أسماء الأسد

أسماء الأسد
پدیدآوران	ابن‌خالویه، حسین بن احمد (نويسنده) درویش، محمود جاسم (محقق)
ناشر	مؤسسة الرسالة
مکان نشر	لبنان - بیروت
سال نشر	1409ق - 1989م
چاپ	2
زبان	عربی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

أسماء الأسد، از آثار شاعر، ادیب، واژه‌شناس و نحوى برجسته ایرانى قرن چهارم هجری قمری، ابوعبدالله حسین بن احمد بن خالویه، مشهور به ابن خالویه (متوفای 370ق)، پژوهشی ادبی است که به بیان معانی اسامی و صفات گوناگون شیر (سلطان جنگل و ضرب‌المثل شجاعت) و متعلقات آن در زبان عربی می‌پردازد و خوانش و گویش صحیح و در مواردی تفاوت‌های آن را توضیح می‌دهد. پژوهشگر معاصر، دکتر محمود جاسم درویش، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و تعلیقاتی را بر آن افزوده است.

هدف و روش

• ابن خالویه نوشته است: در جمیع کلام عرب و کتب لغت، از نام‌های شیر هیچ چیزی نیست، جز آنچه من آن را برای تو نوشته‌ام و آن نزدیک پانصد اسم و صفت است؛ پس آن را بشناس.....
• دکتر محمود جاسم درویش، نوشته است: نصّ اثر حاضر در نسخه خطی کتاب «ليس في كلام العرب» جزء پنجم قرار دارد و از ورقه 114 ب، شروع می‌شود و با ورقه 118 ب، تمام می‌گردد.

ساختار و محتوا

• کتاب مختصر حاضر، فصل‌بندی ندارد و صفات و نام‌های شیر و موارد مرتبط با آن را در زبان عربی مطرح می‌کند.
• دکتر محمود جاسم درویش، در پایان کتاب ذیل عنوان «فائت أسماء الأسد»، تعداد 149 اسم و صفت را برای شیر، بر اساس کتاب‌های لغت، از جمله القاموس المحيط تألیف فیروزآبادی، افزوده است.

نمونه مباحث

• ... به شیر، «قِرضاب» هم گویند و «قِرضاب» شمشیر نیز هست و «سَرطَم» شیر است و اما «سِرطَم» به سخنور فصیح گویند.....
• کنیه شیر، ابوالحارث است و نامش، حارث. کنیه‌های دیگر برای شیر: «ابوالزعفران»، «ابوالضیغم»، «ابوالمحارب»، «ابورزاح»، «ابوفراس»، «ابومِحطَم»، «ابوالاشبال»، «ابوالعَرین»، «ابوالعَبّاس»، «ابوالتأموره» و «ابوالمحراب»...

فرزند شیر، «شِبل»، «حَفص»، «شَیع»، «جِرو» و «فُرهُود» است... و برای ماده‌شیر این اسامی گفته می‌شود: «لَبُؤَه»، «لَبوَه»، «لَبّاءه»، «لَحّاسه»، «اسَدَه»، «ناهِجَه»، «باهِره»، «عَثمه»، «قَعثَمَه»، «حَصّاء»، «مِشغاب»، «لَعوَه»، «سَبُعَه»، «نَمراء»، «اُمّ‌العبّاس».

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.