی و حاکمیتی مسلمانان سایه‌انداز است را بیان کرده‌اند. آن پنج فصل، به‌همراه فصول، اصول و مؤلفه‌های دیگر اندیشه اسلامی از نگاه رهبر شهید در دفتر تحول معرفتی آمده است. در اینجا سه مبنای مهم که در ارتباط مستقیم با مردم‌سالاری دینی قرار دارد، در سه فصل وحدت دین و سیاست، انسان‌محوری و وحدت ولایت و حکومت آمده است.

در بخش سوم، به‌مناسبت نام نظام اسلامی که توسط مردم با عنوان جمهوری اسلامی رسمیت یافته است، رابطه‌‎ای میان اسلامیت و جمهوریت در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی در چهار فصل تقدیم شده است. حقیقت «مردم‌سالاری دینی» یا همان «هویت الهی ملت ایران» حقیقتی جامد و ایستا نیست که عمر آن با تولدش به پایان برسد، بلکه همانند انقلاب اسلامی، حقیقتی زنده و جاری و پشتوانه تحقق تدریجی محتوای خود در قالب تحقق تدریجی دولت اسلامی است. به همین دلیل این حقیقت دائماً رشد و شکوفایی دارد. چنانچه رهبر شهید در سال 96 از این رشد با «نظام انقلابی امت و امامت» یاد می‌کنند. سؤال‌هایی که رهبر شهید انقلاب اسلامی در این بخش به آن پاسخ داده‌اند ازاین‌قبیل است: حقیقت نظام اسلامی در اثر رشد روزافزون خود چه روشنا و جلوه‌هایی را در مکتب انقلاب اسلامی از خود بروز داده است؟ در این مسیر رابطه «جمهوریت» با «اسلامیت» چگونه تفسیر شده است؟ وابستگی هرکدام به دیگری در چه نمودهایی نشان داده شده است؟ آیا ارتباط جمهوریت و اسلامیت فراتر از معرفت‌های مکتبی، امتداد سیاسی و اجتماعی نیز دارد؟ و آیا این امور قابل مشاهده و ارزیابی هستند؟

مقایسه میان نظام اسلامی با دیگر نظام‌های عالم با ذکر عناصر اساسی نظام اسلامی و خلأهای مهم در نظام‌های مادی، در بخش چهارم و در دو فصل آمده است. «نظام جمهوری اسلامی»، «نظام مردم سالای دینی»، «نظام امت و امامت» و «نظام ولایت فقیه» نظام بدیع و زنده‌ای است که تمام نظام‌های رایج دنیا را به چالش کشیده و آنها را از اعتبار ساقط کرده است. بر همین اساس باید دانست که نظام‌های رایج دنیا از چه شاخصه‌های کلی برخوردار هستند که نظام اسلامی با نفی همه آنها، نظامی نو و قدرتمند در حل مشکلات جوامع بشری بشمار می‌رود؛ به‌عبارت‌دیگر، در این بخش به دنبال کاوش در اندیشه رهبر شهید برای شناخت نظام اسلامی و مقایسه با نظام‌های رقیب هستیم. تاریخ اسلام شاهد حکومت‌های بسیاری بوده که ادعای تشکیل نظام اسلامی را داشته‌اند. با توجه به این ادعا لازم است پیشینه نظام اسلامی مورد بررسی قرار بگیرد. باید دانست که آیا قبل از نظام اسلامی ایران، نظام یا نظام‌های اسلامی در طول تاریخ اسلام شکل گرفته است یا نه؟ آیا بعد از نظام اسلامی نبوی در مدینه، نظام اسلامی توانسته است مانند نظام جمهوری اسلامی ایران شکل بگیرد؟ آیا حکومت‌هایی مانند حکومت صفویان و قبل از ایشان آل‌بویه و یا در قرن معاصر برخی کشورهایی که نظام حاکم آنها جمهوری اسلامی است، جزو سابقه نظام اسلامی ایرانی بشمار می‌روند؟

بخش پنجم، به مراحل تشکیل نظام اسلامی در طول تاریخ پرداخته و ابتدا از پیشینه آن در تلاش پیامبر اعظم و ائمه معصومین(ع) و دیگر تلاش‌های ناکام یا منحرف تحت نام تشکیل نظام اسلامی سخن گفته و سپس در دو فصل بعد به چگونگی طراحی نظام اسلامی توسط امام راحل(ره) پرداخته است. در فصلی مستقل در این بخش، مواردی که تعبیر نظام‌‍‌سازی به معنی دولت‌سازی در بیان رهبر شهید انقلاب اسلامی جاری شده، آمده است.

در آخرین بخش از کتاب، رهنمودهایی که رهبر شهید به‌مناسبت‌هایی برای نظام‌سازی در دیگر کشورهای اسلامی داشته‌اند، در سه فصل جمع‌آوری و تدوین شده است. نقشه راه تحقق نظام اسلامی برای کشورهای مسلمان، موانع درونی و بیرونی در این راه و وظایفی که جمهوری اسلامی ایران برای کمک به تحقق نظام اسلامی آن‌طور که مسلمانان در کشور خود می‌خواهند، سه فصل تشکیل‌دهنده این مبحث مهم است‏.

منابع مقاله

پیشگفتار کتاب.