كعب الأحبار و أثره في التفسير: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۶ سپتامبر ۲۰۱۹
جز
جایگزینی متن - 'ن‎ه' به 'ن‌ه'
جز (جایگزینی متن - 'ه‎ها' به 'ه‌ها')
جز (جایگزینی متن - 'ن‎ه' به 'ن‌ه')
خط ۲۷: خط ۲۷:
'''كعب‎الأحبار و أثره في التفسير'''، اثر [[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، کتابی است در موضوع احادیث تفسیری. نویسنده در این اثر، روایاتی را که از کعب بن ماتع حمیری یمانی (متوفی 32 یا 34ق) درباره تفسیر آیات قرآن نقل شده، گردآوری نموده است. وی در این اثر مدعی است که «کعب‎الاحبار»، از بزرگان صحابه بشمار می‌رود و از جعل روایت به‌دور بوده است؛ لذا به معرفی «کعب‎الاحبار» و توضیح اسرائیلیات نیز پرداخته است.
'''كعب‎الأحبار و أثره في التفسير'''، اثر [[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، کتابی است در موضوع احادیث تفسیری. نویسنده در این اثر، روایاتی را که از کعب بن ماتع حمیری یمانی (متوفی 32 یا 34ق) درباره تفسیر آیات قرآن نقل شده، گردآوری نموده است. وی در این اثر مدعی است که «کعب‎الاحبار»، از بزرگان صحابه بشمار می‌رود و از جعل روایت به‌دور بوده است؛ لذا به معرفی «کعب‎الاحبار» و توضیح اسرائیلیات نیز پرداخته است.


اسرائیلیات، مفهوم گسترده و فراگیری است که شامل تمام داستان‎های خرافی، افسانه‌های اساطیر و روایات مجعول و ساختگی می‌شود که از آیین یهود و دیگر ادیان به منابع اسلامی راه یافته است. دهه دوم بعد از رحلت رسول گرامی اسلام(ص)، عصر رواج اسطوره‌ها، افسانه‌ها و اسرائیلیات است. در نظر شیعه، «کعب‎الاحبار» از جمله افرادی است که در راهیابی روایات اسرائیلی به منابع دینی نقش بسزایی داشته است<ref>ر.ک: رحیمی، سیده وحیده؛ یوسفی، سحر، ص90</ref>.
اسرائیلیات، مفهوم گسترده و فراگیری است که شامل تمام داستان‌های خرافی، افسانه‌های اساطیر و روایات مجعول و ساختگی می‌شود که از آیین یهود و دیگر ادیان به منابع اسلامی راه یافته است. دهه دوم بعد از رحلت رسول گرامی اسلام(ص)، عصر رواج اسطوره‌ها، افسانه‌ها و اسرائیلیات است. در نظر شیعه، «کعب‎الاحبار» از جمله افرادی است که در راهیابی روایات اسرائیلی به منابع دینی نقش بسزایی داشته است<ref>ر.ک: رحیمی، سیده وحیده؛ یوسفی، سحر، ص90</ref>.


==ساختار==
==ساختار==
خط ۴۱: خط ۴۱:
در مطلب آخر نیز به شرکت ایشان در جنگ و فتح بیت‎المقدس در زمان خلیفه دوم و همراهی ایشان با معاویه در زمان خلافت خلیفه سوم اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>.
در مطلب آخر نیز به شرکت ایشان در جنگ و فتح بیت‎المقدس در زمان خلیفه دوم و همراهی ایشان با معاویه در زمان خلافت خلیفه سوم اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>.


فصل دوم ضمن سه مبحث، به بیان عدالت کعب اختصاص یافته است. نویسنده، معتقد به عدالت کعب است، می‌گوید: صحابه از او به نیکی یاد کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که خلیفه دوم او را به ریاست گروهی از مسلمین انتخاب نموده است. لذا تضعیفاتی که درباره او آمده صحیح نیست. او معتقد است که منشأ تضعیف کعب، از کتب تحریف شده‌ای که کعب از آن‎ها نقل‎ قول کرده و بهره‎برداری وضاعین از شهرت کعب بین مردم، سرچشمه می‌گیرد.
فصل دوم ضمن سه مبحث، به بیان عدالت کعب اختصاص یافته است. نویسنده، معتقد به عدالت کعب است، می‌گوید: صحابه از او به نیکی یاد کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که خلیفه دوم او را به ریاست گروهی از مسلمین انتخاب نموده است. لذا تضعیفاتی که درباره او آمده صحیح نیست. او معتقد است که منشأ تضعیف کعب، از کتب تحریف شده‌ای که کعب از آن‌ها نقل‎ قول کرده و بهره‎برداری وضاعین از شهرت کعب بین مردم، سرچشمه می‌گیرد.


او می‌گوید: عدالت کعب به‎وسیله نصوص فراوانی که به حد استفاضه می‌رسد، ثابت می‌شود. نویسنده دراین‎بین با ذکر مطلبی از زبان معاویه در تأیید کعب، مبحث اول این فصل را به پایان می‎برد.<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/8 ر.ک: همان، ص8]</ref><ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/9 ر.ک: همان، ص9]</ref>
او می‌گوید: عدالت کعب به‎وسیله نصوص فراوانی که به حد استفاضه می‌رسد، ثابت می‌شود. نویسنده دراین‎بین با ذکر مطلبی از زبان معاویه در تأیید کعب، مبحث اول این فصل را به پایان می‎برد.<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/8 ر.ک: همان، ص8]</ref><ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/9 ر.ک: همان، ص9]</ref>
خط ۶۹: خط ۶۹:
مبحث پنجم، به بیان نظر معاصرین درباره اسرائیلیات اختصاص یافته است. [[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، می‌گوید: برخی از عالمان معاصر سعی نموده‌اند که در برخی از نصوص صحیح تشکیک وارد کنند. هرچند منبع آن نصوص در تورات کنونی یافت نمی‌شود، لکن آن نصوص را از اسرائیلیات برشمرده و برخی از صحابه و تابعین را متهم نموده‌اند. ایشان در جواب می‌گوید: باید بین آنچه از یهودیان نقل می‌شود و آنچه درباره آنان گفته می‌شود، تمییز قائل شد. در تأیید این نظریه، کلامی از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌کند که ایشان به نقل ‎قول از بنی‌اسرائیل اذن داده است: «حدثوا عن بني‎إسرائيل و لا حرج» (از بنی‌اسرائیل روایت کنید و مانعی ندارد).<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/10 ر.ک: همان، ص10]</ref><ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/11 ر.ک: همان، ص11]</ref>
مبحث پنجم، به بیان نظر معاصرین درباره اسرائیلیات اختصاص یافته است. [[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، می‌گوید: برخی از عالمان معاصر سعی نموده‌اند که در برخی از نصوص صحیح تشکیک وارد کنند. هرچند منبع آن نصوص در تورات کنونی یافت نمی‌شود، لکن آن نصوص را از اسرائیلیات برشمرده و برخی از صحابه و تابعین را متهم نموده‌اند. ایشان در جواب می‌گوید: باید بین آنچه از یهودیان نقل می‌شود و آنچه درباره آنان گفته می‌شود، تمییز قائل شد. در تأیید این نظریه، کلامی از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌کند که ایشان به نقل ‎قول از بنی‌اسرائیل اذن داده است: «حدثوا عن بني‎إسرائيل و لا حرج» (از بنی‌اسرائیل روایت کنید و مانعی ندارد).<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/10 ر.ک: همان، ص10]</ref><ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/11 ر.ک: همان، ص11]</ref>


نویسنده در فصل پنجم، مطالبی را درباره اقسام اسرائیلیات و احکام آن‎ها طی دو مبحث طرح نموده است.
نویسنده در فصل پنجم، مطالبی را درباره اقسام اسرائیلیات و احکام آن‌ها طی دو مبحث طرح نموده است.


در مبحث اول، از اقسام اسرائیلیات سخن به میان آمده و نظرات متفاوت عالمان و نظر ابن تیمیه در این‎باره بیان شده است. خود نویسنده، اسرائیلیات را به سه دسته تقسیم نموده است:
در مبحث اول، از اقسام اسرائیلیات سخن به میان آمده و نظرات متفاوت عالمان و نظر ابن تیمیه در این‎باره بیان شده است. خود نویسنده، اسرائیلیات را به سه دسته تقسیم نموده است:
خط ۸۰: خط ۸۰:
نویسنده، معتقد است: بیشتر روایاتی که در موضوع تفسیر از کعب‎الاحبار نقل شده است جزء دو قسمت مقبول یا مسکوت‎عنه است و روایات مردود او به عدد ده نمی‌رسد که همین تعداد نیز از حیث سند دارای مشکلاتی است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/369 ر.ک: متن کتاب، 369]</ref>.
نویسنده، معتقد است: بیشتر روایاتی که در موضوع تفسیر از کعب‎الاحبار نقل شده است جزء دو قسمت مقبول یا مسکوت‎عنه است و روایات مردود او به عدد ده نمی‌رسد که همین تعداد نیز از حیث سند دارای مشکلاتی است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/369 ر.ک: متن کتاب، 369]</ref>.


[[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، در مبحث دوم از فصل پنجم، به بیان حکم استفاده از اسرائیلیات پرداخته است. او نظرات مانعین و مجوزین و ادله آن‎ها را رونمایی کرده و در تقسیم‎بندی جدیدی - که خود می‌گوید از نوآوری‎های اوست - ‎احکام اسرائیلیات را به پنج قسم وجوب، ندب، اباحه، کراهت و حرمت، تقسیم نموده و برای هرکدام توضیحاتی ارائه داده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/11 ر.ک: مقدمه، ص11-12]</ref>.
[[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، در مبحث دوم از فصل پنجم، به بیان حکم استفاده از اسرائیلیات پرداخته است. او نظرات مانعین و مجوزین و ادله آن‌ها را رونمایی کرده و در تقسیم‎بندی جدیدی - که خود می‌گوید از نوآوری‎های اوست - ‎احکام اسرائیلیات را به پنج قسم وجوب، ندب، اباحه، کراهت و حرمت، تقسیم نموده و برای هرکدام توضیحاتی ارائه داده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/11 ر.ک: مقدمه، ص11-12]</ref>.


فصل پایانی کتاب، مشتمل بر مقدمه‌ای می‎باشد که متضمن خلاصه‌ای از تحقیق در آثار «کعب‎الاحبار» در زمینه تفسیر است و به دنبال آن روایات تفسیری کعب درباره 227 آیه از 64 سوره قرآن کریم آمده است. این روایات از مهم‎ترین تفاسیر اهل سنت، همچون تفسیر عبدالرزاق، مجاهد، سفیان ثوری، ابن ابی‎حاتم، [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)|طبری]]، قرطبی، بغوی، ابن کثیر، ابن جوزی، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] و... گرفته شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/12 ر.ک: همان، ص12]</ref>.
فصل پایانی کتاب، مشتمل بر مقدمه‌ای می‎باشد که متضمن خلاصه‌ای از تحقیق در آثار «کعب‎الاحبار» در زمینه تفسیر است و به دنبال آن روایات تفسیری کعب درباره 227 آیه از 64 سوره قرآن کریم آمده است. این روایات از مهم‎ترین تفاسیر اهل سنت، همچون تفسیر عبدالرزاق، مجاهد، سفیان ثوری، ابن ابی‎حاتم، [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)|طبری]]، قرطبی، بغوی، ابن کثیر، ابن جوزی، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] و... گرفته شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/12 ر.ک: همان، ص12]</ref>.
۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش