طباطبایی حکیم، سید محمدتقی: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '(عليه السلام)' به '(ع)') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدتقی طباطبایی حکیم | |||
| تصویر = NUR00025.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = حکیم، محمدتقی | |||
| | | نام کامل = سید محمدتقی بن سید محمدسعید طباطبایی حکیم | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| | | تخلص = | ||
|نام | | نسب = طباطبایی | ||
| | | نام پدر = سید محمدسعید حکیم | ||
| | | ولادت = ۱۳۴۱ قمری (۱۳۰۱ شمسی) | ||
| | | محل تولد = نجف اشرف | ||
| | | کشور تولد = عراق | ||
| | | محل زندگی = نجف اشرف، بغداد | ||
| | | رحلت = ۱۸ صفر ۱۴۲۳ قمری (۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۱ شمسی) | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = مقبره خاندان حکیم، نجف اشرف | ||
| | | طول عمر = ۸۲ سال | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]]، [[حکیم، سید محمدباقر|شهید محمدباقر حکیم]] | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه دوازده امامی | ||
| | | پیشه = فقیه، اصولی، استاد حوزه و دانشگاه، نویسنده | ||
| | | درجه علمی = | ||
| | | دانشگاه = | ||
|کد | | حوزه = حوزه علمیه نجف اشرف | ||
| | | علایق پژوهشی = فقه مقارن، اصول فقه، تاریخ اسلام، ادبیات عرب | ||
|} | | منصب = عضو مجامع علمی عراق، مصر، سوریه و اردن | ||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]] | [[حلی، حسین|شیخ حسین حلی]] | [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] | [[بجنوردی، سید حسن|سید حسن بجنوردی]] | [[مظفر، محمدرضا|محمدرضا مظفر]] | سید محمدعلی حکیم}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الأصول العامة للفقه المقارن]] | [[القواعد العامة في الفقه المقارن]] | [[ديوان السيد الحميري]] (تصحیح) | [[مالك الأشتر]] | [[شاعر العقيدة]] | [[سنة أهلالبيت]] | [[قصة التقريب بين المذاهب الإسلامية]] | [[مناهج البحث في التاريخ]]}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00025AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهامزدایی)}} | |||
{{کاربردهای دیگر|حکیم (ابهامزدایی)}} | |||
{{کاربردهای دیگر|سید محمدتقی حکیم (ابهامزدایی)}} | |||
'''سيد محمدتقى طباطبايى حكيم''' (۱۳۴۱-۱۴۲۳ق)، فقیه، اصولی، استاد برجسته حوزه علمیه نجف و از پیشتازان تقریب مذاهب اسلامی بود. وی در نجف اشرف در خاندان علم و فقاهت حکیم زاده شد و تحصیلات خود را نزد بزرگان خاندان و دیگر اساتید حوزه آغاز کرد. ادبیات عرب و منطق را از برادرش سید محمدحسین حکیم و شیخ نوری جزایری آموخت و فقه، اصول و فلسفه را در محضر آیات عظام [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]]، [[حلی، حسین|شیخ حسین حلی]]، [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]]، [[بجنوردی، سید حسن|سید حسن بجنوردی]] و [[مظفر، محمدرضا|محمدرضا مظفر]] تکمیل کرد. وی از سال ۱۳۶۵ق تدریس را در دانشکده «منتدی النشر» نجف آغاز کرد و دروس مختلفی از جمله نحو، صرف، معانی بیان، اخلاق، تاریخ، فقه و اصول را آموزش داد. او همچنین اصول فقه مقارن را در «معهد الدراسات الإسلامية العليا» دانشگاه بغداد تدریس میکرد. آیتالله حکیم از بنیانگذاران «جمعیت منتدی النشر» و دانشکده فقه در نجف بود و بیش از ربع قرن در مدیریت این مراکز علمی نقش داشت. او بهعنوان عضو مجامع علمی معتبری همچون مجمع علمی عراق، مجمع زبان عربی قاهره و دمشق و مجمع تمدن اسلامی اردن برگزیده شد و در کنفرانسهای بینالمللی متعددی شرکت کرد. از ویژگیهای برجسته علمی او تلفیق روشهای سنتی و جدید در تدریس فقه و اصول و طرح آرای مذاهب مختلف اسلامی در درسهایش بود. از مهمترین آثار او میتوان به «الأصول العامة للفقه المقارن» (کتابی ارزشمند در زمینه اصول فقه تطبیقی)، «القواعد العامة في الفقه المقارن»، تصحیح «دیوان السید الحمیری»، «مالک الأشتر»، «شاعر العقیدة» و «سنة أهلالبیت» اشاره کرد. وی سرانجام در ۱۸ صفر ۱۴۲۳ق در ۸۲ سالگی درگذشت و پس از تشییع در کربلا و نجف، در مقبره خاندان حکیم به خاک سپرده شد. | |||
== ولادت == | |||
در سال 1341ق برابر با ۱۳۰۱ش در نجف اشرف چشم به جهان گشود. پدرش سید محمدسعید'' (متوفای۱۳۹۵ق)،'' عالم دین و مدرّس فقه و اصول بود. | |||
== | == تحصیلات == | ||
از همان اوان نوجوانى در نجف اشرف، محضر علماى بزرگ را درك نمود. ابتدا ادبيات عرب و منطق را از برادر بزرگوارش [[سيد محمدحسین حكيم]] (قدسسره) و شيخ [[نورى جزايرى]] آموخت. علم معانى و بيان را از محضر سيد صادق بن سيد ياسين و شيخ [[على ثامر]] و فقه را از آیتالله سيد حسن حكيم و آيتالله سيد يوسف حكيم (متوفاى 1411 ه.ق.) استفاده نموده و اصول فقه را از [[آیتالله سيد محمد على حكيم|آیتالله سيد محمدعلى حكيم]] و فلسفه و تاريخ را از شيخ [[مظفر، محمدرضا|محمدرضا مظفر]] رحمةاللهعليهم آموخت. | |||
پس از اتمام مرحلۀ ادبيات و دروس سطح، در حلقۀ درس خارج فقه و اصول آيات عظام [[حکیم، سید محسن|سيد محسن حكيم]] (متوفاى 1389 ه.ق.) و [[حلی، حسین|شيخ حسين حلى]] و [[خویی، ابوالقاسم|سيد ابوالقاسم خويى]] (متوفاى 1413 ه.ق.) و [[بجنوردی، سید حسن|ميرزا حسن بجنوردى]] قرار گرفت و از اين بزرگان استفادههاى وافرى برد. | |||
پس از اتمام مرحلۀ ادبيات و دروس سطح، در حلقۀ درس خارج فقه و اصول آيات عظام [[حکیم، محسن|سيد محسن حكيم]] (متوفاى 1389 ه.ق.) و شيخ حسين حلى و سيد | |||
==تدريس== | ==تدريس== | ||
وى پس از شروع به تدريس دروس سطح مورد استقبال زياد طلاب جوان قرار گرفته و پس از گذشت چند سال، درس خارج فقه از متن [[كتاب المكاسب|مكاسب]] [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ اعظم انصارى]] (متوفاى 1281 ه.ق.) و درس خارج اصول از متن [[كفاية الأصول]] [[آخوند خراسانى]] (متوفاى 1329 ه.ق.) را شروع مىكند و به علت طرح آراء مذاهب مختلف اسلامى، از ساير دروس خارج، ممتاز و مورد علاقۀ طلاب جوان قرار مىگيرد. | |||
از ديگر ویژگیهاى تدريس او تلفيق بين روشهاى سنتى و روشهاى جديد در تدريس فقه و اصول بوده است. او تدريس در دانشكدۀ «منتدى النشر» در نجف اشرف را در سال 1365 ه.ق. آغاز نموده و علم نحو و صرف و معانى بيان و اخلاق و تاريخ و فقه و اصول را آموزش مىداد و در همان وقت مشغول به تدريس علوم اصول فقه مقارن و قواعد فقهى مقارن و جامعه شناسى در دانشكدۀ فقه نيز بوده است. | |||
از ديگر | |||
همچنين از سال 1386 ه.ق.، اصول فقه مقارن را در «معهد الدراسات الإسلامية العليا» در دانشگاه بغداد چندين سال تدريس نموده است. | همچنين از سال 1386 ه.ق.، اصول فقه مقارن را در «معهد الدراسات الإسلامية العليا» در دانشگاه بغداد چندين سال تدريس نموده است. | ||
==فعاليتهاى علمى- فرهنگى== | ==فعاليتهاى علمى- فرهنگى== | ||
فعاليتهاى مؤلف صرفا به فعاليتهاى علمى منحصر نشده بلكه در فعاليتهاى اجتماعى نيز شركت مىكرده است او با تعدادى ديگر از بزرگان، «جمعيت منتدى النشر» را در نجف اشرف تأسيس نموده و بيش از ربع قرن در مديريت آن مركز علمى نقش داشته است و در دانشكدههاى آن تدريس مىنموده است. | فعاليتهاى مؤلف صرفا به فعاليتهاى علمى منحصر نشده بلكه در فعاليتهاى اجتماعى نيز شركت مىكرده است او با تعدادى ديگر از بزرگان، «جمعيت منتدى النشر» را در نجف اشرف تأسيس نموده و بيش از ربع قرن در مديريت آن مركز علمى نقش داشته است و در دانشكدههاى آن تدريس مىنموده است. | ||
| خط ۷۶: | خط ۸۹: | ||
شوراى اصطلاحات قانونى كه به دعوت مجامع عربى در دمشق در سال 1393 تشكيل شده است. | شوراى اصطلاحات قانونى كه به دعوت مجامع عربى در دمشق در سال 1393 تشكيل شده است. | ||
كنفرانس تأسيسى جمعيت | كنفرانس تأسيسى جمعيت دانشگاههاى اسلامى در شهر فاس مغرب در سال 1395 ه.ق. | ||
شوراى چاره جويى براى آسان كردن علم نحو در الجزائر در سال 1396 ه.ق. | شوراى چاره جويى براى آسان كردن علم نحو در الجزائر در سال 1396 ه.ق. | ||
== | == وفات == | ||
سرانجام آن عالم بزرگوار در روز پنج شنبه ۱۲اردیبهشت ۱۳۸۱ (۱۸ صفر ۱۴۲۳ق) در ۸۲ سالگى چشم از جهان فرو بست و به اجداد طاهرینش پیوست. پیکر پاکش پس از تشییع و زیارت حرمین مطهر امام حسین(ع) و [[امام علی علیهالسلام|امیرالمؤمنین على(ع)]] در مقبره علماى خاندان حکیم در نجف اشرف به خاک سپرده شد | |||
==آثار== | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
# مالك اشتر - نجف اشرف - سال 1368 ه.ق. | |||
# شاعر العقيدة - بغداد - سال 1390 ه.ق. | |||
# الأصول العامة للفقه المقارن - دار الاندلس - بيروت - سال 1385 ه.ق. | |||
# الزواج المؤقت و دوره في حل مشكلات الجنس | |||
# الوضع، تحديده، تقسيماته، مصادر العلم به | |||
# الاشتراك و الترادف | |||
# المعنى الحرفي في اللغة بين النحو و الفلسفة، و الأصول | |||
# سنة أهلالبيت | |||
# مناهج البحث في التاريخ | |||
# قصة التقريب بين المذاهب الإسلامية | |||
# سنة أهلالبيت و موضوعات أخرى | |||
{{پایان}} | |||
==تأليفات خطى== | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
# حبر الأمة عبداللّه بن عباس | |||
# القواعد العامة في الفقه المقارن | |||
# تاريخ التشريع الإسلامي | |||
# زرارة بن أعين | |||
# القيمة و فائضها و موقف الفقه الإسلامي منها | |||
# الإمام علي(ع) بين حقوق الإنسان و واجباته | |||
# مشكلة الأدب النجفي | |||
# الاشتقاق من أسماء الأعيان | |||
# من تجارب الأصوليين في المجالات اللغوية | |||
# التشيع في ندوات القاهرة | |||
{{پایان}} | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
== | |||
[[الأصول العامة للفقه المقارن (حکیم)]] | |||
[[الأصول العامة للفقه المقارن]] | |||
[[القواعد العامة في الفقه المقارن (قواعد الضرر و الحرج و النیه نموذجا)]] | |||
[[من تجارب الأصولیین في المجالات اللغویة]] | |||
[[ديوان السيد الحميري]] | |||
[[دقائق التوحید في نهج البلاغة]] | |||
[[الضمان فی الفقه الإسلامی: دراسة مقارنة لأسبابه و مجالاته فی العقود]] | |||
[[الشیعة و تمسکه لسنة اهل البیت(ع) من کتاب مدخل فقه المقارن الأصول العامة]] | |||
[[عبدالله بن عباس: حیاته و سیرته]] | |||
[[زرارة بن أعين المحدث]] | |||
[[سنة أهلالبيت علیهمالسلام]] | |||
[[التشیع فی ندوات القاهرة]] | |||
[[مع الإمام علي علیهالسلام في منهجيته و نهجه]] | |||
[[ | |||
[[ | [[مالك الأشتر: حياته و جهاده]] | ||
[[ | [[شاعر العقيدة السيد الحميري]] | ||
[[ | [[دليل العقل عند الشيعة الإمامية: بحث موضوعي للدلیل الرابع من أدلة الأحکام الشرعیة مقارن بآراء المذاهب الإسلامیة]] | ||
[[ | [[ثمرات النجف في الفقه و الأصول و الأدب و التاريخ]] | ||
[[ | [[قصة التقریب بین المذاهب و بحوث أخری]] | ||
[[ | [[السنة في الشریعة الإسلامیة]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۰۳
سيد محمدتقى طباطبايى حكيم (۱۳۴۱-۱۴۲۳ق)، فقیه، اصولی، استاد برجسته حوزه علمیه نجف و از پیشتازان تقریب مذاهب اسلامی بود. وی در نجف اشرف در خاندان علم و فقاهت حکیم زاده شد و تحصیلات خود را نزد بزرگان خاندان و دیگر اساتید حوزه آغاز کرد. ادبیات عرب و منطق را از برادرش سید محمدحسین حکیم و شیخ نوری جزایری آموخت و فقه، اصول و فلسفه را در محضر آیات عظام سید محسن حکیم، شیخ حسین حلی، سید ابوالقاسم خویی، سید حسن بجنوردی و محمدرضا مظفر تکمیل کرد. وی از سال ۱۳۶۵ق تدریس را در دانشکده «منتدی النشر» نجف آغاز کرد و دروس مختلفی از جمله نحو، صرف، معانی بیان، اخلاق، تاریخ، فقه و اصول را آموزش داد. او همچنین اصول فقه مقارن را در «معهد الدراسات الإسلامية العليا» دانشگاه بغداد تدریس میکرد. آیتالله حکیم از بنیانگذاران «جمعیت منتدی النشر» و دانشکده فقه در نجف بود و بیش از ربع قرن در مدیریت این مراکز علمی نقش داشت. او بهعنوان عضو مجامع علمی معتبری همچون مجمع علمی عراق، مجمع زبان عربی قاهره و دمشق و مجمع تمدن اسلامی اردن برگزیده شد و در کنفرانسهای بینالمللی متعددی شرکت کرد. از ویژگیهای برجسته علمی او تلفیق روشهای سنتی و جدید در تدریس فقه و اصول و طرح آرای مذاهب مختلف اسلامی در درسهایش بود. از مهمترین آثار او میتوان به «الأصول العامة للفقه المقارن» (کتابی ارزشمند در زمینه اصول فقه تطبیقی)، «القواعد العامة في الفقه المقارن»، تصحیح «دیوان السید الحمیری»، «مالک الأشتر»، «شاعر العقیدة» و «سنة أهلالبیت» اشاره کرد. وی سرانجام در ۱۸ صفر ۱۴۲۳ق در ۸۲ سالگی درگذشت و پس از تشییع در کربلا و نجف، در مقبره خاندان حکیم به خاک سپرده شد.
| سید محمدتقی طباطبایی حکیم | |
|---|---|
 حکیم، محمدتقی | |
| نام کامل | سید محمدتقی بن سید محمدسعید طباطبایی حکیم |
| نسب | طباطبایی |
| نام پدر | سید محمدسعید حکیم |
| ولادت | ۱۳۴۱ قمری (۱۳۰۱ شمسی) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف، بغداد |
| رحلت | ۱۸ صفر ۱۴۲۳ قمری (۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۱ شمسی) |
| مدفن | مقبره خاندان حکیم، نجف اشرف |
| طول عمر | ۸۲ سال |
| خویشاوندان | سید محسن حکیم، شهید محمدباقر حکیم |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی |
| پیشه | فقیه، اصولی، استاد حوزه و دانشگاه، نویسنده |
| منصب | عضو مجامع علمی عراق، مصر، سوریه و اردن |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه مقارن، اصول فقه، تاریخ اسلام، ادبیات عرب |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
ولادت
در سال 1341ق برابر با ۱۳۰۱ش در نجف اشرف چشم به جهان گشود. پدرش سید محمدسعید (متوفای۱۳۹۵ق)، عالم دین و مدرّس فقه و اصول بود.
تحصیلات
از همان اوان نوجوانى در نجف اشرف، محضر علماى بزرگ را درك نمود. ابتدا ادبيات عرب و منطق را از برادر بزرگوارش سيد محمدحسین حكيم (قدسسره) و شيخ نورى جزايرى آموخت. علم معانى و بيان را از محضر سيد صادق بن سيد ياسين و شيخ على ثامر و فقه را از آیتالله سيد حسن حكيم و آيتالله سيد يوسف حكيم (متوفاى 1411 ه.ق.) استفاده نموده و اصول فقه را از آیتالله سيد محمدعلى حكيم و فلسفه و تاريخ را از شيخ محمدرضا مظفر رحمةاللهعليهم آموخت.
پس از اتمام مرحلۀ ادبيات و دروس سطح، در حلقۀ درس خارج فقه و اصول آيات عظام سيد محسن حكيم (متوفاى 1389 ه.ق.) و شيخ حسين حلى و سيد ابوالقاسم خويى (متوفاى 1413 ه.ق.) و ميرزا حسن بجنوردى قرار گرفت و از اين بزرگان استفادههاى وافرى برد.
تدريس
وى پس از شروع به تدريس دروس سطح مورد استقبال زياد طلاب جوان قرار گرفته و پس از گذشت چند سال، درس خارج فقه از متن مكاسب شيخ اعظم انصارى (متوفاى 1281 ه.ق.) و درس خارج اصول از متن كفاية الأصول آخوند خراسانى (متوفاى 1329 ه.ق.) را شروع مىكند و به علت طرح آراء مذاهب مختلف اسلامى، از ساير دروس خارج، ممتاز و مورد علاقۀ طلاب جوان قرار مىگيرد.
از ديگر ویژگیهاى تدريس او تلفيق بين روشهاى سنتى و روشهاى جديد در تدريس فقه و اصول بوده است. او تدريس در دانشكدۀ «منتدى النشر» در نجف اشرف را در سال 1365 ه.ق. آغاز نموده و علم نحو و صرف و معانى بيان و اخلاق و تاريخ و فقه و اصول را آموزش مىداد و در همان وقت مشغول به تدريس علوم اصول فقه مقارن و قواعد فقهى مقارن و جامعه شناسى در دانشكدۀ فقه نيز بوده است.
همچنين از سال 1386 ه.ق.، اصول فقه مقارن را در «معهد الدراسات الإسلامية العليا» در دانشگاه بغداد چندين سال تدريس نموده است.
فعاليتهاى علمى- فرهنگى
فعاليتهاى مؤلف صرفا به فعاليتهاى علمى منحصر نشده بلكه در فعاليتهاى اجتماعى نيز شركت مىكرده است او با تعدادى ديگر از بزرگان، «جمعيت منتدى النشر» را در نجف اشرف تأسيس نموده و بيش از ربع قرن در مديريت آن مركز علمى نقش داشته است و در دانشكدههاى آن تدريس مىنموده است.
همينطور با تعدادى از متفكران و دانشمندان، مجمع الثقافي لمنتدى النشر را در سال 1346 تأسيس نموده و در فعاليتهاى فرهنگى مختلف آن شركت داشته است.
به همراه تعدادى از دانشمندان اسلامى دانشكدۀ فقه را در سال 1379 ه.ق. تأسيس نموده و در آنجا در كنار تدريس دروس اسلامى، به عنوان مسئول دانشكدۀ فقه در سال 1386 ه.ق. انتخاب شده و تا سال 1391 ه.ق. اين مسئوليت را به عهده داشته است.
مراكز دانشگاهى و مجامع علمى كه او را براى مسئوليتها و تحقيقات علمى مهم برگزيدهاند عبارتند از:
در دانشكدۀ بغداد در سال 1386 ه.ق. به او درجۀ استادى اعطا نمودهاند زيرا بسيارى از پايان نامههاى دكترا و سطوح علمى عالى را بررسى نموده و اشكالات آنها را مطرح نموده است.
مجمع علمى عراق در سال 1385 ه.ق. و مجمع لغت عربى در قاهره در سال 1388 ه.ق. و مجمع لغت عربى در دمشق در سال 1394 ه.ق. و مجمع تمدن اسلامى در اردن در سال 1401 ه.ق. او را به عنوان عضو برگزيدهاند.
كنفرانسها و مراكز علمى كه او را دعوت نمودهاند عبارتند از:
كنفرانس مجمع بحوث الإسلامية در قاهره در سال 1385 ه.ق.
كنفرانس مشترك بين مجمع لغت عربى در قاهره و لغت عربى در عراق در بغداد در سال 1386 ه.ق.
كنفرانس مشترك بين مجمع لغت عربى در قاهره و لغت عربى در عراق در مصر در سال 1388 ه.ق.
كنفرانس آموزشى چاپ حروف عربى در قاهره در سال 1392 ه.ق.
شوراى اصطلاحات قانونى كه به دعوت مجامع عربى در دمشق در سال 1393 تشكيل شده است.
كنفرانس تأسيسى جمعيت دانشگاههاى اسلامى در شهر فاس مغرب در سال 1395 ه.ق.
شوراى چاره جويى براى آسان كردن علم نحو در الجزائر در سال 1396 ه.ق.
وفات
سرانجام آن عالم بزرگوار در روز پنج شنبه ۱۲اردیبهشت ۱۳۸۱ (۱۸ صفر ۱۴۲۳ق) در ۸۲ سالگى چشم از جهان فرو بست و به اجداد طاهرینش پیوست. پیکر پاکش پس از تشییع و زیارت حرمین مطهر امام حسین(ع) و امیرالمؤمنین على(ع) در مقبره علماى خاندان حکیم در نجف اشرف به خاک سپرده شد
آثار
- مالك اشتر - نجف اشرف - سال 1368 ه.ق.
- شاعر العقيدة - بغداد - سال 1390 ه.ق.
- الأصول العامة للفقه المقارن - دار الاندلس - بيروت - سال 1385 ه.ق.
- الزواج المؤقت و دوره في حل مشكلات الجنس
- الوضع، تحديده، تقسيماته، مصادر العلم به
- الاشتراك و الترادف
- المعنى الحرفي في اللغة بين النحو و الفلسفة، و الأصول
- سنة أهلالبيت
- مناهج البحث في التاريخ
- قصة التقريب بين المذاهب الإسلامية
- سنة أهلالبيت و موضوعات أخرى
تأليفات خطى
- حبر الأمة عبداللّه بن عباس
- القواعد العامة في الفقه المقارن
- تاريخ التشريع الإسلامي
- زرارة بن أعين
- القيمة و فائضها و موقف الفقه الإسلامي منها
- الإمام علي(ع) بين حقوق الإنسان و واجباته
- مشكلة الأدب النجفي
- الاشتقاق من أسماء الأعيان
- من تجارب الأصوليين في المجالات اللغوية
- التشيع في ندوات القاهرة
وابستهها
الأصول العامة للفقه المقارن (حکیم)
القواعد العامة في الفقه المقارن (قواعد الضرر و الحرج و النیه نموذجا)
من تجارب الأصولیین في المجالات اللغویة
الضمان فی الفقه الإسلامی: دراسة مقارنة لأسبابه و مجالاته فی العقود
الشیعة و تمسکه لسنة اهل البیت(ع) من کتاب مدخل فقه المقارن الأصول العامة
عبدالله بن عباس: حیاته و سیرته
مع الإمام علي علیهالسلام في منهجيته و نهجه
ثمرات النجف في الفقه و الأصول و الأدب و التاريخ