نظیرههای غنایی منظوم: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
}} | }} | ||
'''نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین''' تألیف | '''نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین''' تألیف [[میرهاشمی، سید مرتضی|سید مرتضی میرهاشمی]]؛ این کتاب گزیدهای است از پنج منظومه غنایی و عاشقانه برجسته فارسی که به عنوان «نظیره» (آثار متأثر و همسان) بر شاهکارهای نظامی گنجوی سروده شدهاند. نویسنده با ارائه چکیدهای از هر داستان و تحلیل مختصر آن، کوشیده است تا خواننده را با مهمترین نمونههای نظیرهسرایی در ادبیات کلاسیک فارسی—که عمدتاً در قرون هفتم تا نهم هجری و توسط شاعرانی چون [[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو دهلوی]]، [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی|خواجوی کرمانی]]، [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد|سلمان ساوجی]]، [[جامی، عبدالرحمن|جامی]] و [[وحشی بافقی، کمالالدین|وحشی بافقی]] پدید آمدهاند—آشنا سازد. کتاب ضمن مرور تاریخچه نظیرهگویی و تأثیر پذیری شاعران از [[نظامی، الیاس بن یوسف|نظامی]]، به بررسی سیر تحول این گونه ادبی و تفاوتهای آن با آثار متقدم میپردازد. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==گزارش کتاب== | ==گزارش کتاب== | ||
کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته | کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته [[میرهاشمی، سید مرتضی|سید مرتضی میرهاشمی]]، به معرفی و بررسی پنج نمونه از برجستهترین منظومههای عاشقانه فارسی میپردازد که در زمره «نظیره»های آثار نظامی گنجوی قرار میگیرند. نویسنده در مقدمه، مفهوم «نظیره» در ادبیات فارسی—که به آثار متأثری گفته میشود که با نظر به اثر برجسته پیشینی خلق شده—را توضیح داده و رونق این سنت به ویژه در حوزه داستانسرایی غنایی از قرن هفتم به بعد را مرور میکند. او خاطرنشان میسازد که شاعران بسیاری، به ویژه پس از [[نظامی، الیاس بن یوسف|نظامی]]، کوشیدهاند تا با سرودن آثاری همسان یا مجموعههایی مانند خمسه و هفت اورنگ، راه او را ادامه دهند. | ||
ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده امیرخسرو دهلوی (قرن هفتم) اختصاص دارد. امیرخسرو نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه نظامی، مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر سلمان ساوجی (قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است. | |||
بخش سوم به منظومه «همای و همایون» خواجوی کرمانی (قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده عبدالرحمن جامی (قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط وصال شیرازی تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است. | ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده [[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو دهلوی]] (قرن هفتم) اختصاص دارد. [[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو]] نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه [[نظامی، الیاس بن یوسف|نظامی]]، مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد|سلمان ساوجی]] (قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است. | ||
بخش سوم به منظومه «همای و همایون» [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی|خواجوی کرمانی]] (قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده [[جامی، عبدالرحمن|عبدالرحمن جامی]] (قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط [[وصال شیرازی]] تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است. | |||
نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.<ref>[https://literaturelib.com/books/1619 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref> | نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.<ref>[https://literaturelib.com/books/1619 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۴
| نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | میرهاشمی، سید مرتضی (نویسنده) |
| ناشر | چشمه |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1390 |
| شابک | 978-600-229-097-7 |
| موضوع | منظومههای عاشقانه -- مجموعهها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR 4068 /م9ن6 1390 |
نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین تألیف سید مرتضی میرهاشمی؛ این کتاب گزیدهای است از پنج منظومه غنایی و عاشقانه برجسته فارسی که به عنوان «نظیره» (آثار متأثر و همسان) بر شاهکارهای نظامی گنجوی سروده شدهاند. نویسنده با ارائه چکیدهای از هر داستان و تحلیل مختصر آن، کوشیده است تا خواننده را با مهمترین نمونههای نظیرهسرایی در ادبیات کلاسیک فارسی—که عمدتاً در قرون هفتم تا نهم هجری و توسط شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی، خواجوی کرمانی، سلمان ساوجی، جامی و وحشی بافقی پدید آمدهاند—آشنا سازد. کتاب ضمن مرور تاریخچه نظیرهگویی و تأثیر پذیری شاعران از نظامی، به بررسی سیر تحول این گونه ادبی و تفاوتهای آن با آثار متقدم میپردازد.
ساختار
این کتاب در یک جلد و در پنج بخش اصلی سازمان یافته است که هر بخش به یکی از منظومههای غنایی اختصاص دارد.
گزارش کتاب
کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته سید مرتضی میرهاشمی، به معرفی و بررسی پنج نمونه از برجستهترین منظومههای عاشقانه فارسی میپردازد که در زمره «نظیره»های آثار نظامی گنجوی قرار میگیرند. نویسنده در مقدمه، مفهوم «نظیره» در ادبیات فارسی—که به آثار متأثری گفته میشود که با نظر به اثر برجسته پیشینی خلق شده—را توضیح داده و رونق این سنت به ویژه در حوزه داستانسرایی غنایی از قرن هفتم به بعد را مرور میکند. او خاطرنشان میسازد که شاعران بسیاری، به ویژه پس از نظامی، کوشیدهاند تا با سرودن آثاری همسان یا مجموعههایی مانند خمسه و هفت اورنگ، راه او را ادامه دهند.
ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده امیرخسرو دهلوی (قرن هفتم) اختصاص دارد. امیرخسرو نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه نظامی، مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر سلمان ساوجی (قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است. بخش سوم به منظومه «همای و همایون» خواجوی کرمانی (قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده عبدالرحمن جامی (قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط وصال شیرازی تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است. نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات