أعلام رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم

أعلام رسول‌الله(ص)، نوشته ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قُتیبه دینوری (متوفی 267ق) است. او نشانه‌های وجود مبارک پیامبر(ص) و بعثت ایشان را در آثار گذشتگان، به‌ویژه در مکتوبات ادیان پبشین وامی‌نماید. محمد بن دلیم بن سعد قحطانی، پژوهش کتاب را انجام داده است.

اعلام رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم
پدیدآوران	ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم (نويسنده) قحطانی، محمد دلیم سعد (محقق)
عنوان‌های دیگر	المنزلة على رسله صلى الله عليهم فی التوراة و الانجیل و الزبور و القرآن و غیر ذلک و دلائل نبوته من ابراهیم النیرة و الدلائل الواضحة
سال نشر	13سده
چاپ	1
موضوع	محمد (ص)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق. - احادیث اهل سنت - محمد (ص)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق. - در کتب مقدس - محمد (ص)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق. - در قرآن - محمد (ص)، پیامبر اسلام، 53 قبل از هجرت - 11ق. - اثبات نبوت - نبوت - احادیث - احادیث اهل سنت - قرن 3ق.
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	6الف2الف 120 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

نام‌های کتاب

گفتنی است که این اثر با نام‌های گوناگونی در آثار خودنمایی می‌کند که برخی از آن‌ها چنین است:

«أعلام رسول‌الله المنزلة علی رسله - صلی‌الله‌عليهم - في التوراة و الإنجيل و الزبور و القرآن و غير ذلک و دلائل نبوته من البراهين النيرة و الدلائل الواضحة»، همین نسخه؛

1. «أعلام النبي(ص)»، به نقل از ابوالقاسم اصفهانی؛
2. «أعلام النبوة»، به نقل از قاضی عیاض؛
3. «الأعلام»، به نقل از ابن قیّم؛
4. «دلائل النبوة من الكتب المنزل علی الأنبياء(ع)، به نقل از ابن انباری‏.

انگیزه نویسنده

ابن قتیبه در پاسخ به یکی از مصاحبانش درباره تردیدهای ناروایی که نسبت به قرآن و رسول اکرم(ص) از سوی ملحدان فاسد در میان مسلمانان پخش می‌شده، این کتاب را می‌نویسد.

ساختار

این اثر در دو بخش تنظیم شده است:

1. بخش نخست، از مصحح است که در سه مبحث، شامل موضوع اعلام، شرح حال نویسنده و خوانشی از نسخه‌های خطی، روش نگارش نویسنده و روش مصحح در پژوهش کتاب است.
2. بخش دوم، متن کتاب و در پایان آن، فهرست‌های مصحح است‏.

گزارش محتوا

• ابن قتیبه کتابش را با مقدمه‌ای‌ ادیبانه، که بلاغت وی و زیبایی اسلوب او را نشان می‌دهد، آغاز می‌کند و در آن از سبب تألیف کتاب سخن می‌گوید.

• او توضیح می‌دهد که چگونه آنچه را که در آثار دیگرش از اَعلام پیامبر(ص) نوشته بوده، در این اثر گرد آورده است.

• سپس، وی متن کتاب را با ذکر اعلام رسول‌الله(ص) آغاز می‌کند؛ بدین‌گونه که نخست، آنچه را که از اعلام حضرت در تورات، از قول حبقوق، از قول شعیا، در زبور و انجیل آمده، می‌آورد؛ دوم، آنچه را از ذکر مکه، حرم و بیت‌الله در کتاب‌های پیشینیان است و آنچه را از اصحاب پیامبر(ص) و جنگ بدر در کتاب «شعیا» درج شده است، ذکر می‌کند؛ سوم، احادیث سازگار با موضوع را که در آثار پیشینیان آمده و از پیامبر(ص) و صفات او و نیز از صفات امتش سخن رفته است، یادآور می‌شود؛ چهارم، آنچه درباره پیامبر(ص) در آثار فارسیان آمده و همچنین، آنچه درباره سیره‌های پادشاهان یمن ثبت شده، ذکر می‌کند؛ پنجم، به تباهی ممالک مجاور حجاز، که نشانه‌های آن با میلاد و سپس با بعثث پیامبر(ص) دیده شد و یا رخ داد، می‌پردازد و نیز با نام حضرت برای اثبات نبوت ایشان استدلال می‌کند؛ ششم، به سال عام الفیل، که مربوط به پیش از مبعث است و سپس، به اَعلامی که پس از وفات حضرت، نمود یافت، می‌پردازد؛ هفتم، برای اثبات اعلام ایشان از مصحف کریم بهره می‌گیرد؛ هشتم، اخبار نبی اکرم(ص) را در غیر مصحف می‌جوید‏.

منابع مقاله

مقدمه محقق و متن کتاب.