۱۵۲٬۴۲۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - ' (ع)' به '(ع)') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''نورالآفاق؛ شرح دعای مکارم الأخلاق'''، [[محمدحسین ذوعلم]] (متوفای ۱۳۷۳ق)، شرحی بر دعای مکارم الاخلاق منقول از امام سجاد(ع) است که به تبیین اصول نظام اخلاقی اسلام، مراتب ایمان و نکات سلوک انسان برای رسیدن به تعالی و کمال معنوی میپردازد. | '''نورالآفاق؛ شرح دعای مکارم الأخلاق'''، [[ذوعلم اصفهانی، حسین|محمدحسین ذوعلم]] (متوفای ۱۳۷۳ق)، شرحی بر دعای مکارم الاخلاق منقول از [[امام سجاد علیهالسلام|امام سجاد(ع)]] است که به تبیین اصول نظام اخلاقی اسلام، مراتب ایمان و نکات سلوک انسان برای رسیدن به تعالی و کمال معنوی میپردازد. | ||
==شیوه شرح== | ==شیوه شرح== | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
فصل اول به تبیین جایگاه بنیادین و برکات ذکر شریف صلوات اختصاص یافته و شامل دو بخش است. فضیلت ذکر شریف صلوات بخش نخست مطالب این فصل را تشکیل داده و بخش دوم به آثار و ثمرات ذکر شریف صلوات اختصاص یافته ااست. نویسنده در هر بخش به احادیث و روایات معصومان استناد جسته است <ref>رک: متن کتاب، ص5- 13</ref> | فصل اول به تبیین جایگاه بنیادین و برکات ذکر شریف صلوات اختصاص یافته و شامل دو بخش است. فضیلت ذکر شریف صلوات بخش نخست مطالب این فصل را تشکیل داده و بخش دوم به آثار و ثمرات ذکر شریف صلوات اختصاص یافته ااست. نویسنده در هر بخش به احادیث و روایات معصومان استناد جسته است <ref>رک: متن کتاب، ص5- 13</ref> | ||
در فصل دوم به ایمان، معرفتالله و نبوت پرداخته شده و مبانی اعتقادی بر پایه فقره اول دعا بررسی شده است. از مهمترین محورهای این فصل نخست معرفت خداوند و اقسام ایمان است که در آن به تبیین معنای لغوی و اصطلاحی ایمان و درجات پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص15- 21</ref> تحصیل ایمان و مراتب آن به اضافه حرمت مؤمن از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است<ref>ر.ک: همان، ص22- 28</ref>. در ادمه به نبوت و خاتمیت نبی اکرم(ص) که به اثبات نبوت پیامبر اسلام(ص)، معجزات ایشان و بهویژه اعجاز قرآن از جنبههای مختلف پرداخته و از ایمان حضرت امیرالمؤمنین(ع) به پیامبر(ص) که شامل بحث پیرامون اولین مؤمن به اسلام و جایگاه ایشان در تصدیق نبوت سخن به میان آمده است <ref>ر.ک: همان، ص29- 40</ref>. | در فصل دوم به ایمان، معرفتالله و نبوت پرداخته شده و مبانی اعتقادی بر پایه فقره اول دعا بررسی شده است. از مهمترین محورهای این فصل نخست معرفت خداوند و اقسام ایمان است که در آن به تبیین معنای لغوی و اصطلاحی ایمان و درجات پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص15- 21</ref> تحصیل ایمان و مراتب آن به اضافه حرمت مؤمن از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است<ref>ر.ک: همان، ص22- 28</ref>. در ادمه به نبوت و خاتمیت نبی اکرم(ص) که به اثبات نبوت پیامبر اسلام(ص)، معجزات ایشان و بهویژه اعجاز قرآن از جنبههای مختلف پرداخته و از ایمان [[امام علی علیهالسلام|حضرت امیرالمؤمنین(ع)]] به پیامبر(ص) که شامل بحث پیرامون اولین مؤمن به اسلام و جایگاه ایشان در تصدیق نبوت سخن به میان آمده است <ref>ر.ک: همان، ص29- 40</ref>. | ||
فصل سوم درباره یقین و امامت است و به تبیین یقین و مراتب آن و یقین اهلبیت(ع) میپردازد و شمهای از فضائل و مناقب بیشمار حضرت علی(ع) را بیان میکند<ref>ر.ک: همان، ص41- 68</ref>. | فصل سوم درباره یقین و امامت است و به تبیین یقین و مراتب آن و یقین اهلبیت(ع) میپردازد و شمهای از فضائل و مناقب بیشمار [[امام علی علیهالسلام|حضرت علی(ع)]] را بیان میکند<ref>ر.ک: همان، ص41- 68</ref>. | ||
فصل چهارم به نیت، اخلاص، عمل صالح و مقام حضرت زهرا(س) اختصاص یافته است. مؤلف در این بخش به زیربنای اعمال انسانی میپردازد که عبارت از نیت و اخلاص است. وی ضمن اشاره به معنای نیست آثار حسن نیت در زندگی انسان اشاره کرده سپس از خلاص و اهمیت پاکسازی عمل از ریا سخن گفته و به آثار وضعی خلوص در نیل به مقامات معنوی و همچنین عمل صالح اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص69- 80</ref>. در ادامه به فضائل حضرت زهرا (س) و مقام و مرتبت ایشان پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص80- 84</ref>. | فصل چهارم به نیت، اخلاص، عمل صالح و مقام حضرت زهرا(س) اختصاص یافته است. مؤلف در این بخش به زیربنای اعمال انسانی میپردازد که عبارت از نیت و اخلاص است. وی ضمن اشاره به معنای نیست آثار حسن نیت در زندگی انسان اشاره کرده سپس از خلاص و اهمیت پاکسازی عمل از ریا سخن گفته و به آثار وضعی خلوص در نیل به مقامات معنوی و همچنین عمل صالح اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص69- 80</ref>. در ادامه به فضائل حضرت زهرا (س) و مقام و مرتبت ایشان پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص80- 84</ref>. | ||
فصل پنجم ترکیبی از مباحث اخلاقی و تاریخی است، از جمله به اغوای شیطان و راههای نفوذ و ضرورت اخلاص برای رهایی از بند او پرداخته شده و همچنین به آثار خلوص و خلوص ائمه اطهار اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص85- 100</ref> در ادامه متعرض بخشی از سیره معصومان(ع) شده و به بررسی تفصیلی صلح امام حسن(ع) با معاویه و علل آن، سپس قیام امام حسین(ع) و وقایع عاشورا به عنوان الگوی عالی اخلاص و فداکاری و عظمت مصیبت ایشان پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص101- 122</ref>. | فصل پنجم ترکیبی از مباحث اخلاقی و تاریخی است، از جمله به اغوای شیطان و راههای نفوذ و ضرورت اخلاص برای رهایی از بند او پرداخته شده و همچنین به آثار خلوص و خلوص ائمه اطهار اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص85- 100</ref> در ادامه متعرض بخشی از سیره معصومان(ع) شده و به بررسی تفصیلی صلح [[امام حسن علیهالسلام|امام حسن(ع)]] با معاویه و علل آن، سپس قیام امام حسین(ع) و وقایع عاشورا به عنوان الگوی عالی اخلاص و فداکاری و عظمت مصیبت ایشان پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص101- 122</ref>. | ||
در فصل ششم نخست مطالبی مربوط به توکل مطرح گردیده و ضمن اشاره به توکل و درجات آن و اینکه توکل واقعی با تلاش و کوشش منافاتی ندارد مطالبی درباره هدف آفرینش انسان مطرح شده سپس از حقانیت حضرت خاتم الانبیاء(ص)، اشاره به غیبت امام مهدی(ع) و یقین به معاد و لزوم اشتغال به اموری که برای آخرت سودمند است، سخن گفته شده است<ref>ر.ک: همان، ص125- 145</ref>. در آخر به بیان شمهای مناقب، مفاخر امام سجاد(ع) و فرازهایی از خطبههای ایشان در شام، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص146- 151</ref>. | در فصل ششم نخست مطالبی مربوط به توکل مطرح گردیده و ضمن اشاره به توکل و درجات آن و اینکه توکل واقعی با تلاش و کوشش منافاتی ندارد مطالبی درباره هدف آفرینش انسان مطرح شده سپس از حقانیت حضرت خاتم الانبیاء(ص)، اشاره به غیبت امام مهدی(ع) و یقین به معاد و لزوم اشتغال به اموری که برای آخرت سودمند است، سخن گفته شده است<ref>ر.ک: همان، ص125- 145</ref>. در آخر به بیان شمهای مناقب، مفاخر [[امام سجاد علیهالسلام|امام سجاد(ع)]] و فرازهایی از خطبههای ایشان در شام، پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص146- 151</ref>. | ||
در فصل هفتم از غنا و عزت، مفهوم واقعی وسعت رزق و وظایف شرعی ثروتمندان در قبال محرومان، عبودیت و حقیقت مقام بندگی و مذمت عجب و خودپسندی،فضیلت صفت خیرخواهی، اقسام و شرایط آن سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: همان، ص153- 184</ref>. همچنین به گوشهای از مناقب و فضائل امام باقر(ع) و کیفیت انفاق ائمه اطهار(ع) اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص185- 190</ref>. | در فصل هفتم از غنا و عزت، مفهوم واقعی وسعت رزق و وظایف شرعی ثروتمندان در قبال محرومان، عبودیت و حقیقت مقام بندگی و مذمت عجب و خودپسندی،فضیلت صفت خیرخواهی، اقسام و شرایط آن سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: همان، ص153- 184</ref>. همچنین به گوشهای از مناقب و فضائل [[امام محمد باقر علیهالسلام|امام باقر(ع)]] و کیفیت انفاق ائمه اطهار(ع) اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص185- 190</ref>. | ||
فصل هشتم نخست به حسن خلق فوائد و ثمرات آن پرداخته اخلاق، و از اخلاق ناپسند و آثار آن در مقام آدمیت سخن به میان آمده است. سپس مطالبی پیرامون مذمت فخرفروشی، تکبر و اقسام آن و... مطرح شده است<ref>ر.ک: همان، ص 191- 217</ref>. مناقب و فضایل امامان معصوم از دیدگاه عالمان سنی به اضافه دستور [[امام جعفر صادق علیهالسلام|امام صادق(ع)]] به عنوان بصری و بیان حقیقت عبودیت و... از دیگر مطالب ذکر شده در این فصل است <ref>ر.ک: همان، ص218- 234</ref>. | |||
در فصلهای بعدی کتاب مسائلی همچون مذمت حسد، بیان مفاسد زبان، ظلم و اقسام آن، اقتصاد و میانه روی، ابتلای مؤمن و آثار آن، آداب کسب، آثار تعفف، حالات و برخی از معجزات [[امام حسن عسکری علیهالسلام|امام حسن عسکری(ع)]]، اغتنام ایام حیات فواید ذکر و...مطرح شئه است | |||
در فصلهای بعدی کتاب مسائلی همچون مذمت حسد، بیان مفاسد زبان، ظلم و اقسام آن، اقتصاد و میانه روی، ابتلای مؤمن و آثار آن، آداب کسب، آثار تعفف، حالات و برخی از معجزات امام حسن عسکری(ع)، اغتنام ایام حیات فواید ذکر و...مطرح شئه است | |||
در خاتمه کتاب به تاریخ اتمام کار تصحیح کتاب، ترجمه آیات، روایات و عبارات عربی و استخراج منابع و مصادر اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص429</ref>. | در خاتمه کتاب به تاریخ اتمام کار تصحیح کتاب، ترجمه آیات، روایات و عبارات عربی و استخراج منابع و مصادر اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص429</ref>. | ||
==ویژگیهای کتاب== | ==ویژگیهای کتاب== | ||
این اثر از دو ویژگی برجسته برخوردار است. نخست اینکه در این اثر، همراه با شرح دعا، به مناسبت، هم اصول عقاید به طور مختصر و اجمالی بیان شده و هم به ترتیب، نکاتی درباره الگوها و نمونههای عینی و عملی اخلاق الهی یعنی پیامبر(ص) و معصومان(ع) ارائه شده است که مجموعه کاملی را از ارکان اساسی تربیت انسان تشکیل میدهد<ref>ر.ک: یادداشت مصحح، صفحه سیزده</ref>. دوم آن است که مؤلف خود در وادی زهد و عبادت و عمل به اصول و ارزشهای اخلاقی و معنوی، مراتب عالی را طی کرده است. لذا این اثر، حاصل و چکیده روح وارسته و نفس سالکی است که از سر درد و اخلاص و برای کاستیها و خلأهای اخلاقی نوشته شده است<ref> ر.ک: یادداشت مصحح، صفحه چهارده- پانزده</ref>. | این اثر از دو ویژگی برجسته برخوردار است. نخست اینکه در این اثر، همراه با شرح دعا، به مناسبت، هم اصول عقاید به طور مختصر و اجمالی بیان شده و هم به ترتیب، نکاتی درباره الگوها و نمونههای عینی و عملی اخلاق الهی یعنی پیامبر(ص) و معصومان(ع) ارائه شده است که مجموعه کاملی را از ارکان اساسی تربیت انسان تشکیل میدهد<ref>ر.ک: یادداشت مصحح، صفحه سیزده</ref>. دوم آن است که مؤلف خود در وادی زهد و عبادت و عمل به اصول و ارزشهای اخلاقی و معنوی، مراتب عالی را طی کرده است. لذا این اثر، حاصل و چکیده روح وارسته و نفس سالکی است که از سر درد و اخلاص و برای کاستیها و خلأهای اخلاقی نوشته شده است<ref> ر.ک: یادداشت مصحح، صفحه چهارده- پانزده</ref>. | ||