طناحی، محمود محمد: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.<ref name="tanahi-book" /> | پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.<ref name="tanahi-book" /> | ||
وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از | وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از «[[الوافي بالوفيات|الوافی بالوفیات]]» [[صفدی، خلیل بن ایبک|صفدی]]، «[[كنز الدرر و جامع الغرر|کنز الدرر]]» [[دواداری، ابوبکر بن عبدالله|ابن أیبک داودری]] و «[[المغازي|المغازی]]» [[واقدی، محمد بن عمر|واقدی]].<ref name="islamonline" /> | ||
طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.<ref name="islamonline" /> | طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.<ref name="islamonline" /> | ||
نسخهٔ ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۹
| محمود محمد طناحی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمود محمد طناحی |
| نام پدر | محمد |
| ولادت | ۲۹ مارس ۱۹۳۵م (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ق) |
| محل تولد | استان منوفیه، مصر، مصر |
| محل زندگی | قاهره، مکه، ریاض، کویت، العین |
| رحلت | ۲۳ مارس ۱۹۹۹م (۶ ذیالحجه ۱۴۱۹ق) |
| طول عمر | ۶۴ سال |
| دین | اسلام |
| پیشه | محقق، نویسنده، استاد دانشگاه |
| منصب | استاد دانشگاه حلوان، خبير مجمع اللغة العربية |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای زبان و ادبیات عرب |
| دانشگاه | دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره |
| علایق پژوهشی | تحقیق نسخ خطی، نحو و صرف، تاریخ نشر تراث |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
محمود محمد طناحی (۱۹۳۵ – ۱۹۹۹م)، محقق برجسته مصری و از نامدارترین پژوهشگران عرصه تحقیق و نشر میراث کهن عربی در سده بیستم بود. او که از شاگردان ممتاز محمود محمد شاکر و عبدالسلام هارون به شمار میرفت، آثار ارزشمندی همچون «النهایة فی غریب الحدیث و الأثر»، «طبقات الشافعیة الکبری» و «أمالی ابن الشجری» را به زیور طبع آراست. وی سالها در معهد المخطوطات العربیه و دانشگاه ام القری به فعالیت پرداخت و با تألیف «مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي» سهمی ماندگار در تاریخ نشر میراث عربی ایفا کرد.
ولادت
محمود محمد طناحی در ۲۹ مارس سال ۱۹۳۵ میلادی (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ قمری) در یکی از روستاهای استان منوفیه مصر دیده به جهان گشود.[۱] وی در هشت سالگی به همراه خانواده به شهر قاهره نقل مکان کرد و در محله «درب الاحمر» ساکن شد.[۱]
تحصیلات
طناحی در سیزده سالگی موفق به حفظ کامل قرآن کریم به روایت حفص گردید. سپس به مؤسسه دینی قاهره وابسته به الازهر پیوست و در سال ۱۹۵۳م گواهی ابتدایی و در سال ۱۹۵۸م گواهی تحصیلات متوسطه را دریافت کرد.[۲]
پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.[۲]
وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از «الوافی بالوفیات» صفدی، «کنز الدرر» ابن أیبک داودری و «المغازی» واقدی.[۱]
طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.[۱]
فعالیتها
معهد المخطوطات العربیه
پس از فراغت از تحصیل، به عنوان معید در معهد الدراسات العربیه وابسته به دانشگاه آمریکایی قاهره مشغول به کار شد.[۱] در سال ۱۹۶۵م به معهد المخطوطات العربیه وابسته به اتحادیه کشورهای عربی پیوست. در این مرکز، از محضر دو تن از بزرگان علم نسخهشناسی، محمد رشاد عبدالمطلب و فؤاد سید، بهرهمند گردید.[۱]
وی در سفرهای متعددی که معهد المخطوطات به کشورهای مختلف ترتیب میداد، شرکت کرد تا از نسخ خطی موجود در کتابخانههای آن کشورها تصویربرداری شود. این سفرها شامل ترکیه (۱۹۷۰م)، مراکش (۱۹۷۲ و ۱۹۷۵م)، عربستان سعودی (۱۹۷۳م) و یمن (۱۹۷۴م) بود.[۱]
تحصیلات تکمیلی
طناحی در کنار فعالیتهای پژوهشی، تحصیلات عالی خود را نیز ادامه داد. در سال ۱۹۷۲م موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته نحو و صرف از دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره شد. پایاننامه وی با عنوان «ابن معطی و آراؤه النحویة مع تحقیق کتابه الفصول الخمسون» به راهنمایی اساتید بزرگ به انجام رسید.[۲]
در سال ۱۹۷۸م درجه دکتری خود را در رشته نحو و صرف از همان دانشکده دریافت کرد. رساله دکتری وی با عنوان «ابن الشجری و آراؤه النحویة مع تحقیق الجزء الأول من کتابه الأمالي النحویة» بود.[۲]
فعالیت در دانشگاههای عربی
پس از اخذ دکتری، به عنوان پژوهشگر در مرکز البحث العلمی و إحیاء التراث الإسلامی و سپس به عنوان استاد در دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه ام القری در مکه مکرمه مشغول به کار شد. وی در این دانشگاه بیش از ده سال تدریس کرد و شاگردان بسیاری را تربیت نمود.[۱]
پس از بازگشت به قاهره، به عنوان استاد در دانشکده الدراسات العربیه و الإسلامیه دانشگاه قاهره و سپس در سال ۱۹۹۶م به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه حلوان منصوب گردید.[۱]
وی همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاههای محمد بن سعود (ریاض، ۱۹۹۱م)، دانشگاه کویت (۱۹۹۴م) و دانشگاه العین (امارات، ۱۹۹۷م) فعالیت کرد.[۱]
عضویت در مجامع علمی
در سال ۱۹۸۹م، از سوی مجمع اللغة العربية قاهره به عنوان خبير در لجنة المعجم الكبير برگزیده شد.[۱] همچنین به عنوان خبير در مرکز تحقیق تراث دارالکتب المصریه و عضو هیئت مشترک خدمات تراث عربی در معهد إحیاء المخطوطات العربیه انتخاب گردید.[۱]
اساتید
طناحی از محضر اساتید برجستهای بهره برد که مهمترین آنان عبارتند از:[۱] - محمود محمد شاکر (شیخ خود) - عبدالسلام هارون - محمد ابوالفضل ابراهیم - محمد رشاد عبدالمطلب - فؤاد سید - عامر سید عثمان (شیخ قرائت مصر) - عبدالغنی عبدالخالق (فقیه اصولی)
ویژگیهای اخلاقی
طناحی به کرامت اخلاق، پاکی نفس، خوشصحبتی و طنازی معروف بود. وی نسبت به اساتید خود وفاداری کمنظیری داشت و همواره از آنان با احترام و دعا یاد میکرد.[۱]
وفات
محمود محمد طناحی در صبح روز سهشنبه، ۶ ذیالحجه سال ۱۴۱۹ هجری قمری (۲۳ مارس ۱۹۹۹ میلادی) در حالی که از سلامت کامل برخوردار بود، به طور ناگهانی درگذشت.[۲][۱] مردم پس از درگذشت محمود محمد شاکر، به طناحی به عنوان جانشین شایستهای برای ادامه مسیر وی چشم دوخته بودند، اما مرگ زودهنگام او مانع از تحقق این امر شد.[۱]
آثار
تحقیق
طناحی آثار ارزشمندی را به زیور طبع آراسته است. از جمله مهمترین آنها:[۲][۱]
- النهایة فی غریب الحدیث و الأثر (اثر مجدالدین بن اثیر) – سه بخش ابتدایی با همکاری طاهر احمد زویی، دو بخش آخر به صورت انفرادی (۱۹۶۳م)
- طبقات الشافعیة الکبری (اثر ابن سبکی) – با همکاری عبدالفتاح محمد حلوانی، در ده جلد (۱۹۶۴م)؛ چاپ دوم با بازنگری (۱۹۹۲م)
- العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین (اثر تقیالدین فاسی) – تحقیق بخش هشتم (۱۹۶۹م)
- الغریبین (غریبی القرآن و الحدیث) (اثر عبید هروی) – تحقیق بخش اول (۱۹۷۰م)
- تاج العروس من جواهر القاموس (اثر مرتضی زبیدی) – تحقیق بخشهای شانزدهم (۱۹۷۶م) و بیست و هشتم (۱۹۹۳م)
- أمالی ابن الشجري – در سه بخش (۱۹۹۲م)
- منال الطالب في شرح طوال الغرائب (اثر مجدالدین بن اثیر) – (۱۹۸۳م)
- کتاب الشعر (أو شرح الأبيات المشکلة الإعراب) (اثر ابوعلی فارسی) – در دو جلد (۱۹۸۸م)
- الفصول الخمسون (اثر ابن معطی) – رساله کارشناسی ارشد
- ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات (اثر ابوعبدالرحمن سلمی) – (۱۹۹۳م)
- أعمار الأعيان (اثر ابن جوزی) – (۱۹۹۴م)
تألیف
- مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي – درباره پیشینه و مراحل نشر میراث عربی و مدارس تحقیق
- الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعریفات العلوم
- عن التصحیف و التحریف
- فهارس کتاب الأصول في النحو (اثر ابن سراج) – (۱۹۸۶م)
- فهرس الأشعار لکتاب دیوان المعاني (اثر ابیهلال عسکری)
- نبذة في تاریخ الطب العربي – مقدمه بر «الطب النبوي» ابن قیم جوزی
- التنبیه علی خطأ الغریبین
- جموع التکسیس و العرف اللغوي
- شرح شواهد الإیضاح (اثر ابوعلی فارسی)
- الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة
- قضیة إنقاذ المخطوطات (ما تحقق و ما لم یتحقق)
مقالات
طناحی در سالهای پایانی عمر، مقالات منظمی در مجله «الهلال» منتشر میکرد که نشاندهنده تسلط عمیق وی بر فرهنگ عربی و توانایی بالای ادبی او بود.[۱]
پانویس
منابع مقاله
- پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»
- طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي
وابستهها
- النهاية في غريب الحديث و الأثر
- منال الطالب في شرح طوال الغرائب
- أعلام النصر المبین في المفاضلة بین أهلی صفین
- أمالي ابن الشجري
- شرح ابن عقیل
- الفصول الخمسون
- أعمار الأعيان
- من إعجاز القرآن في أعجمي القرآن: وجه فی اعجاز القرآن جدید
- دروز الوطن المحتل في مواجهة التحدي الصهیوني
- الغريبین: غريبي القرآن و الحدیث
- عقل و زمانه: گفتگوها
- طبقات الشافعیة الکبری
- ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات
- في اللغة و الأدب: دراسات و بحوث
- في الأدب و اللغة: دراسات و بحوث
- من أسرار اللغة في الکتاب و السنة : معجم لغوي ثقافي
- الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعريفات العلوم
- مدخل إلى تاريخ نشر التراث العربي مع محاضرة عن التصحیف و التحریف
- فهارس کتاب الأصول في النحو لأبي بکر السراج
- الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة
- صیحة في سبیل العربیة: مقالات من أجل نهضة العربیة و ثقافتها
- الكتاب المطبوع بمصر في القرن التاسع عشر: تاریخ و تحلیل
- مقالات العلامة الدکتور محمود محمد الطناحي: صفحات في التراث و التراجم و اللغة و الأدب
- الشعر، أو، شرح الأبيات المشكلة الإعراب
- العقد الثمين في تاريخ البلد الأمين
- تاج العروس من جواهر القاموس
- نامه باستان (مجموعه مقالات)
- رابطه علم و دین
- مبانی و تاریخ فلسفه غرب
- رشد اخلاقی: کتاب راهنما