طبری، احمد بن محمد: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '== وابستهها == [[' به '== وابستهها == {{وابستهها}} [[') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = احمد بن محمد طبری | |||
| تصویر = NUR03171.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = ابوالحسن احمد بن محمد طبری ترنجی | ||
| | | نامهای دیگر = طبری ترنجی | ||
| | | لقب = | ||
| | | تخلص = | ||
|نام | | نسب = | ||
| | | نام پدر = محمد | ||
| | | ولادت = | ||
| | | محل تولد = ترنجه، طبرستان (جنوب بابل کنونی) | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = طبرستان، ری، اهواز، بغداد، بصره، موصل، شام | ||
| | | رحلت = حدود ۳۴۵ یا ۳۵۵ق (یا حدود ۳۸۴ق) | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = | ||
| | | طول عمر = | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = | ||
| | | پیشه = پزشک، حکیم | ||
| منصب = طبیب دربار ابوعبدالله بریدی و رکنالدوله دیلمی | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابن سيار]] (ابوماهر/ابوعمران)}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = | |||
| علایق پژوهشی = پزشکی بالینی، بیماریهای چشم، داروسازی | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الکناش (معالجات البقراطیة)]] | [[أمراض العين و معالجتها من كتابي المعالجات البقراطية و فردوس الحكمة]]}} | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE03171AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|طبری (ابهامزدایی)}} | |||
'''ابوالحسن احمد بن محمد طبری''' (متوفای حدود ۳۴۵ یا ۳۵۵ق)، پزشک نامدار ایرانی در سده چهارم هجری. وی در ترنجه طبرستان زاده شد و نزد ابن سیار پزشکی آموخت. او به زودی به عنوان طبیبی متبحر شهرت یافت و در دستگاه امیران بریدی و سپس رکنالدوله دیلمی خدمت کرد. طبری به شهرهای مختلف ایران و عراق سفر کرد و روشهای درمانی مردم مناطق گوناگون را فرا گرفت و در آثارش ثبت نمود. مهمترین اثر او «المعالجات البقراطیة» (معروف به الکناش) است که یک درسنامه پزشکی بالینی ارزشمند محسوب میشود. بخش مهمی از این کتاب به بیماریهای چشم و درمان آنها اختصاص دارد. از دیگر آثار او میتوان به «رسالة فی ذکر القارورة» و «علاج الأطفال» اشاره کرد. | |||
== ولادت == | |||
در تُرُنجه طبرستان زاده شد و ازاينرو، با نسبت ترنجى نيز از او ياد مىشود. ترنجه در جنوب شهر بابل کنونی در استان مازندران است. تاریخ تولدش مشخص نیست.<ref>گلشنی، سید علی رضا، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل</ref> | |||
== | ==تحصیلات== | ||
از دوران آموزش ابوالحسن چيزى نمىدانيم و از استادان او تنها ابن سيار شناخته شده است. ابوالحسن خود در | از دوران آموزش ابوالحسن چيزى نمىدانيم و از استادان او تنها [[ابن سيار]] شناخته شده است. ابوالحسن خود در «[[المعالجات]]»، از [[ابن سيار]]، گاه با همين عنوان و گاه با عناوين ابوماهر و ابوعمران نام مىبرد و از شيوههايى كه وى در درمان بيمارىها به كار مىبرده و خود شاهد برخى از آنها بوده، حكايت مىكند. مهارت او بىگمان مورد تأييد استادش نيز بوده است. ابوالحسن خود از اينكه يك بار نيز در درمان بيمارى قلبى وى به او يارى رسانده است، گفتگو مىكند. وى احتمالا در حدود سال 375ق / 985م، درگذشته است. | ||
ابوالحسن طبرى بهزودى بهعنوان يك | ابوالحسن طبرى بهزودى بهعنوان يك پزشک متبحر شهرت يافت. در سالهاى جوانى به همراه استادش در دستگاه ابوعبدالله بريدى از امراى عباسى كه دو بار نيز به وزارت رسيد، به خدمت مشغول شد. همچنين با فرزند عبدالله؛ يعنى ابوالقاسم بريدى كه او نيز از بزرگان دستگاه خلافت بشمار مىرفت، در ارتباط بود. زمانى نيز ابوعبدالله بريدى وى را براى درمان نوعى بيمارى سوداوى معزالدوله ديلمى، نزد وى به اهواز فرستاد. | ||
وى پس از درگذشت ابوعبدالله بريدى، به دستگاه ركنالدوله ديلمى پيوست و | وى پس از درگذشت ابوعبدالله بريدى، به دستگاه ركنالدوله ديلمى پيوست و غالباً به درمان نزدیک ان او نيز مىپرداخت. ابوالحسن بيش از همه چيز از طريق تصنيف كتاب «المعالجات البقراطية» شهرت يافت. اين كتاب يك درسنامه پزشکى نفيس و دست كم براى دوران مؤلف آن، بىهمتاست. چنانكه در بسيارى از صفحات اين اثر ديده مىشود، ابوالحسن بهرغم خدمت در دستگاه اميران و گرفتارىهاى ناشى از آن، فرصت سفر نيز بسيار يافته، از شهرهاى بسيار ديدن كرده و از آزمودههاى گروههاى گوناگون مردم استفاده جسته است. وى نيز در طبرستان، رى، اهواز، آبادان، بصره، بغداد، موصل و شام بسربرده، از كحالان و نيز از ملاحان بصره شيوه درمان برخى بيمارىهاى چشم را، از اهل موصل خواص آب چشمههاى گوگردى را در درمان بيمارىهاى پوستى، از مردم ناحيهاى ميان اصفهان و اهواز درمان مارگزيدگى را، از مردمان خوزستان درمان گزش راسو را كه به سخن وى در اين ناحيه بيش از هر منطقه ديگر يافت مىشود و از اهالى سيستان شيوه درمان گزش موش كور را آموخته است. | ||
== آثار | ==وفات== | ||
مورخان سال وفاتش را سال 957م (یعنی حدود 345ق) یا 966م (یعنی حدود 354ق) میدانند. البته فؤاد سزگین سال 995 را ذکر کرده است.<ref>گلشنی، سید علی رضا، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل</ref> که به قمری حدود سالهای 384 و 385ق میشود. | |||
== آثار== | |||
# المعالجات البقراطية؛ | # المعالجات البقراطية؛ | ||
| خط ۵۷: | خط ۷۲: | ||
از دو كتاب اخير اثرى برجاى نمانده است. | از دو كتاب اخير اثرى برجاى نمانده است. | ||
==پانویس == | |||
<references /> | |||
== منابع مقاله == | == منابع مقاله == | ||
برگرفته از دايرةالمعارف بزرگ اسلامى، ج 5، ص 344 به قلم محمدعلى مولوى. | #برگرفته از دايرةالمعارف بزرگ اسلامى، ج 5، ص 344 به قلم محمدعلى مولوى. | ||
#گلشنی، سید علی رضا، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل، دوره ۲۰، شماره ۱۰ -(۷-۱۳۹۷)، جلد ۲۰ شماره ۱۰ صفحات ۷۱-۷۴ | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[أمراض العين و معالجتها من كتابي المعالجات البقراطية و فردوس الحكمة]] | |||
[[أمراض | |||
[[الکناش (معالجات البقراطیة)]] | [[الکناش (معالجات البقراطیة)]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۷
ابوالحسن احمد بن محمد طبری (متوفای حدود ۳۴۵ یا ۳۵۵ق)، پزشک نامدار ایرانی در سده چهارم هجری. وی در ترنجه طبرستان زاده شد و نزد ابن سیار پزشکی آموخت. او به زودی به عنوان طبیبی متبحر شهرت یافت و در دستگاه امیران بریدی و سپس رکنالدوله دیلمی خدمت کرد. طبری به شهرهای مختلف ایران و عراق سفر کرد و روشهای درمانی مردم مناطق گوناگون را فرا گرفت و در آثارش ثبت نمود. مهمترین اثر او «المعالجات البقراطیة» (معروف به الکناش) است که یک درسنامه پزشکی بالینی ارزشمند محسوب میشود. بخش مهمی از این کتاب به بیماریهای چشم و درمان آنها اختصاص دارد. از دیگر آثار او میتوان به «رسالة فی ذکر القارورة» و «علاج الأطفال» اشاره کرد.
| احمد بن محمد طبری | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | ابوالحسن احمد بن محمد طبری ترنجی |
| نامهای دیگر | طبری ترنجی |
| نام پدر | محمد |
| محل تولد | ترنجه، طبرستان (جنوب بابل کنونی)، ایران |
| محل زندگی | طبرستان، ری، اهواز، بغداد، بصره، موصل، شام |
| رحلت | حدود ۳۴۵ یا ۳۵۵ق (یا حدود ۳۸۴ق) |
| دین | اسلام |
| پیشه | پزشک، حکیم |
| منصب | طبیب دربار ابوعبدالله بریدی و رکنالدوله دیلمی |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | پزشکی بالینی، بیماریهای چشم، داروسازی |
| اساتید |
|
| برخی آثار | |
ولادت
در تُرُنجه طبرستان زاده شد و ازاينرو، با نسبت ترنجى نيز از او ياد مىشود. ترنجه در جنوب شهر بابل کنونی در استان مازندران است. تاریخ تولدش مشخص نیست.[۱]
تحصیلات
از دوران آموزش ابوالحسن چيزى نمىدانيم و از استادان او تنها ابن سيار شناخته شده است. ابوالحسن خود در «المعالجات»، از ابن سيار، گاه با همين عنوان و گاه با عناوين ابوماهر و ابوعمران نام مىبرد و از شيوههايى كه وى در درمان بيمارىها به كار مىبرده و خود شاهد برخى از آنها بوده، حكايت مىكند. مهارت او بىگمان مورد تأييد استادش نيز بوده است. ابوالحسن خود از اينكه يك بار نيز در درمان بيمارى قلبى وى به او يارى رسانده است، گفتگو مىكند. وى احتمالا در حدود سال 375ق / 985م، درگذشته است.
ابوالحسن طبرى بهزودى بهعنوان يك پزشک متبحر شهرت يافت. در سالهاى جوانى به همراه استادش در دستگاه ابوعبدالله بريدى از امراى عباسى كه دو بار نيز به وزارت رسيد، به خدمت مشغول شد. همچنين با فرزند عبدالله؛ يعنى ابوالقاسم بريدى كه او نيز از بزرگان دستگاه خلافت بشمار مىرفت، در ارتباط بود. زمانى نيز ابوعبدالله بريدى وى را براى درمان نوعى بيمارى سوداوى معزالدوله ديلمى، نزد وى به اهواز فرستاد.
وى پس از درگذشت ابوعبدالله بريدى، به دستگاه ركنالدوله ديلمى پيوست و غالباً به درمان نزدیک ان او نيز مىپرداخت. ابوالحسن بيش از همه چيز از طريق تصنيف كتاب «المعالجات البقراطية» شهرت يافت. اين كتاب يك درسنامه پزشکى نفيس و دست كم براى دوران مؤلف آن، بىهمتاست. چنانكه در بسيارى از صفحات اين اثر ديده مىشود، ابوالحسن بهرغم خدمت در دستگاه اميران و گرفتارىهاى ناشى از آن، فرصت سفر نيز بسيار يافته، از شهرهاى بسيار ديدن كرده و از آزمودههاى گروههاى گوناگون مردم استفاده جسته است. وى نيز در طبرستان، رى، اهواز، آبادان، بصره، بغداد، موصل و شام بسربرده، از كحالان و نيز از ملاحان بصره شيوه درمان برخى بيمارىهاى چشم را، از اهل موصل خواص آب چشمههاى گوگردى را در درمان بيمارىهاى پوستى، از مردم ناحيهاى ميان اصفهان و اهواز درمان مارگزيدگى را، از مردمان خوزستان درمان گزش راسو را كه به سخن وى در اين ناحيه بيش از هر منطقه ديگر يافت مىشود و از اهالى سيستان شيوه درمان گزش موش كور را آموخته است.
وفات
مورخان سال وفاتش را سال 957م (یعنی حدود 345ق) یا 966م (یعنی حدود 354ق) میدانند. البته فؤاد سزگین سال 995 را ذکر کرده است.[۲] که به قمری حدود سالهای 384 و 385ق میشود.
آثار
- المعالجات البقراطية؛
- رسالة في ذكر القارورة؛
- علاج الأطفال؛
- مقالة في طب العين؛
- كتاب العين في المعالجات؛
- القرابادين.
از دو كتاب اخير اثرى برجاى نمانده است.
پانویس
منابع مقاله
- برگرفته از دايرةالمعارف بزرگ اسلامى، ج 5، ص 344 به قلم محمدعلى مولوى.
- گلشنی، سید علی رضا، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل، دوره ۲۰، شماره ۱۰ -(۷-۱۳۹۷)، جلد ۲۰ شماره ۱۰ صفحات ۷۱-۷۴