اخلاق نگارش

اخلاق نگارش
پدیدآوران	اسفندیاری، محمد (نویسنده)
ناشر	نورمطاف
مکان نشر	قم
سال نشر	1390 ش.
چاپ	چاپ اول
شابک	‎978-964-7891-76-9
موضوع	نویسندگان -- اخلاق حرفه‌ای؛ نویسندگان ایرانی -- اخلاق حرفه‌ای؛ کتاب - ایران - صنعت و تجارت
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	‏3الف5الف / 151 PN

اخلاق نگارش تألیف محمد اسفندیاری (متولد ۱۳۳۷ش)، نویسنده و پژوهشگر؛ کتابی است که به بررسی اصول اخلاقی و فرهنگی در حرفه نویسندگی می‌پردازد و دربرگیرنده مباحثی فراتر از دستور زبان و آیین نگارش است.

ساختار

این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و چهارده فصل اصلی است.

گزارش کتاب

کتاب «اخلاق نگارش» نوشته محمد اسفندیاری، به بررسی بایدها و نبایدهای اخلاقی و فرهنگی در حرفه نویسندگی اختصاص دارد. نویسنده در مقدمه بیان می‌کند که پس از رونق گرفتن نویسندگی در عصر حاضر، ابتدا توجه به دستور زبان و سپس به «آیین نگارش» جلب شد، اما اکنون آشکار شده که این دو برای تربیت نویسنده کافی نیست و «اخلاق نگارش» به عنوان باب جدیدی ضروری است. تفاوت اصلی این باب با آیین نگارش در این است که در آیین نگارش موضوع «ادب درس» (فنون نگارش) و «سخن درست گفتن» است، اما در اخلاق نگارش موضوع «ادب نفس» (ویژگی‌های اخلاقی نویسنده) و «درست سخن گفتن» است. به عبارت دیگر، در اینجا سخن از «نثر نویسنده» نیست، بلکه از «نویسنده نثر» است.

مطالب این کتاب برگزیده‌ای از ویرایش سوم کتاب دیگر نویسنده با عنوان «کتاب‌پژوهی» است که به پیشنهاد «انجمن قلم حوزه» و «کانون نویسندگان قم» در قالب کتابی مستقل گردآوری شده است. نویسنده در فصل‌های مختلف، مصادیق گسترده اخلاق نگارش را بررسی می‌کند.

در فصل‌هایی مانند «ادبیات ارتجالی»، «از بهر خدا منویس! (نویسندگی در روزگار ما)»، «از بیشترنویسی تا بهترنویسی» و «بازنویسی بهتر از بسیارنویسی»، نویسنده به نقد کمّی‌نویسی، شتاب‌زدگی در تألیف و فقدان پژوهش عمیق می‌پردازد. او در فصل «مهلتی بایست تا خون شیر شد (بحثی در کتاب‌های شاهکار)» بر اهمیت زمان‌بر بودن تولید آثار فاخر تأکید می‌ورزد.

فصل «حقوق خانواده (توصیه‌هایی به نویسندگان و ناشران)» و «کتاب استاندارد (طرح و پیشنهاد به دست‌اندرکاران کتاب)» به مسئولیت‌های اجتماعی و حرفه‌ای نویسندگان و ناشران در قبال کیفیت آثار و حقوق مصرف‌کننده (خواننده) اشاره دارد. «هنر ننوشتن» بر اهمیت خودداری از نشر مطالب غیرضروری و «دیکته و انشا» بر تفاوت بین تقلید صرف و آفرینش ادبی تأکید می‌کند.

فصل‌های «مغالطۀ توسل به ادبیات» و «ادبیات لافزنی» به سوءاستفاده‌های ادبی و تکلف‌های ناروا در نوشتار می‌پردازند. «عمومی‌کردن علم (با مطالعۀ موردی دربارۀ علامه مجلسی)» به ضرورت انتقال صحیح دانش به عموم مردم و «انتقاد و انتقاد از خود (قضاوت نویسنده دربارۀ کتاب خویش)» به لزوم نقدپذیری و خودنقدی نویسندگان اشاره دارد. کتاب با فصل «سوگندنامۀ نویسندگان مسلمان» به پایان می‌رسد که متنی اخلاق‌محور برای التزام نویسندگان به اصول حرفه‌ای است.

نویسنده بر این باور است که دامنه اخلاق نگارش بسیار گسترده است و حتی نویسنده‌ای که شتابزده و بدون مطالعه می‌نویسد، مرتکب عملی غیراخلاقی شده است.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات