الشافي في الإمامة: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'شيخ مفيد' به 'شيخ مفيد') |
جز (جایگزینی متن - ' عبد ' به ' عبد') |
||
خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
|- | |- | ||
|پدیدآورندگان | |پدیدآورندگان | ||
|data-type='authors'|[[حسینی، | |data-type='authors'|[[حسینی، عبدالزهراء]] (محقق) | ||
[[علمالهدی، علی بن الحسین]] (نويسنده) | [[علمالهدی، علی بن الحسین]] (نويسنده) | ||
خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - امامت | علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - امامت | ||
قاضی | قاضی عبدالجبار بن احمد، 359 - 415ق. المغنی فی ابواب التوحید و العدل - نقد و تفسیر | ||
|- | |- | ||
|ناشر | |ناشر | ||
خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
«الشافي في الإمامة» رسالهاى است به زبان عربى از [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] علم الهدى (متوفاى 436 ه.ق)،فقيه و متكلم نامدار شيعى.[[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل»نوشتۀ قاضى | «الشافي في الإمامة» رسالهاى است به زبان عربى از [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] علم الهدى (متوفاى 436 ه.ق)،فقيه و متكلم نامدار شيعى.[[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل»نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى(متوفاى 415 ه.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاههاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است.در واقع«الشافى»اثرى بس گرانقدر در تاريخ مبارزات فكرى اماميه با ديگر مذاهب اسلامى در سدههاى چهارم و پنجم هجرى است از اينرو توجه به مطالب مندرج در آن مستلزم در نظر گرفتن پيشينۀ مباحث مطرح دربارۀ امامت نزد معتزله و اماميه است. | ||
[[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] در آغاز اين كتاب به درخواست يكى از شيعيان امامى كه كتاب قاضى | [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] در آغاز اين كتاب به درخواست يكى از شيعيان امامى كه كتاب قاضى عبدالجبار را خوانده و از او درخواست نگارش پاسخى در اينباره را داشته،اشاره كرده و آنگاه به نقل سخنان قاضى عبدالجبار در المغنى و پاسخ يكبهيك آنها همت گماشته است.بدين ترتيب الشافي در شمار مبسوطترين آثارى است كه در آن مسألۀ امامت به عنوان يك مسألۀ نظرى مورد بحث و تحليل قرار گرفته است.در اين كتاب،[[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] به ذكر تفاوتهاى زيديه و اماميه از سويى و معتزله و اماميه از سوى ديگر توجه نشان داده و به ردّ بسيارى از اتهامات واردشده بر شيعه مبادرت ورزيده است؛اتهاماتى مانند عقيده به فزونى علم امام بر علم پيامبر اسلام(ص).عقيدۀ نسبت داده شده به شيعه مبنى بر اينكه در صورت نبودن امام، آسمانها برجاى نخواهند ايستاد،عقيدۀ شيعه دربارۀ ضرورى بودن همۀ معارف،عقيدۀشيعه دربارۀ بداء و تفاوت اجماع نزد شيعه و ديگر مذاهب اسلامى. | ||
كتاب الشافي محصول دوران پختگى علمى و ثمرۀ سالها مجاهدت او در كسب علوم مختلف است. | كتاب الشافي محصول دوران پختگى علمى و ثمرۀ سالها مجاهدت او در كسب علوم مختلف است. | ||
خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
به همين دليل هم به جز مباحث مربوط به مسألۀ امامت،اين كتاب در بازنمود بسيارى از رخدادها و طرح تصوير دقيقتر بسيارى از رجال مسلمان نيز قابل استفاده است و حتى بر مبناى آن مىتوان به نادرستى بسيارى از مباحث مطرح در باب برخى رجال مسلمان از طرف ديگران پى برد. | به همين دليل هم به جز مباحث مربوط به مسألۀ امامت،اين كتاب در بازنمود بسيارى از رخدادها و طرح تصوير دقيقتر بسيارى از رجال مسلمان نيز قابل استفاده است و حتى بر مبناى آن مىتوان به نادرستى بسيارى از مباحث مطرح در باب برخى رجال مسلمان از طرف ديگران پى برد. | ||
معتزليان در برابر پاسخهاى [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] بر كتاب«المغنى»قاضى | معتزليان در برابر پاسخهاى [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] بر كتاب«المغنى»قاضى عبدالجبار خاموش نمانده و در دفاع از او به نقض و ردّ سخن [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] پرداختند.از جمله،شاگرد قاضى به نام ابو الحسين بصرى كتابى به نام نقض الشافي في الامامة در ردّ [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] نگاشت كه دانشمند نامدار شيعه ابو يعلى سلار بن عبدالعزيز در همان هنگام حيات [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] با نگارش النقض على النقض به او پاسخى درخور و مناسب داد.درواقع مداقّه و تأمل در آثار كلامى برجاى مانده نشان مىدهد كه اثر [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] نه تنها در ميان شيعيان مورد توجه خاص واقع شد،بلكه نزد اهل سنت نيز از موقعيت درخور توجهى برخوردار شد و در سدههاى بعد هم نيز مورد توجه ايشان بود.آنچه در فرجام سخن در مورد كتاب الشافى مىتوان گفت آن است كه با اين كتاب شيعه به استدلالات كلامى در دفاع از معتقدات خويش مجهز شدند.بدينترتيب تأليف الشافي در كنار تأليفات [[شيخ مفيد]] و ديگر متكلمان شيعى،سرآغاز تازهاى در تاريخ كلام اماميه را بنياد نهاد. | ||
==نسخهشناسى:== | ==نسخهشناسى:== | ||
خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
اين اثر داراى خلاصهاى به نام«تلخيص الشافى»است كه توسط [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]](متوفاى 460 ه.ق) شاگرد [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] نگاشته شده است. | اين اثر داراى خلاصهاى به نام«تلخيص الشافى»است كه توسط [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]](متوفاى 460 ه.ق) شاگرد [[علمالهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] نگاشته شده است. | ||
نسخه حاضر در برنامه با تحقيق و تعليقات آقاى سيد | نسخه حاضر در برنامه با تحقيق و تعليقات آقاى سيد عبدالزهراء الحسينى الخطيب در 4 جلد در قطع وزيرى با جلد گالينگور(ج اول 335 ص،ج دوم...ص،ج سوم...ص، ج چهارم...ص)براى بار دوم در سال 1410 ه.ق توسط«انتشارات موسسۀ اسماعيليان» قم:منتشر شده است. | ||
==منابع:== | ==منابع:== | ||
1-مقدمه محقق اثر آقاى سيد | 1-مقدمه محقق اثر آقاى سيد عبدالزهراء الحسينى الخطيب | ||
2-دائرة المعارف تشيع،جلد نهم،ص 502-499 | 2-دائرة المعارف تشيع،جلد نهم،ص 502-499 |