المخلاة: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
جوله اول: این بخش، حاوی سخنانی از انبیا و اولیا و بزرگان، به نثر و نظم، درباره اهمیت علم و جایگاه عالمان است؛ بهعنوان مثال، در جایی از این فصل آمده است که رسول خدا(ص) فرمودند: «علم را بیاموزید؛ زیرا آموختن آن برای خدا خشوع است و مطالعه آن تسبیح و بحث از آن جهاد و طلبش عبادت و یاد دادن آن صدقه و... است»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص7</ref>. در روایتی، علی(ع) آداب کتابت را به عبیدالله بن رافع، کاتب خویش، آموزش داده است<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>. | جوله اول: این بخش، حاوی سخنانی از انبیا و اولیا و بزرگان، به نثر و نظم، درباره اهمیت علم و جایگاه عالمان است؛ بهعنوان مثال، در جایی از این فصل آمده است که رسول خدا(ص) فرمودند: «علم را بیاموزید؛ زیرا آموختن آن برای خدا خشوع است و مطالعه آن تسبیح و بحث از آن جهاد و طلبش عبادت و یاد دادن آن صدقه و... است»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص7</ref>. در روایتی، [[امام علی علیهالسلام|علی(ع)]] آداب کتابت را به عبیدالله بن رافع، کاتب خویش، آموزش داده است<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>. | ||
جوله دوم: این قسمت، حاوی روایتها و حکمتهایی است که بسیاری از آنها به پیامبر(ص) و ائمه(ع) منسوب است و بر رفتار اخلاقی و تعاملات اجتماعی تمرکز دارد. موضوعاتی مانند پرهیز از شوخی، توصیه به زیارت قبر نبی(ص) و... در آن گنجانده شده است<ref>ر.ک: همان، ص17-27</ref>؛ از جمله از امام علی(ع) نقل شده که میفرماید: «مبادا سخنی خندهآور بگویی، هرچند آن را از دیگری نقل نمایی»<ref>ر.ک: همان، ص17</ref>. | جوله دوم: این قسمت، حاوی روایتها و حکمتهایی است که بسیاری از آنها به پیامبر(ص) و ائمه(ع) منسوب است و بر رفتار اخلاقی و تعاملات اجتماعی تمرکز دارد. موضوعاتی مانند پرهیز از شوخی، توصیه به زیارت قبر نبی(ص) و... در آن گنجانده شده است<ref>ر.ک: همان، ص17-27</ref>؛ از جمله از [[امام علی علیهالسلام|امام علی(ع)]] نقل شده که میفرماید: «مبادا سخنی خندهآور بگویی، هرچند آن را از دیگری نقل نمایی»<ref>ر.ک: همان، ص17</ref>. | ||
جوله سوم، شامل سخنان متنوعی است که عمدتاً به سفر، رزق و صبر میپردازد. در آغاز این فصل، آیهای از قرآن کریم که در آن اشارهای به سیر و سفر شده، ذکر گردیده است: «اوست که زمین را رام شما قرار داد، پس در اطراف آن راه بروید و از روزی او بخورید و رستاخیز بهسوی اوست» <ref>ر.ک: همان، ص27</ref>. همچنین در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است: «هرگاه یکی از شما به مصیبتی دچار شد، مصیبت مرا به یاد آورد که بزرگترین مصیبتهاست»<ref>ر.ک: همان، ص30</ref>. | جوله سوم، شامل سخنان متنوعی است که عمدتاً به سفر، رزق و صبر میپردازد. در آغاز این فصل، آیهای از قرآن کریم که در آن اشارهای به سیر و سفر شده، ذکر گردیده است: «اوست که زمین را رام شما قرار داد، پس در اطراف آن راه بروید و از روزی او بخورید و رستاخیز بهسوی اوست» <ref>ر.ک: همان، ص27</ref>. همچنین در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است: «هرگاه یکی از شما به مصیبتی دچار شد، مصیبت مرا به یاد آورد که بزرگترین مصیبتهاست»<ref>ر.ک: همان، ص30</ref>. | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
جوله پانزدهم از ابتدا تا انتها به شعر اختصاص یافته و 92 مورد شعر حکیمانه، در یک یا چند بیت، ذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص152-165</ref>؛ از جمله این بیت حکیمانه: | جوله پانزدهم از ابتدا تا انتها به شعر اختصاص یافته و 92 مورد شعر حکیمانه، در یک یا چند بیت، ذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص152-165</ref>؛ از جمله این بیت حکیمانه: | ||
«إن كان عندك رزق اليوم | |||
فعند الله رزق غد»<ref>ر.ک: همان، ص158 </ref>؛ | «إن كان عندك رزق اليوم فعند الله رزق غد»<ref>ر.ک: همان، ص158 </ref>؛ | ||
یعنی اگر نزد تو رزق امروز است، نزد خدای تعالی رزق فرداست. | یعنی اگر نزد تو رزق امروز است، نزد خدای تعالی رزق فرداست. | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۳: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:آثار کلی]] | ||
[[رده: مجموعهها. پیایندها. مجموعه آثار]] | |||
[[رده: مجموعه رسالهها، مقالات و...]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1405]] | |||
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط سید محمد رضا موسوی]] | [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط سید محمد رضا موسوی]] | ||
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط محسن عزیزی]] | [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط محسن عزیزی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۱۴
المخلاة، تألیف شیخ بهایی (953-1030ق)، مجموعهای است مشتمل بر لطائف و ظرائف و اخبار و مواعظ و محاسن و معایب، به نثر و نظم.
| المخلاة | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | شیخ بهایی، محمد بن حسین (نويسنده) نمری، محمد عبدالکریم (مصحح) |
| ناشر | دار الکتب العلمية |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 1418ق - 1997م |
| چاپ | 1 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 1418 /ش9م3 106 AC |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
این کتاب در قالب «جولههای» متعدد (سفرها یا دورها) سازماندهی شده و مشتمل بر چهل جوله است. پیش از این جولهها، مقدمهای به زندگینامه و آثار چاپی و خطی مؤلف اختصاص داده شده است.
گزارش محتوا
جوله اول: این بخش، حاوی سخنانی از انبیا و اولیا و بزرگان، به نثر و نظم، درباره اهمیت علم و جایگاه عالمان است؛ بهعنوان مثال، در جایی از این فصل آمده است که رسول خدا(ص) فرمودند: «علم را بیاموزید؛ زیرا آموختن آن برای خدا خشوع است و مطالعه آن تسبیح و بحث از آن جهاد و طلبش عبادت و یاد دادن آن صدقه و... است»[۱]. در روایتی، علی(ع) آداب کتابت را به عبیدالله بن رافع، کاتب خویش، آموزش داده است[۲].
جوله دوم: این قسمت، حاوی روایتها و حکمتهایی است که بسیاری از آنها به پیامبر(ص) و ائمه(ع) منسوب است و بر رفتار اخلاقی و تعاملات اجتماعی تمرکز دارد. موضوعاتی مانند پرهیز از شوخی، توصیه به زیارت قبر نبی(ص) و... در آن گنجانده شده است[۳]؛ از جمله از امام علی(ع) نقل شده که میفرماید: «مبادا سخنی خندهآور بگویی، هرچند آن را از دیگری نقل نمایی»[۴].
جوله سوم، شامل سخنان متنوعی است که عمدتاً به سفر، رزق و صبر میپردازد. در آغاز این فصل، آیهای از قرآن کریم که در آن اشارهای به سیر و سفر شده، ذکر گردیده است: «اوست که زمین را رام شما قرار داد، پس در اطراف آن راه بروید و از روزی او بخورید و رستاخیز بهسوی اوست» [۵]. همچنین در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است: «هرگاه یکی از شما به مصیبتی دچار شد، مصیبت مرا به یاد آورد که بزرگترین مصیبتهاست»[۶].
جوله چهارم، با این روایت از پیامبر(ص) آغاز شده که: «بسیار لا إله إلا الله بگویید؛ زیرا در میزان سنگین و بر زبان سبک و... است»[۷]. همچنین در آن، روایاتی در مورد اهمیت طلب مغفرت و شرایط آن آورده شده است[۸].
در دیگر جولههای کتاب نیز باز بر مباحث اخلاقی با ذکر روایات و سخنان حکمتآمیز و حکایات کوتاه تکیه شده است؛ بهعنوان نمونه در روایت ششم جوله دهم، چنین میخوانیم: «عاقل چارهای جز مشورت ندارد؛ زیرا خداوند متعال به پیامبرش(ص) امر فرمود که مشورت کند؛ درحالیکه احدی زیرکتر از آن حضرت نبود و بااینوجود امر به مشورت شد و رسول خدا(ص) در همه احوال حتی در نیازهای خانه مشورت میکرد»[۹].
جوله پانزدهم از ابتدا تا انتها به شعر اختصاص یافته و 92 مورد شعر حکیمانه، در یک یا چند بیت، ذکر شده است[۱۰]؛ از جمله این بیت حکیمانه:
«إن كان عندك رزق اليوم فعند الله رزق غد»[۱۱]؛
یعنی اگر نزد تو رزق امروز است، نزد خدای تعالی رزق فرداست.
آخرین جوله کتاب نیز حاوی جملات و کلمات قصار حکیمانه است؛ از جمله اولینها: اولین مخلوق قلم، اولین کوه در زمین ابوقبیس، اولین مسجد مسجدالحرام و اولین فرزند آدم قابیل بود و...[۱۲].
پانویس
منابع مقاله
متن کتاب.