عظيمی، محمد بن علی: تفاوت میان نسخه‌ها

محمد بن علی تنوخی حلبی
محمد بن علی تنوخی حلبی
نام کامل	أبو عبدالله محمد بن علي بن محمد بن أحمد بن نزار التنوخي الحلبي
نام‌های دیگر	ابن عظیمی
نسب	تنوخی
نام پدر	علی بن محمد
ولادت	۴۸۳ق
محل تولد	حلب، سوریه
محل زندگی	حلب و دمشق
رحلت	۵۵۶ق
طول عمر	۷۳ سال
دین	اسلام
پیشه	ادیب، شاعر، محدث
اطلاعات علمی
علایق پژوهشی	ادبیات عربی، حدیث
برخی آثار	تاريخ حلب
	v; t; e;

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۱

برای دیگر کاربردها، تنوخی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

محمد بن علی تنوخی حلبی (۴۸۳-۵۵۶ق) معروف به ابن عظیمی، عالمی فاضل، محدث، مورخ، شاعر و ادیب در قرن پنجم و ششم هجری بود که مسافرت‌های زیادی به دمشق داشت و در آنجا ملاقات‌هایی با ابن عساکر و سمعانی از مورخین و نسب‌شناسان آن شهر انجام داد. از آثار او می‌توان به تاريخ حلب اشاره کرد.

ولادت

أبوعبدالله محمد بن علي بن محمد بن أحمد بن نزار تنوخي حلبي در سال ۴۸۳ق در شهر حلب به دنیا آمد. او از خاندان تنوخی بود که در حلب و دمشق به علم و ادب شهرت داشتند.^[۱]^[۲]^[۳]^[۴]

تحصیلات

ابن عظیمی در حلب پیش اساتید زمان علوم روز را آموخت و مدتی به تدریس کودکان پرداخت^[۵] او مسافرت‌هاى زیادی به دمشق کرد و در ضمن آنها ملاقات‌هایی نیز با ابن عساکر و سمعانی از مورخین و نسب‌شناسان آن شهر انجام داد^[۶]^[۷] و از علمای آن سامان علم آموخت.^[۸] از اساتید ایشان در دمشق می‌توان به نصر بن احمد فقيه نام برد.^[۹]^[۱۰]

مذهب

در منابع سخنی درباره مذهب وی به میان نیامده، اما با چندین دلیل می‌توان شیعه بودن او را اثبات کرد:

اولا او حَلَبی بود و اهل حلب در قرن ششم همه یا بیشترشان شیعه بودند.

ثانیا در تاریخ خود (همانطور که در مجله مجمع علمی دمشق، جلد 18، م ۱۸، ص ۲۰۹ نقل شده) گفته است: "خلفا پس از پیامبر(ص) تا آغاز پادشاهی معاویه 30 سال بودند و از آغاز پادشاهی معاویه تا پایان حکومت بنی‌امیه 92 سال." پس معاویه را پادشاه خوانده نه خلیفه.^[۱۱]

ثالثا با توجه به نقل استاد عباس العزاوى البغدادى در مجله مجمع العلمی الدمشقى که معتقد است تنوخی در كتاب تاريخ خود، زمان و دوران ائمه اثنى عشر(ع) را از وفات ييامبر(ص) تا غيبت امام زمان(عج) در سامراء، ٢۵٠ سال می‌داند، می‌توان نتیجه گرفت که وی نیز معتقد به ائمه دوازده‌گانه و غیبت امام دوازدهم(عج)، كه از مسلمات عقايد اماميه است، بوده و شيعه امامی می‌باشد.^[۱۲]

فعالیت‌ها

الف) تاریخ‌نگاری

مهم‌ترین اثر او تاریخ حلب نام دارد از ابتدای آفرینش و تا سال ۵۳۸ هجری قمری (دوران مقتفی لامر الله) را روایت می‌کند.^[۱۳]

همچنین تاریخ عظیمی که بر پایه سال‌ها نگاشته شده از دیگر کتابهای تاریخی ابن عظیمی است.^[۱۴]

ب) حدیث و روایت

او از مشایخ حدیث در حلب بود و در سند روایات تاریخی ذکر شده است.

ج) ادبیات

از جمله فعالیت‌های ادبی ابن عظیمی سرودن اشعار در مدح بزرگان دمشق و حلب همچنین تشکیل حلقه‌های ادبی در حلب بود.

نمونه‌ای از اشعار او:

صبابة من حلال المال تكفيني

و بلغة من قوام العيش تكفيني^[۱۵]

وفات

ابن عظیمی سرانجام در سال ۵۵۶ق درگذشت. محل دفن او دقیقاً مشخص نیست، اما احتمالاً در حلب به خاک سپرده شده است.^[۱۶] برخی وفات وی را به سال ٥٣٢ق ذكر كرده‌اند كه به نظر مى‌رسد با توجه به کتاب تاریخی وی که در آن حوادت را تا سال ٥٣٨ق دنبال کرده، چنين امری بعید باشد.^[۱۷]

آثار

تخصص وی در زمینه تاریخ می‌باشد.

کتب تاریخی وی عبارتند از:

۱.التاريخ: معروف به تاريخ عظيمى مى‌باشد. طبق نقل استاد عباس العزاوى البغدادى، درمجله مجمع العلمی الدمشقی، این کتاب در کتابخانه‌های استانبول وجود دارد و تاریخ حضرت آدم تا خلافت المتقی (حک: ٣٢٩ -٣٣٣ه. ق) و حوادت سال ۵٣٨ق را در آن ذکر کرده است. ابن خلكان از اين كتاب نقل كرده است؛

٢. تاريخ حلب؛^[۱۸]

٣. الثمرة: در تاریخ می‌باشد؛

۴. تذییل علی تاریخ القلانسی: مشتمل بر مطالب تاریخی از سال ۴۴٨ق تا سال ٥٣٨ق مى‌باشد.

٥. مسيرة الفرنج يا سيرة الفرنج^[۱۹]^[۲۰]: مشتمل بر مطالب تاریخی از سال ۴٩٠ق تا سال ۵٣٨ق می‌باشد.

عزاوى معتقد است كتاب تذبيل على تاريخ القلانسى متعلق به شرف‌الدين ابى يعلى حمزةبن القلانسى و كتاب سيرة الفرنج، متعلق به حمدان بن عبدالرحيم مى‌باشد كه تتوخی چیزی بر آنها نیفزوده است.ُ^[۲۱]

پانويس

↑ ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰
↑ ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱
↑ ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴
↑ ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷
↑ ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲
↑ ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰
↑ ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹
↑ ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱
↑ ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴
↑ ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷
↑ ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷
↑ ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹
↑ ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص ۴۳
↑ ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد‌الله، ج۱، ص۳۴۵
↑ ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص۲۷
↑ ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷
↑ ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹
↑ ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، ج۱، ص۲۹۱
↑ ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰
↑ ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲
↑ ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۴۰

منابع مقاله

ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، دمشق، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
امین، محسن، أعیان الشیعة، دار التعارف للمطبوعات، 1362 هجری شمسی|1403 هجری قمری
بخشی، منصوره، تاریخ نگاران امامیه و روش‌ها و گونه‌های تاریخ نگاری آنها از قرن اول تا هفتم هجری قمری، قم - ایران، جامعة الزهرا(عليهاالسلام)،1393 هجری شمسی
صفدی، خلیل بن ایبک، الوافي بالوفيات، بیروت - لبنان، دار النشر فرانز شتاينر، 1381 هجری قمری|1962 میلادی
کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین: تراجم مصنفی الکتب العربیه، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي، 1376 هجری قمری|1957 میلادی
حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، کشف الظنون عن أسامي الکتب و الفنون، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي
عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخي الشیعة: المؤلفون في التاریخ بالعربیة منذ القرن الأول حتی نهایة القرن الرابع عشر من الهجرة: الإمامیة - الزیدیة - الإسماعیلیة، قم - ایران، مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامي، 1383 هجری شمسی|1424 هجری قمری|2004 میلادی
عظيمی، محمد بن علی، تاريخ حلب، دمشق - سوریه، [بی نا]، 1984 میلادی

وابسته‌ها

تاريخ حلب

[1] ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰

[2] ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱

[3] ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴

[4] ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷

[5] ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲

[6] ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰

[7] ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹

[8] ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱

[9] ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴

[10] ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷

[11] ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷

[12] ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹

[13] ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص ۴۳

[14] ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد‌الله، ج۱، ص۳۴۵

[15] ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص۲۷

[16] ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷

[17] ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹

[18] ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، ج۱، ص۲۹۱

[19] ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰

[20] ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲

[21] ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۴۰

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{کاربردهای دیگر|تنوخی (ابهام‌زدایی)}}
 {{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
 | عنوان = محمد بن علی تنوخی حلبی
@@ خط ۳۰: / خط ۳۱: @@
 | پس از =
 | پیش از =
-| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[نصر بن أحمد الفقيه]] | [[أبو القاسم علي بن محسن التنوخي]]}}
+| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی |  | }}
 | مشایخ =
 | معاصرین =
-| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابن عساکر]] | [[أبو سعد السمعاني]]}}
+| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی |  | }}
 | اجازه اجتهاد از =
-| آثار =
+| آثار =[[تاريخ حلب]]
 | سبک نوشتاری =
 | وبگاه =
@@ خط ۴۱: / خط ۴۲: @@
 | کد مؤلف = AUTHORCODE65285AUTHORCODE }}
-'''محمد بن علی تنوخی حلبی''' (۴۸۳-۵۵۶ق) معروف به ابن عظیمی، ادیب، شاعر و محدث برجسته حلب در قرن پنجم و ششم هجری بود که در حوزه‌های ادبیات عربی و حدیث فعالیت می‌کرد.
+'''محمد بن علی تنوخی حلبی''' (۴۸۳-۵۵۶ق) معروف به ابن عظیمی، عالمی فاضل، محدث، مورخ، شاعر و ادیب در قرن پنجم و ششم هجری بود که مسافرت‌های زیادی به دمشق داشت و در آنجا ملاقات‌هایی با [[ابن عساکر، علی بن حسن|ابن عساکر]] و [[سمعانی، عبدالکریم بن محمد|سمعانی]] از مورخین و نسب‌شناسان آن شهر انجام داد. از آثار او می‌توان به [[تاريخ حلب]] اشاره کرد.
 ==ولادت==
 أبوعبدالله محمد بن علي بن محمد بن أحمد بن نزار تنوخي حلبي در سال ۴۸۳ق در شهر حلب به دنیا آمد. او از خاندان تنوخی بود که در حلب و دمشق به علم و ادب شهرت داشتند.<ref> ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰</ref><ref> ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱</ref><ref>ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴</ref><ref> ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷</ref>
 ==تحصیلات==
-او در حلب پیش اساتید زمان علوم روز را آموخت و مدتی به تدریس کودکان پرداخت<ref> ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲</ref> و سپس به دمشق سفر کرد و در آنجا با دانشمندان و ادیبان زمان خود ارتباط برقرار نمود و از آنها علم آموخت.<ref> ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱</ref>
+ابن عظیمی در حلب پیش اساتید زمان علوم روز را آموخت و مدتی به تدریس کودکان پرداخت<ref> ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲</ref> او مسافرت‌هاى زیادی به دمشق کرد و در ضمن آنها ملاقات‌هایی نیز با [[ابن عساکر، علی بن حسن|ابن عساکر]] و [[سمعانی، عبدالکریم بن محمد|سمعانی]] از مورخین و نسب‌شناسان آن شهر انجام داد<ref> ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰</ref><ref> ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹</ref> و از علمای آن سامان علم آموخت.<ref> ر.ک: صفدی، خلیل بن ایبک، ج۴، ص۱۳۱</ref>  از اساتید ایشان در دمشق می‌توان به نصر بن احمد فقيه نام برد.<ref>ابن عساکر، علی بن حسن، ج54، ص۳۹۴</ref><ref> ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷</ref>
+==مذهب==
+در منابع سخنی درباره مذهب وی به میان نیامده، اما با چندین دلیل می‌توان شیعه بودن او را اثبات کرد:
+اولا او حَلَبی بود و اهل حلب در قرن ششم همه یا بیشترشان شیعه بودند.
+ثانیا در تاریخ خود (همانطور که در مجله مجمع علمی دمشق، جلد 18، م ۱۸، ص ۲۰۹ نقل شده) گفته است: "خلفا پس از پیامبر(ص) تا آغاز پادشاهی معاویه 30 سال بودند و از آغاز پادشاهی معاویه تا پایان حکومت بنی‌امیه 92 سال." پس معاویه را پادشاه خوانده نه خلیفه.<ref> ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷</ref>
+ثالثا با توجه به نقل استاد عباس العزاوى البغدادى در مجله مجمع العلمی الدمشقى که معتقد است تنوخی در كتاب تاريخ خود، زمان و دوران ائمه اثنى عشر(ع) را از وفات ييامبر(ص) تا غيبت امام زمان(عج) در سامراء، ٢۵٠ سال می‌داند، می‌توان نتیجه گرفت که وی نیز معتقد به ائمه دوازده‌گانه و غیبت امام دوازدهم(عج)، كه از مسلمات عقايد اماميه است، بوده و شيعه امامی می‌باشد.<ref> ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹</ref>
 ==فعالیت‌ها==
 الف) تاریخ‌نگاری
 مهم‌ترین اثر او تاریخ حلب نام دارد از ابتدای آفرینش و تا سال ۵۳۸ هجری قمری (دوران مقتفی لامر الله) را روایت می‌کند.<ref> ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص ۴۳</ref>
-همچنین تاریخ عظیمی که بر پایه سالها نگاشته شده از دیگر کتابهای تاریخی ابن عظیمی است.<ref> ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد‌الله، ج۱، ص۳۴۵</ref>
+همچنین تاریخ عظیمی که بر پایه سال‌ها نگاشته شده از دیگر کتابهای تاریخی ابن عظیمی است.<ref> ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد‌الله، ج۱، ص۳۴۵</ref>
 ب) حدیث و روایت
-اواز مشایخ حدیث در حلب بود و در سند روایات تاریخی ذکر شده است.
-ج) ادبیات
+او از مشایخ حدیث در حلب بود و در سند روایات تاریخی ذکر شده است.
-از جمله فعالیت‌های ادبی ابن عظیمی سرودن اشعار در مدح بزرگان دمشق و حلب همچنین تشکیل حلقه‌های ادبی در حلب بود.
+ج) ادبیات
+از جمله فعالیت‌های ادبی ابن عظیمی سرودن اشعار در مدح بزرگان دمشق و حلب همچنین تشکیل حلقه‌های ادبی در حلب بود.
 نمونه‌ای از اشعار او:
@@ خط ۶۶: / خط ۷۸: @@
 {{ب|''صبابة من حلال المال تكفيني''|2=''و بلغة من قوام العيش تكفيني''<ref> ر.ک: عظيمی، محمد بن علی، ص۲۷</ref>}}
 {{پایان شعر}}
 ==وفات==
-ابن العظیمی سرانجام در سال ۵۵۶ق درگذشت. محل دفن او دقیقاً مشخص نیست، اما احتمالاً در حلب به خاک سپرده شده است.<ref> ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷</ref>
+ابن عظیمی سرانجام در سال ۵۵۶ق درگذشت. محل دفن او دقیقاً مشخص نیست، اما احتمالاً در حلب به خاک سپرده شده است.<ref> ر.ک: امین، محسن، ج۹، ص۴۳۷</ref> برخی وفات وی را به سال ٥٣٢ق ذكر كرده‌اند كه به نظر مى‌رسد با توجه به کتاب تاریخی وی که در آن حوادت را تا سال ٥٣٨ق دنبال کرده، چنين امری بعید باشد.<ref> ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۳۹</ref>
 ==آثار==
-* التاریخ معروف به تاریخ عظیمی، که از تاریخ آدم شروع شده و تا پایان سال ۵۳۸ق ادامه می‌یابد.
+تخصص وی در زمینه تاریخ می‌باشد.
-* تاریخ حلب<ref> ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، ج۱، ص۲۹۱</ref>
-* تذبیل علی تاریخ القلانسی.
+کتب تاریخی وی عبارتند از:
-* الثمرة:في التاریخ
-* مسیرة الفرنج.<ref> ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰</ref><ref> ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲</ref>
+۱.التاريخ: معروف به تاريخ عظيمى مى‌باشد. طبق نقل استاد عباس العزاوى البغدادى، درمجله مجمع العلمی الدمشقی، این کتاب در کتابخانه‌های استانبول وجود دارد و تاریخ حضرت آدم تا خلافت المتقی (حک: ٣٢٩ -٣٣٣ه. ق) و حوادت سال ۵٣٨ق را در آن ذکر کرده است. [[ابن خلکان، احمد بن محمد|ابن خلكان]] از اين كتاب نقل كرده است؛
+٢. تاريخ حلب؛<ref> ر.ک: حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، ج۱، ص۲۹۱</ref>
+٣. الثمرة: در تاریخ می‌باشد؛
+۴. تذییل علی تاریخ القلانسی: مشتمل بر مطالب تاریخی از سال ۴۴٨ق تا سال ٥٣٨ق مى‌باشد.
+٥. مسيرة الفرنج يا سيرة الفرنج<ref> ر.ک: عبدالحمید، صائب، ج۲، ص۲۸۰</ref><ref> ر.ک: کحاله، عمر رضا، ج۱۱، ص۴۲</ref>: مشتمل بر مطالب تاریخی از سال ۴٩٠ق تا سال ۵٣٨ق می‌باشد.
+عزاوى معتقد است كتاب تذبيل على تاريخ القلانسى متعلق به شرف‌الدين ابى يعلى حمزةبن القلانسى و كتاب سيرة الفرنج، متعلق به حمدان بن عبدالرحيم مى‌باشد كه تتوخی چیزی بر آنها نیفزوده است.ُ<ref> ر.ک: بخشی، منصوره، ص۴۴۰</ref>
 ==پانويس ==
 <references />
 ==منابع مقاله==
-* عظيمی، محمد بن علی، تاريخ حلب، دمشق - سوریه، [بی نا]، 1984 میلادی
 * ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، دمشق، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
+* امین، محسن، أعیان الشیعة، دار التعارف للمطبوعات، 1362 هجری شمسی|1403 هجری قمری
+* بخشی، منصوره، تاریخ نگاران امامیه و روش‌ها و گونه‌های تاریخ نگاری آنها از قرن اول تا هفتم هجری قمری،  قم - ایران، جامعة الزهرا(عليهاالسلام)،1393 هجری شمسی
 * صفدی، خلیل بن ایبک، الوافي بالوفيات، بیروت - لبنان، دار النشر فرانز شتاينر، 1381 هجری قمری|1962 میلادی
+* کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین: تراجم مصنفی الکتب العربیه، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي، 1376 هجری قمری|1957 میلادی
+* حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، کشف الظنون عن أسامي الکتب و الفنون، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي
 *  عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخي الشیعة: المؤلفون في التاریخ بالعربیة منذ القرن الأول حتی نهایة القرن الرابع عشر من الهجرة: الإمامیة - الزیدیة - الإسماعیلیة، قم - ایران، مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامي، 1383 هجری شمسی|1424 هجری قمری|2004 میلادی
-* حاجی خلیفه، مصطفی بن عبد الله، کشف الظنون عن أسامي الکتب و الفنون، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي
+* عظيمی، محمد بن علی، تاريخ حلب، دمشق - سوریه، [بی نا]، 1984 میلادی
-* کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین: تراجم مصنفی الکتب العربیه، بیروت - لبنان، دار إحياء التراث العربي، 1376 هجری قمری|1957 میلادی
-* امین، محسن، أعیان الشیعة، دار التعارف للمطبوعات، 1362 هجری شمسی|1403 هجری قمری
 ==وابسته‌ها==
 {{وابسته‌ها}}
+[[تاريخ حلب]]
 [[رده:زندگی‌نامه]]
-[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
+[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]]
 [[رده:مؤلفین-دی]]