ویکی‌نور

قشاشی، احمد بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

 
(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۳۵: خط ۳۵:
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابراهیم بن حسن کورانی شهرانی | عبدالله بن علوی حداد | احمد بن عبدالله باعنتر | عبدالرحمن مغربی ادریسی | عیسی مغربی جعفری | مهنا بن عوض بن مزروع | عبدالله بافقیه | محمد بن عبدالرسول برزنجی | حسین بن محمد بافضل | احمد بن زینی دحلان (به واسطه)}}   
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابراهیم بن حسن کورانی شهرانی | عبدالله بن علوی حداد | احمد بن عبدالله باعنتر | عبدالرحمن مغربی ادریسی | عیسی مغربی جعفری | مهنا بن عوض بن مزروع | عبدالله بافقیه | محمد بن عبدالرسول برزنجی | حسین بن محمد بافضل | احمد بن زینی دحلان (به واسطه)}}   
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }}   
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }}   
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الدرة الثمینة فیما لزائر النبي صلی‌الله‌علیه‌وسلم إلی المدینة المنورة]]| شرح الحکم العطائیة (ابن عطاءالله) | حاشیة علی المواهب اللدنیة (قسطلانی) | حاشیة علی الإنسان الکامل (جیلی) | حاشیة علی الکمالات الإلهیة (جیلی) | الدرة الثمینة فیما لزائر النبی (ص) إلی المدینة | کتاب النصوص | عقیدة منظومة | الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى | کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود | بستان العارفین | سؤال عما علیه هذه الأمة من اختلاف فى المذاهب}}   
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الدرة الثمینة فیما لزائر النبي صلی‌الله‌علیه‌وسلم إلی المدینة المنورة]]| شرح الحکم العطائیة (ابن عطاءالله) | حاشیة علی المواهب اللدنیة (قسطلانی) | حاشیة علی الإنسان الکامل (جیلی) | حاشیة علی الکمالات الإلهیة (جیلی) | الدرة الثمینة فیما لزائر النبی(ص) إلی المدینة | کتاب النصوص | عقیدة منظومة | الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى | کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود | بستان العارفین | سؤال عما علیه هذه الأمة من اختلاف فى المذاهب}}   
| سبک نوشتاری =  
| سبک نوشتاری =  
| وبگاه =  
| وبگاه =  
خط ۴۲: خط ۴۲:
}}
}}


'''احمد بن محمد بن یونس بن احمد دجانی انصاری مدنی''' (۹۹۱ - ۱۰۷۱ قمری)، معروف به صفی‌الدین قشاشی (یا قشاشى) و دجانی، از عارفان، فقیهان، محدثان و شاعران بزرگ جهان اسلام در سده یازدهم هجری بود. وی در مدینه منوره متولد شد، از نوادگان [[امام حسین علیه‌السلام|امام حسین(ع)]] و از طرف مادر سبط انصار بود. او در مذهب مالکی رشد کرد، سپس به مذهب شافعی گروید و مفتی هر دو مذهب در مدینه شد. قشاشی از برجسته‌ترین مشایخ طریقت شاذلیه در حجاز به شمار می‌رفت و به گفته منابع به مقام «ختم ولایت» (قطب‌الاولیاء در زمان خود) نائل آمد. مهمترین اثر او «السمط المجید فی تلقین الذکر لأهل التوحید» و «شرح الحکم العطائیة» است. وی در بقیع به خاک سپرده شد.
'''احمد بن محمد بن یونس بن احمد دجانی انصاری مدنی''' (۹۹۱ - ۱۰۷۱ قمری)، معروف به صفی‌الدین قشاشی (یا قشاشى) و دجانی، از عارفان، فقیهان، محدثان و شاعران بزرگ جهان اسلام در سده یازدهم هجری بود. وی در مدینه منوره متولد شد، از نوادگان [[امام حسین علیه‌السلام|امام حسین(ع)]] و از طرف مادر سبط انصار بود. او در مذهب مالکی رشد کرد، سپس به مذهب شافعی گروید و مفتی هر دو مذهب در مدینه شد. قشاشی از برجسته‌ترین مشایخ طریقت شاذلیه در حجاز به شمار می‌رفت و به گفته منابع به مقام «ختم ولایت» (قطب‌الاولیاء در زمان خود) نائل آمد.<ref name="dajaniforum" /> مهمترین اثر او «[[السمط المجید فی تلقین الذکر لأهل التوحید]]» و «[[شرح الحکم العطائیة]]» است. وی در بقیع به خاک سپرده شد.


==ولادت و نسب==
==ولادت و نسب==
خط ۷۰: خط ۷۰:


==منش و روش زندگی==
==منش و روش زندگی==
با وجود مقام والای علمی و نسب شریف، قشاشی به فروش «قشاشه» (اجناس کهنه و سقط متاع) در بازار مدینه اشتغال داشت تا خود را از مردم پنهان کند و به زهد و تواضع شهرت یافت.<ref name="zirikli" /><ref name="qummi">[https://noorlib.ir/book/view/11483?volumeNumber=3&pageNumber=65 قمی، عباس، الکنی و الألقاب، ج۳، ص۶۵]</ref> او همواره می‌گفت: «نسب تقوا برتر از نسب نسبی است.»<ref name="howiyya" />
با وجود مقام والای علمی و نسب شریف، قشاشی به فروش «قشاشه» (اجناس کهنه و سقط متاع) در بازار مدینه اشتغال داشت تا خود را از مردم پنهان کند و به زهد و تواضع شهرت یافت.<ref name="zirikli" /><ref name="qummi1">[https://noorlib.ir/book/view/11483?volumeNumber=3&pageNumber=65 قمی، عباس، الکنی و الألقاب، ج۳، ص۶۵]</ref><ref name="qummi2">قمی، عباس، مشاهیر دانشمندان اسلام: ترجمه الکنی و الالقاب، تهران: کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۰ش، ج۴، ص۷۳</ref> او همواره می‌گفت: «نسب تقوا برتر از نسب نسبی است.»<ref name="howiyya" />


وی در عبادت بسیار کوشا بود، روزه می‌گرفت و نماز شب می‌گزارد.<ref name="muhibbi" />
وی در عبادت بسیار کوشا بود، روزه می‌گرفت و نماز شب می‌گزارد.<ref name="muhibbi" />
خط ۹۲: خط ۹۲:


==وفات و مدفن==
==وفات و مدفن==
صفی‌الدین احمد بن محمد دجانی قشاشی در آخر سال ۱۰۷۱ هجری قمری (به نقلی ۱۹ ذی‌الحجه ۱۰۷۱) در مدینه منوره درگذشت.<ref name="kahhala" /><ref name="sarkis" /> پیکر او در قبرستان بقیع، در شرق قبه «حلیمه سعدیه» (دایه پیامبر) به خاک سپرده شد.<ref name="muhibbi" /><ref name="zirikli" /> آرامگاه او مدت‌ها زیارتگاه صوفیان و زائران بود.
صفی‌الدین احمد بن محمد دجانی قشاشی در آخر سال ۱۰۷۱ هجری قمری (به نقلی ۱۹ ذی‌الحجه ۱۰۷۱) در مدینه منوره درگذشت.<ref name="kahhala" /><ref name="sarkis" /> پیکر او در قبرستان بقیع، در شرق قبه «حلیمه سعدیه» (دایه پیامبر) به خاک سپرده شد.<ref name="muhibbi" /><ref name="zirikli" /> آرامگاه او مدت‌ها زیارتگاه صوفیان و زائران بود.<ref name="sufi">[https://www.alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%B9%D8%B4%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D9%8A-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 پایگاه الصوفی: الشيخ الدجاني القشاشي]</ref>


==آثار و تألیفات==
==آثار ==
قشاشی حدود هفتاد تصنیف دارد، بیشتر در تصوف، فقه و حدیث.<ref name="zirikli" /><ref name="bamutarrif">[https://noorlib.ir/book/view/11611?pageNumber=142 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۱، ص۱۴۲]</ref> از جمله مهمترین آنها:<ref name="zirikli" /><ref name="kahhala" /><ref name="bughdadi">بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۱م، ج۱، ص۱۶۱</ref>
قشاشی حدود هفتاد تصنیف دارد، بیشتر در تصوف، فقه و حدیث.<ref name="zirikli" /><ref name="bamutarrif">[https://noorlib.ir/book/view/11611?pageNumber=142 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۱، ص۱۴۲]</ref><ref name="bughdadi">بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۱م، ج۱، ص۱۶۱</ref> از جمله مهمترین آنها:<ref name="zirikli" /><ref name="kahhala" /><ref name="bughdadi" />


{{ستون-شروع|۲}}
{{ستون-شروع|۲}}
خط ۱۰۳: خط ۱۰۳:
# '''حاشیة علی الإنسان الکامل''' (بر کتاب عبدالکریم جیلی)
# '''حاشیة علی الإنسان الکامل''' (بر کتاب عبدالکریم جیلی)
# '''حاشیة علی الکمالات الإلهیة''' (برای جیلی)
# '''حاشیة علی الکمالات الإلهیة''' (برای جیلی)
# '''الدرة الثمینة فیما لزائر النبی (ص) إلی المدینة'''
# '''الدرة الثمینة فیما لزائر النبی(ص) إلی المدینة'''
# '''کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود'''
# '''کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود'''
# '''الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى'''
# '''الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى'''
خط ۱۱۸: خط ۱۱۸:


==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
*[https://noorlib.ir/book/view/2846?pageNumber=239 زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.]
* [https://noorlib.ir/book/view/2846?pageNumber=239 زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.]
*کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۷م.
* کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۷م.
*محبی، محمد امین بن فضل الله، خلاصة الأثر فی أعیان القرن الحادی عشر، بیروت: دار صادر.
* محبی، محمد امین بن فضل الله، خلاصة الأثر فی أعیان القرن الحادی عشر، بیروت: دار صادر.
*[https://noorlib.ir/book/view/3307?volumeNumber=2&pageNumber=1513 سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیة و المعربة، قم: کتابخانه عمومی مرعشی نجفی، ۱۳۶۸ش.]
* [https://noorlib.ir/book/view/3307?volumeNumber=2&pageNumber=1513 سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیة و المعربة، قم: کتابخانه عمومی مرعشی نجفی، ۱۳۶۸ش.]
*بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۱م.
* بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۱م.
*[https://noorlib.ir/book/view/11611?pageNumber=142 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع: جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین الی الیمن، بغداد: دار الرشید للنشر.]
* [https://noorlib.ir/book/view/11611?pageNumber=142 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع: جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین الی الیمن، بغداد: دار الرشید للنشر.]
*[https://noorlib.ir/book/view/14270?sectionNumber=2&pageNumber=54 حضیکی، محمد بن احمد، طبقات الحضیکی، دار البیضاء: مطبعة النجاح الجدیدة، ۲۰۰۶م،.]
* [https://noorlib.ir/book/view/14270?sectionNumber=2&pageNumber=54 حضیکی، محمد بن احمد، طبقات الحضیکی، دار البیضاء: مطبعة النجاح الجدیدة، ۲۰۰۶م.]
*[https://noorlib.ir/book/view/11483?volumeNumber=3&pageNumber=65 قمی، عباس، الکنی و الألقاب، تهران: مکتبة الصدر، ۱۳۶۸ش].
* [https://noorlib.ir/book/view/11483?volumeNumber=3&pageNumber=65 قمی، عباس، الکنی و الألقاب، تهران: مکتبة الصدر، ۱۳۶۸ش].
*[https://noorlib.ir/book/view/21820?volumeNumber=4&pageNumber=73 قمی، عباس، مشاهیر دانشمندان اسلام: ترجمه الکنی و الالقاب، تهران: کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۰ش].
* [https://noorlib.ir/book/view/21820?volumeNumber=4&pageNumber=73 قمی، عباس، مشاهیر دانشمندان اسلام: ترجمه الکنی و الالقاب، تهران: کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۰ش].
*قادری، محمد بن طیب، الإکلیل و التاج فی تذییل کفایة المحتاج، رباط: الجمعیة المغربیة للتألیف و الترجمة و النشر.
* قادری، محمد بن طیب، الإکلیل و التاج فی تذییل کفایة المحتاج، رباط: الجمعیة المغربیة للتألیف و الترجمة و النشر.
*[https://howiyya.com/VwFamiliesStoriesView?Id=12155 پایگاه هویة: قصص و روايات العائلة - أحمد بن محمد بن يونس الدجاني القشاشي]
* [https://howiyya.com/VwFamiliesStoriesView?Id=12155 پایگاه هویة: قصص و روايات العائلة - أحمد بن محمد بن يونس الدجاني القشاشي]
*[https://tarajm.com/people/13255 پایگاه تراجم: أحمد صفي الدين الدجاني (القشاشي)]
* [https://tarajm.com/people/13255 پایگاه تراجم: أحمد صفي الدين الدجاني (القشاشي)]
*[https://www.alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%B9%D8%B4%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D9%8A-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 پایگاه الصوفی: الشيخ الدجاني القشاشي]
* [https://www.alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%B9%D8%B4%D8%B1/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D9%8A-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 پایگاه الصوفی: الشيخ الدجاني القشاشي]
*[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ الموسوعة الفلسطينية: أحمد بن محمد بن يونس الدجاني]
* [https://www.palestinapedia.ps/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ الموسوعة الفلسطينية: أحمد بن محمد بن يونس الدجاني]
*[https://sites.google.com/site/dajaniforum/sheikh-qashashi پایگاه دجانی فوروم: الشريف الشيخ احمد بن محمد بن يونس الدجاني]
* [https://sites.google.com/site/dajaniforum/sheikh-qashashi پایگاه دجانی فوروم: الشريف الشيخ احمد بن محمد بن يونس الدجاني]


==وابسته‌ها==
==وابسته‌ها==
خط ۱۳۹: خط ۱۳۹:
* [[السمط المجيد في شان البیعة و الذکر و تلقینه و سلاسل أهل التوحید]]
* [[السمط المجيد في شان البیعة و الذکر و تلقینه و سلاسل أهل التوحید]]
* [[السمط المجيد في سلاسل أهل التوحيد]]
* [[السمط المجيد في سلاسل أهل التوحيد]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]
[[رده:مؤلفین-خرداد]]
[[رده:مؤلفین-خرداد]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۴

احمد بن محمد بن یونس بن احمد دجانی انصاری مدنی (۹۹۱ - ۱۰۷۱ قمری)، معروف به صفی‌الدین قشاشی (یا قشاشى) و دجانی، از عارفان، فقیهان، محدثان و شاعران بزرگ جهان اسلام در سده یازدهم هجری بود. وی در مدینه منوره متولد شد، از نوادگان امام حسین(ع) و از طرف مادر سبط انصار بود. او در مذهب مالکی رشد کرد، سپس به مذهب شافعی گروید و مفتی هر دو مذهب در مدینه شد. قشاشی از برجسته‌ترین مشایخ طریقت شاذلیه در حجاز به شمار می‌رفت و به گفته منابع به مقام «ختم ولایت» (قطب‌الاولیاء در زمان خود) نائل آمد.[۱] مهمترین اثر او «السمط المجید فی تلقین الذکر لأهل التوحید» و «شرح الحکم العطائیة» است. وی در بقیع به خاک سپرده شد.

احمد بن محمد دجانی انصاری
NUR00000.jpg
نام کاملاحمد بن محمد بن یونس بن احمد الدجانی
نام‌های دیگرصفی‌الدین قشاشی، قشاشى، صفی الدین الدجانی
لقبصفی‌الدین، قشاشی، بدری، حسینی، انصاری
نسبحسینی (از نسل امام حسین علیه‌السلام)؛ انصاری (سبط انصار از طرف مادر)
نام پدرمحمد بن یونس (ملقب به عبدالنبی)
ولادت۹۹۱ قمری (۱۵۸۳ میلادی)
محل تولدمدینه منوره، حجاز، عثمانی (حجاز)
محل زندگیمدینه منوره، مکه، یمن، قدس
رحلتآخر سال ۱۰۷۱ قمری (۱۹ ذی‌الحجه ۱۰۷۱ به نقلی)
مدفنبقیع، شرقی قبه حلیمه سعدیه
همسردختر شیخ احمد شناوی
خویشاوندانیونس بن احمد الدجانی (جد بزرگ)
دیناسلام
مذهبمالکی (سپس شافعی)
پیشهمتصوف، فقیه، محدث، شاعر، مفسر، اصولی
منصبمفتی در مذهب مالکی و شافعی، شیخ طریقت شاذلیه در مدینه
اطلاعات علمی
درجه علمیقطب‌الاولیاء، ختم ولایت در زمان خود
علایق پژوهشیتصوف، فقه، حدیث، تفسیر، اصول، وحدت وجود
اساتید
  • شیخ احمد بن علی شناوی (ابوالمواهب)
  • پدرش محمد بن یونس
  • شیخ محمد بن عیسی تلمسانی
  • شیخ امین بن صدیق مراوحی
  • شیخ محمد غریب
  • شیخ احمد سطیحه زلیعی
  • شیخ علی مطیر
  • شیخ علی بقع
  • شیخ ابوغیث شجر
  • شیخ سلطان مجذوب
  • شیخ احمد بن فضل بن عبدالنافع
  • شیخ عمر بن قطب بدرالدین عدلی
  • شیخ شهاب‌الدین ملکانی
  • سید اسعد بطغی
شاگردان
  • ابراهیم بن حسن کورانی شهرانی
  • عبدالله بن علوی حداد
  • احمد بن عبدالله باعنتر
  • عبدالرحمن مغربی ادریسی
  • عیسی مغربی جعفری
  • مهنا بن عوض بن مزروع
  • عبدالله بافقیه
  • محمد بن عبدالرسول برزنجی
  • حسین بن محمد بافضل
  • احمد بن زینی دحلان (به واسطه)
برخی آثار
  • الدرة الثمینة فیما لزائر النبي صلی‌الله‌علیه‌وسلم إلی المدینة المنورة
  • شرح الحکم العطائیة (ابن عطاءالله)
  • حاشیة علی المواهب اللدنیة (قسطلانی)
  • حاشیة علی الإنسان الکامل (جیلی)
  • حاشیة علی الکمالات الإلهیة (جیلی)
  • الدرة الثمینة فیما لزائر النبی(ص) إلی المدینة
  • کتاب النصوص
  • عقیدة منظومة
  • الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى
  • کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود
  • بستان العارفین
  • سؤال عما علیه هذه الأمة من اختلاف فى المذاهب

ولادت و نسب

احمد بن محمد بن یونس بن احمد الدجانی در سال ۹۹۱ هجری قمری (۱۵۸۳ میلادی) در شهر مدینه منوره متولد شد.[۲][۳] نسب وی از سوی پدر به امام حسین بن علی(ع) و از سوی مادر به انصار مدینه می‌رسید، از این رو خود را «سبط الانصار» نیز می‌نامید.[۴][۵] جد بزرگ او «یونس بن احمد الدجانی» از اهالی روستای «دجانیه» (نزدیک بیت‌المقدس) به مدینه مهاجرت کرد و به شغل فروش «قشاشه» (سقط متاع) پرداخت، از این رو خاندان به «قشاشی» شهرت یافتند.[۲][۶]

خود احمد بن محمد در ابتدا کنیه «شهاب‌الدین» داشت اما دوست نداشت این لقب بر او اطلاق شود، زیرا می‌گفت: «نام من احمد است که شریف‌ترین نام‌هاست، چگونه مرا به شهاب (عذاب و سنگباران) ملقب کنید؟» از این رو به «صفی‌الدین» معروف شد.[۴][۷]

تحصیلات و سفرهای علمی

احمد دجانی مقدمات فقه را بر مذهب مالکی از پدرش و از شیخ محمد بن عیسی تلمسانی (از بزرگان مدینه) آموخت.[۵][۴] در سال ۱۰۱۱ قمری همراه پدرش به یمن سفر کرد و از مشایخ آن دیار مانند شیخ امین‌الدین مراوحی، شیخ محمد غریب، شیخ احمد سطیحه زلیعی، شیخ علی مطیر و شیخ علی بقع بهره برد.[۵][۴]

پس از مدتی اقامت در یمن، به سبب واردی روحانی (وارد مفزع) عازم مکه شد و در آنجا با شیخ ابوالغیث شجر و شیخ سلطان مجذوب همنشین شد.[۵] سپس به مدینه بازگشت و با علمایی چون شیخ احمد بن فضل بن عبدالنافع، شیخ عمر بن قطب بدرالدین عدلی و شیخ شهاب‌الدین ملکانی صحبت داشت.[۵]

ملاقات با شیخ شناوی و خلافت

بعدها ملازم شیخ بزرگ «احمد بن علی بن عبدالقدوس شناوی مصری» (معروف به ابوالمواهب) گردید، که از عرفای نامدار مقیم مدینه بود. شناوی به او خوش آمد گفت و مذهب مالکی او را به شافعی تبدیل کرد.[۵][۸] قشاشی به مدت طولانی نزد او تلمذ کرد تا آنکه شناوی او را خرقه پوشانید، دختر خود را به عقد وی درآورد و بعد از خود خلیفه و جانشینش ساخت.[۵][۸]

به گفته منابع، او در طریقت از حدود یکصد شیخ اجازه و خرقه دریافت کرد.[۵][۹]

ویژگی‌های علمی و معنوی

مقام علمی

قشاشی در فقه، حدیث، تفسیر، اصول و کلام تبحر داشت. او در مذهب مالکی متبحر بود، سپس به مذهب شافعی گرایید و به هر دو مذهب فتوا می‌داد.[۲] به گفته عبدالله بن محمد عیاشی (صاحب رحله عیاشیه)، قشاشی «به درجه‌ای از تحقیق در فن تصوف رسید که کسی بدان نرسیده بود» و در علوم اسامی و حروف و اوقاف و طبایع دست داشت.[۱۰]

کرامات و مناقب

از جمله کرامات مشهور او این است که قرآن مجید را به طور کامل در خواب بر پیامبر اسلام(ص) تلاوت کرد و نیز «مقدمه عشماویه» (متنی فقهی) را در خواب نزد آن حضرت خواند.[۸] همچنین شیخ عیسی مغربی گفته است: «از نزد قشاشی بیرون نمی‌آمدم مگر اینکه دنیا در چشمم خوارتر از هر خوار و نفسم ذلیل‌تر از هر ذلیل می‌شد.»[۴]

ختم ولایت

صفی‌الدین قشاشی از کسانی است که در حاشیه یکی از کتب خود نوشته است: «مقام ختم ولایت، مقامی روحانی است که در هر زمانی یک فرد بدان نائل می‌شود و خود من در زمان خود به این مقام دست یافته‌ام.»[۱] برخی از معاصرانش مانند شیخ ایوب صالحی دمشقی در نامه‌ای به او نوشت: «هر وقتی را صمدی است و تو صمد این زمانی.» و او پاسخ داد: «خدا را سپاس بر این.»[۸]

منش و روش زندگی

با وجود مقام والای علمی و نسب شریف، قشاشی به فروش «قشاشه» (اجناس کهنه و سقط متاع) در بازار مدینه اشتغال داشت تا خود را از مردم پنهان کند و به زهد و تواضع شهرت یافت.[۲][۱۱][۱۲] او همواره می‌گفت: «نسب تقوا برتر از نسب نسبی است.»[۴]

وی در عبادت بسیار کوشا بود، روزه می‌گرفت و نماز شب می‌گزارد.[۵]

شاگردان و تأثیرگذاری

مهم‌ترین شاگرد و جانشین معنوی او «ابراهیم بن حسن کورانی شهرانی» (متوفی ۱۱۰۳ ق) بود که بعدها از مشایخ بزرگ کردستان و حجاز گردید.[۵] دیگر شاگردان نامدار وی عبارتند از:[۶][۹]

- سید عبدالله بن علوی حداد (قطب یمن)

- احمد بن عبدالله باعنتر

- شیخ عیسی مغربی جعفری

- شیخ مهنا بن عوض مزروع

- محمد بن عبدالرسول برزنجی (از علما و صوفیان مدینه)

- ابوبکر بن حسین عیدروس

از طریق شاگردان او، طریقت شاذلیه در اندونزی، هند، آفریقا و حجاز گسترش یافت.[۱]

وفات و مدفن

صفی‌الدین احمد بن محمد دجانی قشاشی در آخر سال ۱۰۷۱ هجری قمری (به نقلی ۱۹ ذی‌الحجه ۱۰۷۱) در مدینه منوره درگذشت.[۳][۹] پیکر او در قبرستان بقیع، در شرق قبه «حلیمه سعدیه» (دایه پیامبر) به خاک سپرده شد.[۵][۲] آرامگاه او مدت‌ها زیارتگاه صوفیان و زائران بود.[۱۳]

آثار

قشاشی حدود هفتاد تصنیف دارد، بیشتر در تصوف، فقه و حدیث.[۲][۱۴][۱۵] از جمله مهمترین آنها:[۲][۳][۱۵]

  1. السمط المجید فی تلقین الذکر لأهل التوحید (در اسانید و اذکار طریقت) – به چاپ رسیده در حیدرآباد دکن (۱۳۲۷ ق)
  2. شرح الحکم العطائیة (شرح بر حکم ابن عطاءالله اسکندری) – نسخه‌ای در کتابخانه عربی دمشق
  3. حاشیة علی المواهب اللدنیة (بر شرح زرقانی بر مواهب قسطلانی)
  4. حاشیة علی الإنسان الکامل (بر کتاب عبدالکریم جیلی)
  5. حاشیة علی الکمالات الإلهیة (برای جیلی)
  6. الدرة الثمینة فیما لزائر النبی(ص) إلی المدینة
  7. کلمة الجود فی القول بوحدة الوجود
  8. الکنز الأسمى فی الصلاة والسلام على الذات المکملة الحسنى
  9. شرح عقیدة ابن عفیف
  10. کتاب النصوص
  11. عقیدة منظومة (در نظم)
  12. بستان العارفین
  13. سؤال عما علیه هذه الأمة من اختلاف فی المذاهب (نسخه خطی در کتابخانه حسینی، تَریم)
  14. دیوان شعر (نمونه‌هایی از اشعار او در خلاصة الأثر نقل شده است)

پانویس

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ پایگاه دجانی فوروم: الشريف الشيخ احمد بن محمد بن يونس الدجاني
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۱، ص۲۳۹
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۲، ص۱۷۰
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ پایگاه هویة: قصص و روايات العائلة - القشاشي
  5. ↑ ۵٫۰۰ ۵٫۰۱ ۵٫۰۲ ۵٫۰۳ ۵٫۰۴ ۵٫۰۵ ۵٫۰۶ ۵٫۰۷ ۵٫۰۸ ۵٫۰۹ ۵٫۱۰ محبی، محمد امین بن فضل الله، خلاصة الأثر فی أعیان القرن الحادی عشر، بیروت: دار صادر، ج۱، ص۳۴۳
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ پایگاه تراجم: أحمد صفي الدين الدجاني (القشاشي)
  7. ↑ الموسوعة الفلسطينية: أحمد بن محمد بن يونس الدجاني
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ حضیکی، محمد بن احمد، طبقات الحضیکی، ج۱، ص۵۴
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیة و المعربة، ج۲، ص۱۵۱۳
  10. ↑ قادری، محمد بن طیب، الإکلیل و التاج فی تذییل کفایة المحتاج، رباط: الجمعیة المغربیة للتألیف و الترجمة و النشر، ص۵۷۲-۵۷۳
  11. ↑ قمی، عباس، الکنی و الألقاب، ج۳، ص۶۵
  12. ↑ قمی، عباس، مشاهیر دانشمندان اسلام: ترجمه الکنی و الالقاب، تهران: کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۵۰ش، ج۴، ص۷۳
  13. ↑ پایگاه الصوفی: الشيخ الدجاني القشاشي
  14. ↑ بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۱، ص۱۴۲
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۹۵۱م، ج۱، ص۱۶۱

منابع مقاله

وابسته‌ها

برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=قشاشی،_احمد_بن_محمد&oldid=827067»