حمیری، عیسی بن عبدالله

عیسی بن عبدالله بن محمد بن مانع حمیری (متولد ۱۳۷۳ق)، عالم دین، نویسنده، محقق و استاد دانشگاه اهل امارات متحده عربی است. او از جمله چهره‌های برجسته علمی در حوزه عقیده اسلامی و حدیث به شمار می‌رود و سال‌ها مدیریت کل اوقاف و امور اسلامی دبی را بر عهده داشته است. حمیری با تألیف ده‌ها کتاب و مقاله در زمینه‌های توسل، بدعت حسنه، صفات الهی و دفاع از اشعریت، از مدافعان سرسخت سنت فکری اشعری و صوفی در برابر نقدهای سلفی و وهابی به شمار می‌رود. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «التأمل فی حقیقة التوسل» در باب جواز توسل به انبیا و اولیا اشاره کرد. همچنین کتاب «الجزء المفقود من الجزء الأول من المصنف عبدالرزاق» از دیگر تألیفات اوست که با استقبال و نیز انتقادات گسترده‌ای از سوی محافل علمی همراه شد.

عیسی بن عبدالله بن مانع حمیری
نام کامل	عیسی بن عبدالله بن محمد بن مانع حمیری
نسب	حمیری
نام پدر	عبدالله بن محمد بن مانع
ولادت	۱۳ جمادی الثانی ۱۳۷۳ق (۴ مه ۱۹۵۴م)
محل تولد	دبی، امارات متحده عربی، امارات متحده عربی
محل زندگی	دبی، مکه
دین	اسلام
مذهب	اهل سنت، اشعری، صوفی
پیشه	عالم دین، نویسنده، محقق، استاد دانشگاه
منصب	مدیر کل اوقاف و امور اسلامی دبی (۱۹۹۳-۲۰۰۲)، رئیس اجرایی کالج امام مالک
اطلاعات علمی
درجه علمی	استاد (۲۰۱۵م)، دکترای دولت (۲۰۰۰م)
دانشگاه	جامعة ام القری، جامعة الخروبة (الجزایر)، جامعة القرویین (مراکش)، جامعة لاهور (پاکستان)
علایق پژوهشی	عقیده اسلامی، حدیث، فقه، اصول فقه، تصوف
برخی آثار	التأمل في حقيقة التوسل الجزء المفقود من الجزء الأول من المصنف البدعة الحسنة أصل من أصول التشریع بلوغ المأمول فی الاحتفاء والاحتفال بمولد الرسول القول الصحیح فی صلاة التراویح منزلة آل بیت النبی معراج الوصول إلى باب الرسول (دیوان شعر)
وبگاه رسمی
www.dr-essabinmana.com

برای دیگر کاربردها، حمیری (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ولادت و نسب

عیسی بن عبدالله بن محمد بن مانع حمیری در ۱۳ جمادی الثانی سال ۱۳۷۳ قمری (۴ مه ۱۹۵۴ میلادی) در شهر دبی، امارات متحده عربی، متولد شد. او از قبیله حمیری (از قبایل یمنی‌تبار) است.

تحصیلات

حمیری تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در دبی به پایان رساند و در سال ۱۹۷۶ دیپلم دبیرستان گرفت.

او برای ادامه تحصیلات حوزوی به مکه رفت و در سال ۱۹۸۲ مدرک کارشناسی در رشته «کتاب و سنت» را از دانشکده شریعت دانشگاه ام القری دریافت کرد.

سپس در مقطع کارشناسی ارشد در رشته علوم حدیث در دانشگاه الخروبه الجزایر پذیرفته شد و در سال ۱۹۹۳ با درجه «عالی همراه با رتبه اول» فارغ‌التحصیل گردید.

او برای دکترا دو مدرک دریافت کرد: نخست دکترای تخصصی در رشته علوم حدیث از دانشگاه قرویین مراکش در سال ۲۰۰۰ با درجه «عالی همراه با رتبه شرف»، و دوم دکترای دیگری در رشته عقیده اسلامی از دانشگاه لاهور پاکستان.

در سال ۲۰۱۵ موفق به اخذ درجه استادی (پروفسوری) شد.

فعالیت‌ها

سمت‌های اجرایی

حمیری فعالیت اجرایی خود را از سال ۱۹۸۲ در اداره اوقاف و امور اسلامی دبی آغاز کرد:

• معاون مدیر کل امور فرهنگی (۱۹۸۲-۱۹۸۶)
• معاون مدیر کل (۱۹۸۶-۱۹۹۳)
• مدیر کل اوقاف و امور اسلامی دبی (۱۹۹۳-۲۰۰۲)
• رئیس کمیته عالی چاپ مصحف شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم
• نایب رئیس هیئت امنای سازمان اوقاف دولت امارات (۱۹۹۵-۲۰۰۶)
• رئیس کمیته عالی افتای دبی
• بنیانگذار و رئیس اجرایی کالج امام مالک برای شریعت و حقوق دبی (۲۰۰۲-۲۰۱۲)

فعالیت‌های علمی و تألیفی

حمیری استاد حدیث و علوم آن در کالج امام مالک بوده و بیش از ۱۹ کتاب تألیف کرده است. او همچنین سردبیر مجلات «الضیاء»، «المعیار» و «الابحاث الاسلامیه» بوده است.

مواضع علمی و مناقشات

حمیری از مدافعان سرشناس عقیده اشعری و تصوف در برابر سلفیان و وهابیان است. مهم‌ترین مناقشه علمی او مربوط به تحقیق و نشر «الجزء المفقود من مصنف عبدالرزاق» است. این کتاب که شامل احادیثی در باب «نور محمدی» (خلقت پیامبر از نور) بود، با انتقاد شدید بیش از ۵۰ عالم و محدث سلفی روبرو شد که آن را موضوع و جعلی دانستند.

از جمله منتقدان او می‌توان به عبدالله بن عقیل، عبدالله بن جبرین، عبدالرحمن براک، محمدامین بوخبزه، احمد معبد عبدالکریم، عبدالکریم خضیر، سعد حمید، علی حلبی و دیگران اشاره کرد.

دیوان شعر

حمیری اشعاری نیز در مدح پیامبر اسلام سروده و دیوان شعری با عنوان «معراج الوصول إلى باب الرسول» منتشر کرده است. برخی از اشعار او با آهنگ و بدون آهنگ در پلتفرم ساوندکلاود نیز منتشر شده است.

آثار

دکتر عیسی بن عبدالله بن مانع حمیری ده‌ها کتاب تألیف کرده است. مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

عقیده و کلام

• تصحیح المفاهیم العقدیة فی الصفات الإلهیة یا الفتح المبین فی براءة الموحدین من عقائد المشبهین – دفاع از تأویل صفات الهی بر اساس مذهب اشعری
• الإجهاز على منکری المجاز – دفاع از وجود مجاز در زبان عربی و قرآن
• التأمل فی حقیقة التوسل – اثبات جواز توسل به انبیا و اولیا (چاپ‌های متعدد)
• النصیحة لمُرید العقیدة الصحیحة – آشنایی با عقیده صحیح (چاپ‌های متعدد)
• إتمام النصیحة لمُرید العقیدة الصحیحة – ادامه کتاب پیشین
• القلائد فی تحریر الفرائد – بررسی اختلافات میان اشاعره و ماتریدیه
• نور البدایات وختم النهایات

بدعت و سنت

• البدعة الحسنة أصل من أصول التشریع – دفاع از مفهوم بدعت حسنه (چاپ‌های متعدد)
• بلوغ المأمول فی الاحتفاء والاحتفال بمولد الرسول – اثبات جواز جشن گرفتن میلاد پیامبر (چاپ‌های متعدد)
• القول الصحیح فی صلاة التراویح – بررسی احکام نماز تراویح (چاپ‌های متعدد)

حدیث و سیره

• القول المبین فی بیان علو مقام خاتم النبیین – درباره منزلت والای پیامبر
• منزلة آل بیت النبی (ص) – بررسی منزلت اهل بیت (رساله دکتری)
• الریاض النضرة فی مناقب العشرة – تحقیق و مطالعه درباره مناقب صحابه دهگانه (رساله کارشناسی ارشد)
• تحقیق الجزء المفقود من مصنف عبدالرزاق – موضوع مناقشه‌برانگیز احادیث نور محمدی
• عون الله الأوفى بشرح کتاب المقصد الأسنى فی کشف المعنى عن سر أسماء الله الحسنى
• الفتوحات الربانیة فی السیرة النبویة

شعر و ادب

• معراج الوصول إلى باب الرسول (دیوان شعر در مدح پیامبر) – چاپ‌های متعدد
• جمانة الربیع فی مولد الشفعی (منظومه در میلاد پیامبر) – ضبط شده بر روی نوار و لوح فشرده
• إتحاف الأنام بأول نظم فی مدح خیر الأنام

متفرقه

• لباب النقول فی طهارة العطور الممزوجة بالکحول – حکم طهارت عطرهای دارای الکل
• رسائل السلام فی التعریف بدین الإسلام – ترجمه شده به چندین زبان
• رؤیا النبی حق إلى قیام الساعة – رد نظر مصطفی زرقا درباره اختصاص رؤیت پیامبر به صحابه
• دفع الإفتئات بجواز الجلوس للتعزیة والقراءة للأموات (با همکاری چند نویسنده دیگر)
• ردود و شبهات فی أربع رسائل مهمة (با همکاری اسماعیل عثمان زین و محمد مسعود زلیتنی)
• مختصر تصحیح المفاهیم العقدیة
• مختصر الإجهاز على منکری المجاز

منابع مقاله

• پایگاه منهم (manhom.com)، نمایه «عيسى عبدالله محمد بن مانع الحميري»
• پایگاه الوهابیه، «الشخصیات التكفيرية: عيسى بن عبد الله بن محمد بن مانع الحميري»
• پایگاه التبراة، نمایه «عيسى بن عبدالله بن مانع الحميري»
• پایگاه التبراة، فهرست کتاب‌های عيسى بن عبدالله بن مانع الحميري
• منتدی الالوکه، «محاکمة من خمسین عالماً للدکتور عیسى بن عبدالله الحمیری»، ۲۳ آوریل ۲۰۰۷
• کتابخانه کالج علوم شرعی CSS، فهرست کتاب‌های عیسی بن عبدالله بن مانع الحمیری
• پایگاه ساوندکلاود (soundcloud.com)، آثار صوتی «essa.bin.manea»

وابسته‌ها

• التأمل في حقيقة التوسل
• الجزء المفقود من الجزء الأول من المصنف
• درنگی در حقیقت توسل: ترجمه: التأمل في حقیقة التوسل
• التأمل فی حقیقة التوسل، أو، البروق بأن نفی التوسل فسوق و إثباته لذاته دون الله مروق
• لباب النقول في طهارة العطور الممزوجة بالکحول
• القول الصحيح في صلاة التراويح
• تصحیح المفاهیم العقدیة فی الصفات الإلهية، أو، الفتح المبين في براءة الموحدين من عقائد المشبهين
• تصحيح المفاهيم العقدية في الصفات الإلهية، أو، الفتح المبين في براءة الموحدين من عقائد المشبهين و المعطلين
• الإجهاز علی منکري المجاز
• ردود و شبهات في أربع رسائل مهمة
• منزلة آل‎البيت النبي صلی الله عليه و آله و سلم: دراسة منهجية مع السخاوي في کتابه استجلاب ارتقاء الغرف بحب أقرباء الرسول ذوي الشرف
• الرياض النضرة في مناقب العشرة في مناقب خلیفة رسول الله أبي بکر الصدیق رضي الله عنه