تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق: تفاوت میان نسخه‌ها

تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۵

۵۱ بایت اضافه‌شده ، ۹ ژانویه

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۱٬۹۲۷

ویرایش

@@ خط ۲۴: / خط ۲۴: @@
 | پیش از =
 }}
-'''تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق'''، نوشته [[محمد مهدی کریمی‌نیا]] (متولد 1344ش) در بررسی و تحلیل موضوع تغییر جنسیت و مسائل فقهی و حقوقی نوظهور پس از انجام عمل تغییر جنسیت از دیدگاه‌  فقه اسلامی و حقوق است.
+'''تغییر جنسیت از منظر فقه و حقوق'''، نوشته [[کریمی‌نیا، محمدمهدی|محمدمهدی کریمی‌نیا]] (متولد 1344ش) در بررسی و تحلیل موضوع تغییر جنسیت و مسائل فقهی و حقوقی نوظهور پس از انجام عمل تغییر جنسیت از دیدگاه‌  فقه اسلامی و حقوق است.
 ==ساختار کتاب==
@@ خط ۳۴: / خط ۳۴: @@
 در مقدمه معاونت پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و پیشگفتار مطالب مختصری پیرامون موضوع بحث و کتاب ذکر شده است<ref>ر.ک: مقدمه معاونت پژوهشی، ص19-20؛ پیشگفتار، ص21- 23</ref>. مقدمه نویسنده نیز به مباحث مقدماتی مربوط به بررسی فقهی- حقوقی تغییر جنسیت پرداخته است<ref>ر.ک: مقدمه نویسنده، ص25- 38</ref>.
+بخش اول کتاب به تعاریف و کلیات اختصاص یافته است<ref>ر.ک: متن، ص 39</ref>.
-بخش اول کتاب به تعاریف و کلیات اختصاص یافته است<ref>ر.ک: متن، ص 39</ref>.
+در فصل اول، پس از تعریف لغوی، تعریف پزشکی تغییر جنسیت به معنای تغییر یا تبدیل اعضای تناسلی  و یا برعکس آن، اشاره می‌شوددر تعریف فقهی، تغییر جنسیت به تبدیل جنس فرد از زن به مرد یا مرد به زن تعریف می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب ص41- 47</ref>.
+فصل دوم تاریخچه‌ای از تغییر جنسیت در ایران و کشورهای خارجی مانند انگلستان و آمریکا و مصر را ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص 49- ۵6</ref>.
+فصل سوم به تقسیم بندی اقسام تغییر جنسیت می‌پردازد، شامل تغییر جنسیت اختصاص یافته است<ref>ر.ک: همان، ص۵۷</ref>. تغییر جنسیت در افراد سالم، خنثی‌ها، افراد ممسوح،  تراجنسیتی‌ها، و همچنین در حیوانات و گیاهان از مباحث مطرح شده در این فصل است <ref>ر.ک: همان، ص57- ۶۲</ref>.
+فصل چهارم به اختلال تراجنسیتی (ترانس سکشوالیسم)  اختصاص یافته است. نویسنده در این فضل ضمن طرح مساله و اهمیت آن به موضوع هویت جنسی و تعریف آن پرداخته و به نقش هویت جنسی و گرایش جنسی و تفاوت میان آنها اشاره کرده است. در ادامه درباره میل جنسی کنترل و پاسخ به آن با تکیه بر آیات و روایات مطالبی ذکر کرده و در بحثی به علت شناسی پدیده تراجنسیتی و عوامل متعدد آن اعم از عوامل زیستی، عصبی و روانی ‌شناسی پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص63- 71</ref>.موضوع تراجنسیتی از دیگر مباحث فصل است که در آن مفهوم تراجسیتی بیان شده و درباره واژه ترانس سکشوال سخن به میان آمده است. سپس ضمن اشاره به این خصوصیت در میان کودکان، نوجوانان، و بزرگسالان، چند علامت و نشانه این بیماری ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص72- 80</ref>. اقسام تراجنسیتی و میزان این بیماری باضافه راهکار درمان اختلال در هویت جنسی و...از دیگر مباحث فصل است<ref>ر.ک: همان، ص81- 95</ref>. فصل پنجم، به  اختلال هویت جنسی و دو جنسی‌ها(خنثی‌ها) پرداخته است<ref>ر.ک: ر.ک: همان، ص۹۷</ref>. بررسی علت بروز دو جنسیتی باضافه بیان لغوی مفهوم خنثی با ذکر معنای مشهور و غیر مشهور آن و اشاره به تاریخچه خنثی‌ها در جوامع به همراه مطالبی پیرامون مساله جنس سوم و ذکر نظرات و دیگاه‌های مختلف مشهور و غیر مشهور پیرامون آن و... بخش زیادی از مباحث تشکیل داده است<ref>ر.ک: همان، ص97-  114</ref>. نویسنده در ادامه به اقسام خنثی پرداخته و آن را از نظر فقه اسلامی و پزشکی مورد بررسی قرار داده، سپس برای تعیین جنسیت و رفع ابهام جنسی در مورد دو جنسیتی‌ها معیارهایی را ذکر کرده است<ref>ر.ک: همان، ص115- 125</ref>.  وی همچنین به مساله تعیین جسیت از منظر روایات و احکام ویژه خنثای مشکل اشاره کرده و برخی از احکام آنان را نظیر پوشش و نماز و ارث، ذکر کرده است. <ref>ر.ک: همان، ص 125- 129</ref>
-در فصل اول، پس از تعریف لغوی، تعریف پزشکی تغییر جنسیت به معنای تغییر یا تبدیل اعضای تناسلی  و یا برعکس آن، اشاره می‌شوددر تعریف فقهی، تغییر جنسیت به تبدیل جنس فرد از زن به مرد یا مرد به زن تعریف می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب ص41- 47</ref>. فصل دوم تاریخچه‌ای از تغییر جنسیت در ایران و کشورهای خارجی مانند انگلستان و آمریکا و مصر را ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص 49- ۵6</ref>. فصل سوم به تقسیم بندی اقسام تغییر جنسیت می‌پردازد، شامل تغییر جنسیت اختصاص یافته است<ref>ر.ک: همان، ص۵۷</ref>. تغییر جنسیت در افراد سالم، خنثی‌ها، افراد ممسوح،  تراجنسیتی‌ها، و همچنین در حیوانات و گیاهان از مباحث مطرح شده در این فصل است <ref>ر.ک: همان، ص57- ۶۲</ref>. فصل چهارم به اختلال تراجنسیتی (ترانس سکشوالیسم)  اختصاص یافته است. نویسنده در این فضل ضمن طرح مساله و اهمیت آن به موضوع هویت جنسی و تعریف آن پرداخته و به نقش هویت جنسی و گرایش جنسی و تفاوت میان آنها اشاره کرده است. در ادامه درباره میل جنسی کنترل و پاسخ به آن با تکیه بر آیات و روایات مطالبی ذکر کرده و در بحثی به علت شناسی پدیده تراجنسیتی و عوامل متعدد آن اعم از عوامل زیستی، عصبی و روانی ‌شناسی پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص63- 71</ref>.موضوع تراجنسیتی از دیگر مباحث فصل است که در آن مفهوم تراجسیتی بیان شده و درباره واژه ترانس سکشوال سخن به میان آمده است. سپس ضمن اشاره به این خصوصیت در میان کودکان، نوجوانان، و بزرگسالان، چند علامت و نشانه این بیماری ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص72- 80</ref>. اقسام تراجنسیتی و میزان این بیماری باضافه راهکار درمان اختلال در هویت جنسی و...از دیگر مباحث فصل است<ref>ر.ک: همان، ص81- 95</ref>. فصل پنجم، به  اختلال هویت جنسی و دو جنسی‌ها(خنثی‌ها) پرداخته است<ref>ر.ک: ر.ک: همان، ص۹۷</ref>. بررسی علت بروز دو جنسیتی باضافه بیان لغوی مفهوم خنثی با ذکر معنای مشهور و غیر مشهور آن و اشاره به تاریخچه خنثی‌ها در جوامع به همراه مطالبی پیرامون مساله جنس سوم و ذکر نظرات و دیگاه‌های مختلف مشهور و غیر مشهور پیرامون آن و... بخش زیادی از مباحث تشکیل داده است<ref>ر.ک: همان، ص97-  114</ref>. نویسنده در ادامه به اقسام خنثی پرداخته و آن را از نظر فقه اسلامی و پزشکی مورد بررسی قرار داده، سپس برای تعیین جنسیت و رفع ابهام جنسی در مورد دو جنسیتی‌ها معیارهایی را ذکر کرده است<ref>ر.ک: همان، ص115- 125</ref>.  وی همچنین به مساله تعیین جسیت از منظر روایات و احکام ویژه خنثای مشکل اشاره کرده و برخی از احکام آنان را نظیر پوشش و نماز و ارث، ذکر کرده است. <ref>ر.ک: همان، ص 125- 129</ref> فصل ششم وضعیت تغییر جنسیت در  حقوق ایران  را بررسی کرده است، به ویژه دیدگاه‌های حقوقی و فتاوای امام خمینی (ره) در خصوص جواز تغییر جنسیت، همچنین مقررات پزشکی قانونی و اداری حقوقی جمهوری اسلامی ایران در مورد صدور شناسنامه جدید پس از تغییر جنسیت تشریح شده است<ref>ر.ک: همان، ص131- ۱۴۰</ref>.
+فصل ششم وضعیت تغییر جنسیت در  حقوق ایران  را بررسی کرده است، به ویژه دیدگاه‌های حقوقی و فتاوای امام خمینی (ره) در خصوص جواز تغییر جنسیت، همچنین مقررات پزشکی قانونی و اداری حقوقی جمهوری اسلامی ایران در مورد صدور شناسنامه جدید پس از تغییر جنسیت تشریح شده است<ref>ر.ک: همان، ص131- ۱۴۰</ref>.
 بخش دوم در ضمن چهار فصل جواز یا عدم جواز تغییر جنسیت را مطرح کرده است. در فصل اول، جواز یا عدم جواز تغییر جنسیت در خنثی(دو جنسیتی) مطرح شده و نظر فقها پیرامون آن  بیان گردیده <ref>ر.ک: همان، ص143- ۱۵۱</ref>و دیدگاه فقهای اهل سنت که اغلب مبنی بر حرمت تغییر جنسیت مگر در افراد خنثی است، ذکر شده است. همچنین به نظر برخی فقهای شیعه مبنی جواز تغییر جنسیت برای افراد خنثای با شرایط گفته شده، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص151- 164</ref>. ادله جواز تغییر جنسیت در خنثای مشکل<ref>ر.ک: همان، ص165– 175</ref>.به همراه ادله جواز تغییر جنسیت در خنثای غیر مشکل،<ref>ر.ک: همان، ص175- 186</ref> از مباحث این فصل است. فصل دوم بحث تغییر جنسیت به منظور کشف جنسیت را مطرح می‌کند و ضمن مطرح کردن مساله بطلان و حرمت تغییر جنسیت ظاهری از منظر فقهاء به انجام تکالیف بر اساس جنسیت  واقعی و به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا عمل جراحی برای کشف جنسیت واقعی واجب است یا خیر؟ و در این راستا به سخنان فقهاء استناد کرده و علاوه بر اشاره به تکلیف شرعی قبل از عمل به جمع بندی وبیان نظریه گزیده شده پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص187- 191</ref>. فصل سوم به جواز یا عدم جواز تغییر جنسیت در  افراد سالم و تراجنسیتی در دو مبحث جداگانه پرداخته است. نویسنده جهت تمرکز بحث و پرهیز از پرکندگی اقوال و دلایل مساله جواز تغییر جنسیت افراد سالم را در ضمن بحث از تغییر جنسیت در افراد  ترانس(تراجنسیتی) بیان کرده است. نویسنده ابتدا به دیدگاه امام خمینی(ره) در باره جواز تغییر جنسیت اشاره کرده<ref> ر.ک: همان، ص197- 203</ref>. سپس دیدگاه موافقان تغییر جنسیت و دلایل آنان را که از سوی فقهای اسلامی بیان شده  مطرح کرده و مورد بررسی و تحلیل قرار داده  است<ref> ر.ک: همان، ص203- 214</ref>. در ادامه ادله مخالفان تغییر جنسیت با ذکر نظرات فقهای اهل سنت و نظرات برخی فقیهان شیعه در حرمت تغییر جنسیت به دلیل حرمت تغییر خلق خدا، بیان شده<ref>ر.ک: همان، ص214- 232</ref>.  همچنین به دلایل دیگر مخالفان نظیر تشبّه مرد به زن، رواج همجنس‌بازی، از بین رفت اعضای اصلی و ایجاد نقص و...پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص232- 250</ref>. فصل چهارم نیز به جواز یا عدم جواز تغییر جنسیت در حیوانات اختصاص دارد و به دیدگاه فقیهان شیعه و اهل سنت اشاره شده و ضمن تحلیل روایات اسلامی  از دلایل جواز تغییر جنسیت حیوانات از منظر علمای شیعه سخن گفته شده است<ref>ر.ک: همان، ص251- 255</ref>.
@@ خط ۴۳: / خط ۵۰: @@
 بخش سوم: روابط زوجین پس از تغییر جنسیت است<ref>ر.ک: همان، ص۲5۷</ref>.
-فصل اول این بخش آثار حقوقی تغییر جنسیت بر مسائل خانواده را بررسی می‌کند. نویسنده ضمن اشاره به  به مسائلی همچون بطلان ازدواج و سقوط نفقه در صورت تبدیل مرد به زن یا زن به مرد در اثر تغییر جنسیت از منظر فقهای اسلامی<ref>ر.ک: همان، ص259- 274</ref> به جمع‌بندی و بیان نظریه مختار در این خصوص پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص274- 280</ref>. فصل دوم و سوم به صورت تحلیلی به مسائل نفقه زوجه و مهریه پس از تغییر جنسیت می‌پردازند و حالاتی مانند تبدیل فرد خنثی به مرد یا زن و تأثیر آن بر بقای ازدواج و استمرار نفقه را تشریح می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص281- 308</ref>. فصل چهارم نیز به بررسی حکم  عده پس از تغییر جنسیت زوجین اختصاص یافته است<ref>ر.ک: همان، ص۳۰۹</ref>.
+فصل اول این بخش آثار حقوقی تغییر جنسیت بر مسائل خانواده را بررسی می‌کند. نویسنده ضمن اشاره به  به مسائلی همچون بطلان ازدواج و سقوط نفقه در صورت تبدیل مرد به زن یا زن به مرد در اثر تغییر جنسیت از منظر فقهای اسلامی<ref>ر.ک: همان، ص259- 274</ref> به جمع‌بندی و بیان نظریه مختار در این خصوص پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص274- 280</ref>.
-بخش چهارم: روابط نسبی پس از تغییر جنسیت نسبت به اولاد را بررسی کرده است<ref>ر.ک: همان،  ص۳۱۷</ref>فصل اول تغییر جنسیت و متاثیر بر عناوین نسبی را به بحث گذاشته است<ref> ر.ک: همان، ص319- 326</ref>. فصل دوم درباره تغییر جنسیت و مساله نفقه فرزندان و والدین است. نخست مساله نفقه فرزندان و تامین مخارج آنان پس از تغییر جنسیت بررسی شده  و در ادامه به نفقه والدین پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص328- 334</ref>. و فصل سوم مسائل مربوط به ولایت و حضانت کودکان پس از تغییر جنسیت را پوشش می‌دهد. <ref> ر.ک: همان، ص335- 343</ref> فصل چهارم نیز مجدداً به طور مفصل به احکام  ارث می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص345- 356</ref>.
+فصل دوم و سوم به صورت تحلیلی به مسائل نفقه زوجه و مهریه پس از تغییر جنسیت می‌پردازند و حالاتی مانند تبدیل فرد خنثی به مرد یا زن و تأثیر آن بر بقای ازدواج و استمرار نفقه را تشریح می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص281- 308</ref>.
-علاوه بر خاتمه که در آن نتایج مباحث مطرح شده<ref>ر.ک: همان، ص357- 369</ref> ضمائمی شامل گفت‌وگو با برخی بیماران اختلال هویت جنسی، گزارش تفصیلی از اولین تغییر جنسیت در ایران، گفتگو با اولین کسی که فتوای تغییر جنسیت را از امام خمینی(ره) دریافت کرد، فتاوی و دیدگاه‌های مراجع و فقیهان شیعه و ....در پایان کتاب آمده است<ref>ر.ک: همان، ص۳۷۱، 373، 387، 393، 415</ref>.
+فصل چهارم نیز به بررسی حکم  عده پس از تغییر جنسیت زوجین اختصاص یافته است<ref>ر.ک: همان، ص۳۰۹</ref>.
+بخش چهارم: روابط نسبی پس از تغییر جنسیت نسبت به اولاد را بررسی کرده است<ref>ر.ک: همان،  ص۳۱۷</ref>
+فصل اول تغییر جنسیت و متاثیر بر عناوین نسبی را به بحث گذاشته است<ref> ر.ک: همان، ص319- 326</ref>.
+فصل دوم درباره تغییر جنسیت و مساله نفقه فرزندان و والدین است. نخست مساله نفقه فرزندان و تامین مخارج آنان پس از تغییر جنسیت بررسی شده  و در ادامه به نفقه والدین پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص328- 334</ref>. و فصل سوم مسائل مربوط به ولایت و حضانت کودکان پس از تغییر جنسیت را پوشش می‌دهد. <ref> ر.ک: همان، ص335- 343</ref> فصل چهارم نیز مجدداً به طور مفصل به احکام  ارث می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص345- 356</ref>.
+علاوه بر خاتمه که در آن نتایج مباحث مطرح شده<ref>ر.ک: همان، ص357- 369</ref> ضمائمی شامل گفت‌وگو با برخی بیماران اختلال هویت جنسی، گزارش تفصیلی از اولین تغییر جنسیت در ایران، گفتگو با اولین کسی که فتوای تغییر جنسیت را از امام خمینی(ره) دریافت کرد، فتاوی و دیدگاه‌های مراجع و فقیهان شیعه و ....در پایان کتاب آمده است<ref>ر.ک: همان، ص۳۷۱، 373، 387، 393، 415</ref>.
 ==پانویس ==
 <references/>