حقوق اساسی ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۸: خط ۳۸:
==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
* پیشگفتار: در این بخش فعالیت‌های مؤلف در زمینه مسائل حقوقی، اعم از تدریس و تألیف و مشارکت فعال در مذاکرات پیچیده شورای بازنگری قانون اساسی کشور، یادآوری شده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، صفحه پانزده - هفده</ref>.
* پیشگفتار: در این بخش فعالیت‌های مؤلف در زمینه مسائل حقوقی، اعم از تدریس و تألیف و مشارکت فعال در مذاکرات پیچیده شورای بازنگری قانون اساسی کشور، یادآوری شده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، صفحه پانزده - هفده</ref>.
#:نویسنده پس از توضیح درباره فعالیت‌های علمی و عملی خویش پیرامون مسائل حقوقی، خاطرنشان می‌کند که: «ذکر این نکته ازآن‌رو ضروری بود که به‌رغم تألیفات گذشته و به نام‌های «مبانی فقهی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، «کلیات حقوق اساسی، درآمدی بر فقه سیاسی» و «مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، در زمینه مسائل حقوق اساسی، اشتیاق به تألیف دیگری را فراهم آمد و با نگاهی جامع، مسائل حقوق اساسی ایران، قبل از اسلام و پس از اسلام و نیز حقوق اساسی دوره مشروطه و جمهوری اسلامی اول و دوم به رشته تحریر درآمد و در حقیقت رشته‌های قبلی، تکمیل و مسائل بازنگری‌شده به‌دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند»<ref>ر.ک: همان، صفحه شانزده</ref>.
نویسنده پس از توضیح درباره فعالیت‌های علمی و عملی خویش پیرامون مسائل حقوقی، خاطرنشان می‌کند که: «ذکر این نکته ازآن‌رو ضروری بود که به‌رغم تألیفات گذشته و به نام‌های «مبانی فقهی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، «کلیات حقوق اساسی، درآمدی بر فقه سیاسی» و «مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، در زمینه مسائل حقوق اساسی، اشتیاق به تألیف دیگری را فراهم آمد و با نگاهی جامع، مسائل حقوق اساسی ایران، قبل از اسلام و پس از اسلام و نیز حقوق اساسی دوره مشروطه و جمهوری اسلامی اول و دوم به رشته تحریر درآمد و در حقیقت رشته‌های قبلی، تکمیل و مسائل بازنگری‌شده به‌دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند»<ref>ر.ک: همان، صفحه شانزده</ref>.


* بخش نخست (حقوق اساسی ایران باستان): این بخش، با طرح و تبیین مسئله، در ضمن سه فصل، به بررسی تاریخ حقوق اساسی ایران در دوران باستان می‌پردازد. در فصل اول، مسائل حقوق سیاسی در ایران پیش از میلاد، از جمله در دوران هخامنشیان و دوران اشکانیان مورد تحلیل قرار می‌گیرد.
* بخش نخست (حقوق اساسی ایران باستان): این بخش، با طرح و تبیین مسئله، در ضمن سه فصل، به بررسی تاریخ حقوق اساسی ایران در دوران باستان می‌پردازد. در فصل اول، مسائل حقوق سیاسی در ایران پیش از میلاد، از جمله در دوران هخامنشیان و دوران اشکانیان مورد تحلیل قرار می‌گیرد.
خط ۴۵: خط ۴۵:
#در این فصول، ویژگی‌های حکومتی دوران باستان، تأثیر جنبش‌های باستانی و تحلیل محتوای قوانین اساسی آن دوران شرح ‌داده می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص1-24</ref>.
#در این فصول، ویژگی‌های حکومتی دوران باستان، تأثیر جنبش‌های باستانی و تحلیل محتوای قوانین اساسی آن دوران شرح ‌داده می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص1-24</ref>.


#:از جمله نکاتی که نویسنده خاطرنشان می‌کند این است که: «اگر در اعمال اقتدار، تفاوت‌هایی بین سلسله‌های پادشاهان ایران باستان به چشم می‌خورد، نه به دلیل قانون، بلکه به دلیل تفاوت اراده شاهان بوده است؛ به‌طوری‌که هیچ عاملی جز اراده شاه یا ناتوانی او، اقتدار شاه را محدود نمی‌کرد... از سوی دیگر حقوق و آزادی‌های مردم که بخش دیگر حکومت و از وظایف دولت بشمار می‌آید، در هیچ سندی دیده نشده که پادشاهان خودکامه آن را به رسمیت شناخته و به رعایت آن همت گمارده باشند»<ref>ر.ک: همان، ص19-20</ref>.
از جمله نکاتی که نویسنده خاطرنشان می‌کند این است که: «اگر در اعمال اقتدار، تفاوت‌هایی بین سلسله‌های پادشاهان ایران باستان به چشم می‌خورد، نه به دلیل قانون، بلکه به دلیل تفاوت اراده شاهان بوده است؛ به‌طوری‌که هیچ عاملی جز اراده شاه یا ناتوانی او، اقتدار شاه را محدود نمی‌کرد... از سوی دیگر حقوق و آزادی‌های مردم که بخش دیگر حکومت و از وظایف دولت بشمار می‌آید، در هیچ سندی دیده نشده که پادشاهان خودکامه آن را به رسمیت شناخته و به رعایت آن همت گمارده باشند»<ref>ر.ک: همان، ص19-20</ref>.


* بخش دوم (حقوق اساسی ایران از ظهور اسلام در ایران تا دوره صفویه): این بخش، در ضمن سه فصل، به مطالعه حقوق اساسی ایران در برهه زمانی یادشده می‌پردازد.
* بخش دوم (حقوق اساسی ایران از ظهور اسلام در ایران تا دوره صفویه): این بخش، در ضمن سه فصل، به مطالعه حقوق اساسی ایران در برهه زمانی یادشده می‌پردازد.
خط ۵۲: خط ۵۲:


* بخش سوم (حقوق اساسی ایران در دوره صفویه): این بخش، در ضمن دو فصل، نخست به بیان ویژگی‌های حکومت مذهبی صفویه و سپس به تشریح نظام حکومت صفویان می‌پردازد.
* بخش سوم (حقوق اساسی ایران در دوره صفویه): این بخش، در ضمن دو فصل، نخست به بیان ویژگی‌های حکومت مذهبی صفویه و سپس به تشریح نظام حکومت صفویان می‌پردازد.
#:در این فصول، مباحثی همچون: تدوین مقررات و آیین ‌شهریاری، تقسیمات کشوری، تفکیک قوا، محدودیت سلطنت، چگونگی تأسیس نهادهای سیاسی و اجرایی در این دوره، مورد بررسی قرار می‌گیرد <ref>ر.ک: همان، ص64-83</ref>.
در این فصول، مباحثی همچون: تدوین مقررات و آیین ‌شهریاری، تقسیمات کشوری، تفکیک قوا، محدودیت سلطنت، چگونگی تأسیس نهادهای سیاسی و اجرایی در این دوره، مورد بررسی قرار می‌گیرد <ref>ر.ک: همان، ص64-83</ref>.


* بخش چهارم (حقوق اساسی ایران در دوره قاجار): این بخش، در ضمن سه فصل، نخست به ویژگی‌های حکومت قاجار، سپس به آغاز جنبش تنباکو و در آخر به بیان زمینه‌های نهضت مشروطیت می‌پردازد.
* بخش چهارم (حقوق اساسی ایران در دوره قاجار): این بخش، در ضمن سه فصل، نخست به ویژگی‌های حکومت قاجار، سپس به آغاز جنبش تنباکو و در آخر به بیان زمینه‌های نهضت مشروطیت می‌پردازد.
#:در این فصول، تحولات حقوق اساسی در دوره قاجار، ضعف قدرت مرکزی و نفوذ بیگانگان، تأثیر عوامل داخلی و خارجی بر نهضت مشروطیت، رویدادها و شخصیت‌های کلیدی مرتبط با آغاز و پیشرفت مشروطه، تحولات نظام سیاسی ایران در این دوره، از جمله اصلاحات قانون اساسی و... مطرح می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص85-100</ref>.
در این فصول، تحولات حقوق اساسی در دوره قاجار، ضعف قدرت مرکزی و نفوذ بیگانگان، تأثیر عوامل داخلی و خارجی بر نهضت مشروطیت، رویدادها و شخصیت‌های کلیدی مرتبط با آغاز و پیشرفت مشروطه، تحولات نظام سیاسی ایران در این دوره، از جمله اصلاحات قانون اساسی و... مطرح می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص85-100</ref>.


بخش پنجم (حقوق اساسی ایران در دوره مشروطه): این بخش، در ضمن چهار فصل، نخست به بیان تاریخچه، علل و زمینه‌ها (شامل ادوار و تحولات مشروطه، نقش عوامل مؤثر در نهضت مشروطه)، سپس به شرح تحولات اساسی در نظام مشروطه (شامل تغییرات قانون اساسی، دستاوردهای نهضت مشروطیت)، آنگاه به تحلیلی از محتوای قانون اساسی مشروطیت و در آخر به تشریح نهادهای اساسی در نظام مشروطیت ایران (شامل قوه مقننه، قوه مجریه و نهاد سلطنت، نهاد قضایی و نهادهای دیگر سیاسی) می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص101-165</ref>.
بخش پنجم (حقوق اساسی ایران در دوره مشروطه): این بخش، در ضمن چهار فصل، نخست به بیان تاریخچه، علل و زمینه‌ها (شامل ادوار و تحولات مشروطه، نقش عوامل مؤثر در نهضت مشروطه)، سپس به شرح تحولات اساسی در نظام مشروطه (شامل تغییرات قانون اساسی، دستاوردهای نهضت مشروطیت)، آنگاه به تحلیلی از محتوای قانون اساسی مشروطیت و در آخر به تشریح نهادهای اساسی در نظام مشروطیت ایران (شامل قوه مقننه، قوه مجریه و نهاد سلطنت، نهاد قضایی و نهادهای دیگر سیاسی) می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص101-165</ref>.