شرح شوق: شرح و تحليل اشعار حافظ: تفاوت میان نسخه‌ها

'''شرح شوق: شرح و تحلیل اشعار حافظ''' تألیف سعید حمیدیان؛ مجموعه‌ای پنج جلدی است که به شرح، تحلیل و بررسی اشعار حافظ شیرازی می‌پردازد و حاصل خوانش آزاد و «خواننده‌محور» شارح از متنی است که خود سراینده نیز در سرایش آن آزادی عمل بسیاری داشته است.

این مجموعه در پنج جلد تنظیم شده است. جلد اول به مباحث موضوعی و مقدماتی اختصاص دارد و جلدهای دوم تا پنجم به شرح و تحلیل یکایک غزل‌های حافظ بر اساس ترتیب مندرج در طبع محمد قزوینی و غلامحسین یوسفی (خانلری) می‌پردازند.

«شرح شوق» اثر سعید حمیدیان، شرح و تحلیلی پنج جلدی بر دیوان حافظ است که با رویکردی متفاوت از شروح سنتی تدوین شده است. نویسنده در مقدمه بیان می‌کند که شعر حافظ در دهه‌های اخیر به عرصه‌ای برای تعامل، تضارب و تخالف آرا و نظرگاه‌های بسیار گوناگون تبدیل شده و حتی گاهی مفاهیمی به او نسبت داده می‌شود که به خواب هم نمی‌دیده است. این شرح، حاصل خوانش آزاد و بدون پیش‌فرض و پیش‌داوری شارح از متنی است که سراینده آن نیز آزادی عمل بسیاری در سرایش آن به کار برده است.

جلد نخست این مجموعه، تماماً به بحث‌های موضوعی و بنیادین دربارۀ شخصیت و شعر حافظ اختصاص دارد و به منزله مدخلی برای ورود به شرح غزل‌هاست. در این جلد، علاوه بر مباحث اولیه، به هنجارهای مهم غزل فارسی و تأثیر آنها بر شعر حافظ، و نیز مهم‌ترین عناصر شعر او پرداخته شده است. نمادهای محوری و پرکاربردی مانند می، مستی، ساقی، مطرب و نمادهای مغانه، و همچنین شخصیت‌ها و گرایش‌هایی مانند زاهد، شیخ، صوفی، قلندر، ملامتی و رند به تفصیل بررسی شده‌اند. مباحثی گسترده درباره بیان و نمادگرایی در شعر حافظ، ساختار غزل فارسی و غزل حافظ، ویژگی‌های زبان و نیز مروری بر صنایع ادبی، وزن و قافیه در سخن او از دیگر مطالب این جلد است.

جلدهای دوم تا پنجم به شرح و تحلیل یکایک غزل‌های حافظ به ترتیب مندرج در طبع خانلری (و در موارد لازم با ارجاع به طبع قزوینی) اختصاص دارد. شرح حاضر چند ویژگی متمایز دارد: اولاً، شرحی صرفاً لغوی و دستوری نیست، اگرچه به امور زبانی نیز با دقت پرداخته است. ثانیاً، بر پایه ساده‌سازی معنایی نیست، بلکه بر تجزیه و تحلیل هر شعر، هم در کلیت و هم در جزء (ابیات) استوار است. ثالثاً، بر تحلیل ساختار هر شعر و بررسی پیوندهای اجزای آن، از ساختار معنایی و مضمونی ابیات تا عناصر بیانی مانند تشبیه، استعاره، نماد و تصویر، و نیز صنایع و زبان تمرکز دارد. رابعاً، می‌توان آن را شرح و تفسیر شعر حافظ با خود شعر پارسی، به ویژه اشعار خود حافظ و سپس دیگر متون مهم فارسی دانست. از تفاوت‌های مهم دیگر، استفاده همزمان از دو طبع معتبر قزوینی و خانلری به عنوان متن مبناست، به گونه‌ای که در مواردی که یک طبع برای شرح کافی نبوده، از دیگری بهره برده شده است.

این مجموعه با رویکردی تحلیلی و ساختارگرا و با پرهیز از پیش‌داوری، تلاش می‌کند تا خوانشی نو و جامع از اشعار حافظ ارائه دهد.<ref>[https://literaturelib.com/books/984 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>