صیرفی، حسن کامل

حسن کامل صیرفی (۱۹۰۸-۱۹۸۴م)، شاعر، ادیب، محقق و روزنامه‌نگار مصری بود. او از اعضای مؤسس جماعت ابولو (جماعت آپولو) در مصر به شمار می‌رفت و نقش برجسته‌ای در تحریر مجله این جمعیت داشت. صیرفی با تصحیح و تحقیق دیوان‌های شاعران کهن عرب و نیز کتاب‌های ارزشمندی چون طوق الحمامة و أخبار البلدان، سهم مهمی در احیای میراث ادبی و تاریخی عربی ایفا کرد. او همچنین عضو مجمع اللغة العربیة در دمشق و عضو المجلس الأعلى للفنون والآداب والعلوم الاجتماعية در مصر بود. صیرفی با وجود تألیف هشت دیوان شعر و آثار متعدد پژوهشی، بیشتر عمر خود را دور از شهرت و در انزوا گذراند و سرانجام در سال ۱۹۸۴ درگذشت.

حسن کامل صیرفی
نام کامل	حسن کامل الصیرفی
نام پدر	کامل
ولادت	۶ سپتامبر ۱۹۰۸ میلادی (۱۵ شهریور ۱۲۸۷ شمسی)
محل تولد	دمياط، مصر، مصر
محل زندگی	قاهره
رحلت	۲۰ مه ۱۹۸۴ میلادی (۳۰ اردیبهشت ۱۳۶۳ شمسی)
طول عمر	۷۵ سال
همسر	(همسر یکی از بستگان احمد زکی ابوشادی)
دین	اسلام
پیشه	شاعر، ادیب، محقق، روزنامه‌نگار
منصب	عضو مجمع اللغة العربیة بدمشق، عضو المجلس الأعلى للفنون والآداب والعلوم الاجتماعية
اطلاعات علمی
علایق پژوهشی	شعر، ادبیات عرب، تصحیح متون کهن، نقد ادبی
برخی آثار	الألحان الضائعة (دیوان شعر) الشروق (دیوان شعر) صدى ونور ودموع (دیوان شعر) ديوان البحتري طوق الحمامة (تحقیق) أخبار البلدان (تحقیق) دیوان المتلمس الضبعی (تحقیق)

ولادت

حسن کامل صیرفی در ۶ سپتامبر ۱۹۰۸ میلادی (۱۵ شهریور ۱۲۸۷ شمسی) در شهر دمياط در دلتای مصر به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی و راهنمایی را در مدارس دمياط به پایان رساند و سپس وارد مدرسه هنرها و صنایع متوسطه شد، اما به دلیل شرایط سخت نتوانست تحصیلات متوسطه را کامل کند.

تحصیلات

تحصیلات رسمی

صیرفی تحصیلات ابتدایی و راهنمایی را در دمياط گذراند و پس از آن وارد مدرسه هنرها و صنایع متوسطه شد. با این حال، به دلیل مشکلات مالی و شرایط سخت، نتوانست تحصیلات متوسطه را به پایان برساند و مجبور شد مدرسه را ترک کند.

خودآموزی

صیرفی پس از ترک مدرسه، به خودآموزی روی آورد و با مطالعه گسترده در زمینه ادبیات عرب، شعر و نقد ادبی، دانش خود را غنی ساخت. او با پشتکار و تلاش شخصی، به یکی از برجسته‌ترین ادیبان و محققان عصر خود تبدیل شد.

فعالیت‌ها

ورود به عرصه شعر و ادب

صیرفی از سال ۱۹۲۳ میلادی (در ۱۵ سالگی) سرودن شعر را آغاز کرد. او در اواخر دهه ۱۹۲۰ با مجله العصور که توسط اسماعیل مظهر منتشر می‌شد، همکاری کرد و نخستین اشعار خود را در آن منتشر نمود. همچنین اشعارش در مجله المقتطف در اوایل دهه ۱۹۳۰ به چاپ رسید.

عضویت در جماعت ابولو

صیرفی یکی از اعضای مؤسس جماعت ابولو (جماعت آپولو) در سال ۱۹۳۲ میلادی بود که توسط دکتر احمد زکی ابوشادی بنیان‌گذاری شد. او نقش مهمی در تحریر مجله ابولو ایفا کرد و بواكير شعر خود را در این مجله منتشر نمود. صیرفی بعدها با خواهرزاده احمد زکی ابوشادی ازدواج کرد.

فعالیت‌های حرفه‌ای

صیرفی در سال ۱۹۲۷ به عنوان کارمند در وزارت کشاورزی مشغول به کار شد. سپس در سال ۱۹۴۲ به سمت دبیری ریاست مجلس نمایندگان (مجلس ملت) منتقل گردید و بعدها مدیریت بخش مطبوعات این مجلس را بر عهده گرفت تا اینکه در سال ۱۹۶۸ بازنشسته شد.

فعالیت‌های مطبوعاتی

صیرفی در عرصه مطبوعات نیز فعال بود و صفحات ادبی روزنامه‌های الجهاد، الوادی و الضياء را ویرایش می‌کرد، در انتشار مجله الراوي مشارکت داشت و مدیریّت مجله الكاتب العربي را بر عهده گرفت. او از سوی وزارت ارشاد قومی (فرهنگ) در سال ۱۹۵۶ برای مشارکت در انتشار مجله المجلة (به همراه حسین فوزی، علی الراعی و یحیی حقی) منصوب شد. همچنین در مجله المجلات مقالاتی از ایشان به یادگار مانده است.

عضویت در مجامع علمی

صیرفی به عنوان عضو وابسته (مراسل) در مجمع اللغة العربیة بدمشق و نیز عضو المجلس الأعلى للفنون والآداب والعلوم الاجتماعية در مصر انتخاب شد.

نقد ادبی

صیرفی در زمینه نقد ادبی نیز فعالیت داشت و مقاله‌ای با عنوان «شخصیت ابی‌شادی در دیوان الینبوع» در مجله الرسالة (شماره ۵۶، ۳۰ ژوئیه ۱۹۳۴) منتشر کرد. او در این مقاله به بررسی شخصیت شعری احمد زکی ابوشادی پرداخته است.

وفات

حسن کامل صیرفی در سال‌های پایانی عمر، با وجود آنکه چندین بار برای دریافت جایزه دولتی مصر در رشته شعر نامزد شد، موفق به دریافت آن نشد که این امر بر افسردگی و انزوای او افزود. او سال‌های آخر عمر را در بیماری و بستری‌های مکرر در بیمارستان‌ها سپری کرد و سرانجام در ۲۰ مه ۱۹۸۴ میلادی (۳۰ اردیبهشت ۱۳۶۳ شمسی) در سن ۷۵ سالگی درگذشت.

آثار

دیوان‌های شعر

صیرفی هشت دیوان شعر از خود به یادگار گذاشت که عبارتند از:

- الألحان الضائعة (۱۹۳۴) - نخستین دیوان او که با حمایت جماعت ابولو منتشر شد.

- الشروق (۱۹۴۶)

- صدى ونور ودموع (۱۹۶۰)

- عودة الوحي

- شهرزاد

- زاد المسافر

- النبع

- نوافذ الضياء

- صلواتي أنا

تحقیقات و تصحیحات

صیرفی در زمینه تحقیق و تصحیح متون کهن عربی، آثار ارزشمندی از خود به یادگار گذاشت، از جمله:

- دیوان البحتری (در ۵ مجلد)

- طوق الحمامة

- أخبار البلدان (اثر قزوینی)

- طیف الشباب (اثر شریف مرتضی)

- دیوان المتلمس الضبعی

- دیوان المثقب العبدی

- دیوان عمرو بن قمیئة

- دیوان الحارث بن حلزة

- دیوان المرقش

- دیوان لقیط بن یعمر الإیادی

- حماسة البحتری

- لطائف اللطائف (اثر ثعالبی)

- الاختیار (اثر اخفش)

- عبث الولید (اثر معری)

منابع مقاله

• پایگاه تراجم: حسن کامل الصیرفی
• اباظه، نزار، إتمام الأعلام (ذیل لکتاب الأعلام لخیر الدین الزرکلي)، بیروت: دار صادر، ۱۹۹۹م
• پایگاه خیمه: حسن کامل الصیرفی
• پایگاه الدیوان: حسن کامل الصیرفی
• پایگاه الأنطولوجیا: حسن کامل الصیرفی
• أرشيف الشارخ: مجلة المجلات - تقديم حسن كامل الصيرفي - فاطمة موسى

وابسته‌ها

• ديوان البحتري
• لطائف المعارف
• ديوان حسان بن ثابت
• طيف الخيال
• ديوان شعر المثقب العبدي
• ديوان عمرو بن قميئة
• البحتري
• ديوان شعر المتلمس الضبعي: روایة الأثرم و أبي عبیدة عن الأصمعي