طناحی، محمود محمد: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = '''محمود محمد طناحی''' | |||
| تصویر = NUR10921.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = محمود محمد طناحی | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = محمد | |||
| ولادت = ۲۹ مارس ۱۹۳۵م (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ق) | |||
| محل تولد = استان منوفیه، مصر | |||
| کشور تولد = مصر | |||
| محل زندگی = قاهره، مکه، ریاض، کویت، العین | |||
| رحلت = ۲۳ مارس ۱۹۹۹م (۶ ذیالحجه ۱۴۱۹ق) | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = | |||
| طول عمر = ۶۴ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = | |||
| پیشه = محقق، نویسنده، استاد دانشگاه | |||
| درجه علمی = دکترای زبان و ادبیات عرب | |||
| دانشگاه = دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره | |||
| علایق پژوهشی = تحقیق نسخ خطی، نحو و صرف، تاریخ نشر تراث | |||
| منصب = استاد دانشگاه حلوان، خبير مجمع اللغة العربية | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | محمود محمد شاکر | عبدالسلام هارون | محمد ابوالفضل ابراهیم | محمد رشاد عبدالمطلب | فؤاد سید | عامر سید عثمان | عبدالغنی عبدالخالق}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | النهایة فی غریب الحدیث و الأثر | طبقات الشافعیة الکبری | مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي | أمالي ابن الشجري | العقد الثمين في تاريخ البلد الأمين | تاج العروس من جواهر القاموس | منال الطالب في شرح طوال الغرائب | کتاب الشعر}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE10921AUTHORCODE | |||
}} | |||
| | '''محمود محمد طناحی''' (۱۹۳۵ – ۱۹۹۹م)، محقق برجسته مصری و از نامدارترین پژوهشگران عرصه تحقیق و نشر میراث کهن عربی در سده بیستم بود. او که از شاگردان ممتاز [[شاکر، محمود محمد|محمود محمد شاکر]] و [[هارون، عبدالسلام محمد|عبدالسلام هارون]] به شمار میرفت، آثار ارزشمندی همچون «[[النهاية في غريب الحديث و الأثر|النهایة فی غریب الحدیث و الأثر]]»، «[[طبقات الشافعیة الکبری]]» و «[[أمالي ابن الشجري|أمالی ابن الشجری]]» را به زیور طبع آراست. وی سالها در معهد المخطوطات العربیه (مؤسسه نسخههای خطی عربی) و دانشگاه ام القری به فعالیت پرداخت و با تألیف «مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي» سهمی ماندگار در تاریخ نشر میراث عربی ایفا کرد. | ||
| | |||
[[أمالي ابن الشجري]] | |||
==ولادت == | |||
محمود محمد طناحی در ۲۹ مارس سال ۱۹۳۵ میلادی (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ قمری) در یکی از روستاهای استان منوفیه مصر دیده به جهان گشود.<ref name="islamonline">[https://islamonline.net/9377 پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»]</ref> وی در هشت سالگی به همراه خانواده به شهر قاهره نقل مکان کرد و در محله «درب الاحمر» ساکن شد.<ref name="islamonline" /> | |||
==تحصیلات == | |||
طناحی در سیزده سالگی موفق به حفظ کامل قرآن کریم به روایت حفص گردید. سپس به مؤسسه دینی قاهره وابسته به الازهر پیوست و در سال ۱۹۵۳م گواهی ابتدایی و در سال ۱۹۵۸م گواهی تحصیلات متوسطه را دریافت کرد.<ref name="tanahi-book">طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي، ص۷</ref> | |||
پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.<ref name="tanahi-book" /> | |||
وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از «[[الوافي بالوفيات|الوافی بالوفیات]]» [[صفدی، خلیل بن ایبک|صفدی]]، «[[كنز الدرر و جامع الغرر|کنز الدرر]]» [[دواداری، ابوبکر بن عبدالله|ابن أیبک داودری]] و «[[المغازي|المغازی]]» [[واقدی، محمد بن عمر|واقدی]].<ref name="islamonline" /> | |||
وی | |||
طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.<ref name="islamonline" /> | |||
== | ==فعالیتها== | ||
=== | ===معهد المخطوطات العربیه=== | ||
پس از فراغت از تحصیل، به عنوان معید (مربی آموزشی) در معهد الدراسات العربیه (مؤسسه مطالعات عربی) وابسته به دانشگاه آمریکایی قاهره مشغول به کار شد.<ref name="islamonline" /> در سال ۱۹۶۵م به معهد المخطوطات العربیه (مؤسسه نسخههای خطی عربی) وابسته به اتحادیه کشورهای عربی پیوست. در این مرکز، از محضر دو تن از بزرگان علم نسخهشناسی، محمد رشاد عبدالمطلب و فؤاد سید، بهرهمند گردید.<ref name="islamonline" /> | |||
= | وی در سفرهای متعددی که معهد المخطوطات به کشورهای مختلف ترتیب میداد، شرکت کرد تا از نسخ خطی موجود در کتابخانههای آن کشورها تصویربرداری شود. این سفرها شامل ترکیه (۱۹۷۰م)، مراکش (۱۹۷۲ و ۱۹۷۵م)، عربستان سعودی (۱۹۷۳م) و یمن (۱۹۷۴م) بود.<ref name="islamonline" /> | ||
== | ===تحصیلات تکمیلی=== | ||
طناحی در کنار فعالیتهای پژوهشی، تحصیلات عالی خود را نیز ادامه داد. در سال ۱۹۷۲م موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته نحو و صرف از دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره شد. پایاننامه وی با عنوان «ابن معطی و آراؤه النحویة مع تحقیق کتابه الفصول الخمسون» به راهنمایی اساتید بزرگ به انجام رسید.<ref name="tanahi-book" /> | |||
در سال ۱۹۷۸م درجه دکتری خود را در رشته نحو و صرف از همان دانشکده دریافت کرد. رساله دکتری وی با عنوان «ابن الشجری و آراؤه النحویة مع تحقیق الجزء الأول من کتابه الأمالي النحویة» بود.<ref name="tanahi-book" /> | |||
== | ===فعالیت در دانشگاههای عربی === | ||
پس از اخذ دکتری، به عنوان پژوهشگر در مرکز البحث العلمی و إحیاء التراث الإسلامی و سپس به عنوان استاد در دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه ام القری در مکه مکرمه مشغول به کار شد. وی در این دانشگاه بیش از ده سال تدریس کرد و شاگردان بسیاری را تربیت نمود.<ref name="islamonline" /> | |||
پس از بازگشت به قاهره، به عنوان استاد در دانشکده الدراسات العربیه و الإسلامیه دانشگاه قاهره و سپس در سال ۱۹۹۶م به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه حلوان منصوب گردید.<ref name="islamonline" /> | |||
وی همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاههای محمد بن سعود (ریاض، ۱۹۹۱م)، دانشگاه کویت (۱۹۹۴م) و دانشگاه العین (امارات، ۱۹۹۷م) فعالیت کرد.<ref name="islamonline" /> | |||
===عضویت در مجامع علمی=== | |||
در سال ۱۹۸۹م، از سوی مجمع اللغة العربية قاهره به عنوان خبير در لجنة المعجم الكبير (کمیته فرهنگ بزرگ (لغتنامه بزرگ)) برگزیده شد.<ref name="islamonline" /> همچنین به عنوان خبير (کارشناس) در مرکز تحقیق تراث دارالکتب المصریه (مرکز تحقیق میراث کتابخانه مصر) و عضو هیئت مشترک خدمات تراث عربی در معهد إحیاء المخطوطات العربیه (مؤسسه احیای نسخههای خطی عربی) انتخاب گردید.<ref name="islamonline" /> | |||
===اساتید=== | |||
طناحی از محضر اساتید برجستهای بهره برد که مهمترین آنان عبارتند از:<ref name="islamonline" /> | |||
[[ | - [[شاکر، محمود محمد|محمود محمد شاکر]] (شیخ خود) | ||
[[ | - [[هارون، عبدالسلام محمد|عبدالسلام هارون]] | ||
[[ | - [[ابراهیم، محمد ابوالفضل|محمد ابوالفضل ابراهیم]] | ||
[[ | - [[محمد رشاد عبدالمطلب]] | ||
[[ | - [[سید، فؤاد|فؤاد سید]] | ||
[[ | - [[عامر سید عثمان]] (شیخ قرائت مصر) | ||
[[ | - [[عبدالغنی عبدالخالق]] (فقیه اصولی) | ||
===ویژگیهای اخلاقی=== | |||
طناحی به کرامت اخلاق، پاکی نفس، خوشصحبتی و طنازی معروف بود. وی نسبت به اساتید خود وفاداری کمنظیری داشت و همواره از آنان با احترام و دعا یاد میکرد.<ref name="islamonline" /> | |||
[[ | ==وفات== | ||
محمود محمد طناحی در صبح روز سهشنبه، ۶ ذیالحجه سال ۱۴۱۹ هجری قمری (۲۳ مارس ۱۹۹۹ میلادی) در حالی که از سلامت کامل برخوردار بود، به طور ناگهانی درگذشت.<ref name="tanahi-book" /><ref name="islamonline" /> مردم پس از درگذشت [[شاکر، محمود محمد|محمود محمد شاکر]]، به طناحی به عنوان جانشین شایستهای برای ادامه مسیر وی چشم دوخته بودند، اما مرگ زودهنگام او مانع از تحقق این امر شد.<ref name="islamonline" /> | |||
==آثار== | |||
===تحقیق=== | |||
طناحی آثار ارزشمندی را به زیور طبع آراسته است. از جمله مهمترین آنها:<ref name="tanahi-book" /><ref name="islamonline" /> | |||
{{ستون-شروع|۲}} | |||
# '''النهایة فی غریب الحدیث و الأثر''' (اثر مجدالدین بن اثیر) – سه بخش ابتدایی با همکاری طاهر احمد زویی، دو بخش آخر به صورت انفرادی (۱۹۶۳م) | |||
# '''طبقات الشافعیة الکبری''' (اثر ابن سبکی) – با همکاری عبدالفتاح محمد حلوانی، در ده جلد (۱۹۶۴م)؛ چاپ دوم با بازنگری (۱۹۹۲م) | |||
# '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین''' (اثر تقیالدین فاسی) – تحقیق بخش هشتم (۱۹۶۹م) | |||
# '''الغریبین (غریبی القرآن و الحدیث)''' (اثر عبید هروی) – تحقیق بخش اول (۱۹۷۰م) | |||
# '''تاج العروس من جواهر القاموس''' (اثر مرتضی زبیدی) – تحقیق بخشهای شانزدهم (۱۹۷۶م) و بیست و هشتم (۱۹۹۳م) | |||
# '''أمالی ابن الشجري''' – در سه بخش (۱۹۹۲م) | |||
# '''منال الطالب في شرح طوال الغرائب''' (اثر مجدالدین بن اثیر) – (۱۹۸۳م) | |||
# '''کتاب الشعر (أو شرح الأبيات المشکلة الإعراب)''' (اثر ابوعلی فارسی) – در دو جلد (۱۹۸۸م) | |||
# '''الفصول الخمسون''' (اثر ابن معطی) – رساله کارشناسی ارشد | |||
# '''ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات''' (اثر ابوعبدالرحمن سلمی) – (۱۹۹۳م) | |||
# '''أعمار الأعيان''' (اثر ابن جوزی) – (۱۹۹۴م) | |||
{{پایان}} | |||
===تألیف=== | |||
{{ستون-شروع|۲}} | |||
# '''مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي''' – درباره پیشینه و مراحل نشر میراث عربی و مدارس تحقیق | |||
# '''الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعریفات العلوم''' | |||
# '''عن التصحیف و التحریف''' | |||
# '''فهارس کتاب الأصول في النحو''' (اثر ابن سراج) – (۱۹۸۶م) | |||
# '''فهرس الأشعار لکتاب دیوان المعاني''' (اثر ابیهلال عسکری) | |||
# '''نبذة في تاریخ الطب العربي''' – مقدمه بر «الطب النبوي» ابن قیم جوزی | |||
# '''التنبیه علی خطأ الغریبین''' | |||
# '''جموع التکسیس و العرف اللغوي''' | |||
# '''شرح شواهد الإیضاح''' (اثر ابوعلی فارسی) | |||
# '''الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة''' | |||
# '''قضیة إنقاذ المخطوطات (ما تحقق و ما لم یتحقق)''' | |||
{{پایان}} | |||
===مقالات=== | |||
طناحی در سالهای پایانی عمر، مقالات منظمی در مجله «الهلال» منتشر میکرد که نشاندهنده تسلط عمیق وی بر فرهنگ عربی و توانایی بالای ادبی او بود.<ref name="islamonline" /> | |||
==پانویس== | |||
<references /> | |||
==منابع مقاله== | |||
*[https://islamonline.net/9377 پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»] | |||
*طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
* [[النهاية في غريب الحديث و الأثر]] | |||
* [[منال الطالب في شرح طوال الغرائب]] | |||
* [[أعلام النصر المبین في المفاضلة بین أهلی صفین]] | |||
* [[أمالي ابن الشجري]] | |||
* [[شرح ابن عقیل]] | |||
* [[الفصول الخمسون]] | |||
* [[أعمار الأعيان]] | |||
* [[من إعجاز القرآن في أعجمي القرآن: وجه فی اعجاز القرآن جدید]] | |||
* [[دروز الوطن المحتل في مواجهة التحدي الصهیوني]] | |||
* [[الغريبین: غريبي القرآن و الحدیث]] | |||
* [[عقل و زمانه: گفتگوها]] | |||
* [[طبقات الشافعیة الکبری]] | |||
* [[ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات]] | |||
* [[في اللغة و الأدب: دراسات و بحوث]] | |||
* [[في الأدب و اللغة: دراسات و بحوث]] | |||
* [[من أسرار اللغة في الکتاب و السنة : معجم لغوي ثقافي]] | |||
* [[الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعريفات العلوم]] | |||
* [[مدخل إلى تاريخ نشر التراث العربي مع محاضرة عن التصحیف و التحریف]] | |||
* [[فهارس کتاب الأصول في النحو لأبي بکر السراج]] | |||
* [[الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة]] | |||
* [[صیحة في سبیل العربیة: مقالات من أجل نهضة العربیة و ثقافتها]] | |||
* [[الكتاب المطبوع بمصر في القرن التاسع عشر: تاریخ و تحلیل]] | |||
* [[مقالات العلامة الدکتور محمود محمد الطناحي: صفحات في التراث و التراجم و اللغة و الأدب]] | |||
* [[الشعر، أو، شرح الأبيات المشكلة الإعراب]] | |||
* [[العقد الثمين في تاريخ البلد الأمين]] | |||
* [[تاج العروس من جواهر القاموس]] | |||
* [[نامه باستان (مجموعه مقالات)]] | |||
* [[رابطه علم و دین]] | |||
* [[مبانی و تاریخ فلسفه غرب]] | |||
* [[رشد اخلاقی: کتاب راهنما]] | |||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده: | [[رده:مصححان]] | ||
[[رده:ادیبان]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۳
محمود محمد طناحی (۱۹۳۵ – ۱۹۹۹م)، محقق برجسته مصری و از نامدارترین پژوهشگران عرصه تحقیق و نشر میراث کهن عربی در سده بیستم بود. او که از شاگردان ممتاز محمود محمد شاکر و عبدالسلام هارون به شمار میرفت، آثار ارزشمندی همچون «النهایة فی غریب الحدیث و الأثر»، «طبقات الشافعیة الکبری» و «أمالی ابن الشجری» را به زیور طبع آراست. وی سالها در معهد المخطوطات العربیه (مؤسسه نسخههای خطی عربی) و دانشگاه ام القری به فعالیت پرداخت و با تألیف «مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي» سهمی ماندگار در تاریخ نشر میراث عربی ایفا کرد.
| محمود محمد طناحی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمود محمد طناحی |
| نام پدر | محمد |
| ولادت | ۲۹ مارس ۱۹۳۵م (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ق) |
| محل تولد | استان منوفیه، مصر، مصر |
| محل زندگی | قاهره، مکه، ریاض، کویت، العین |
| رحلت | ۲۳ مارس ۱۹۹۹م (۶ ذیالحجه ۱۴۱۹ق) |
| طول عمر | ۶۴ سال |
| دین | اسلام |
| پیشه | محقق، نویسنده، استاد دانشگاه |
| منصب | استاد دانشگاه حلوان، خبير مجمع اللغة العربية |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای زبان و ادبیات عرب |
| دانشگاه | دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره |
| علایق پژوهشی | تحقیق نسخ خطی، نحو و صرف، تاریخ نشر تراث |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
محمود محمد طناحی در ۲۹ مارس سال ۱۹۳۵ میلادی (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ قمری) در یکی از روستاهای استان منوفیه مصر دیده به جهان گشود.[۱] وی در هشت سالگی به همراه خانواده به شهر قاهره نقل مکان کرد و در محله «درب الاحمر» ساکن شد.[۱]
تحصیلات
طناحی در سیزده سالگی موفق به حفظ کامل قرآن کریم به روایت حفص گردید. سپس به مؤسسه دینی قاهره وابسته به الازهر پیوست و در سال ۱۹۵۳م گواهی ابتدایی و در سال ۱۹۵۸م گواهی تحصیلات متوسطه را دریافت کرد.[۲]
پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.[۲]
وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از «الوافی بالوفیات» صفدی، «کنز الدرر» ابن أیبک داودری و «المغازی» واقدی.[۱]
طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.[۱]
فعالیتها
معهد المخطوطات العربیه
پس از فراغت از تحصیل، به عنوان معید (مربی آموزشی) در معهد الدراسات العربیه (مؤسسه مطالعات عربی) وابسته به دانشگاه آمریکایی قاهره مشغول به کار شد.[۱] در سال ۱۹۶۵م به معهد المخطوطات العربیه (مؤسسه نسخههای خطی عربی) وابسته به اتحادیه کشورهای عربی پیوست. در این مرکز، از محضر دو تن از بزرگان علم نسخهشناسی، محمد رشاد عبدالمطلب و فؤاد سید، بهرهمند گردید.[۱]
وی در سفرهای متعددی که معهد المخطوطات به کشورهای مختلف ترتیب میداد، شرکت کرد تا از نسخ خطی موجود در کتابخانههای آن کشورها تصویربرداری شود. این سفرها شامل ترکیه (۱۹۷۰م)، مراکش (۱۹۷۲ و ۱۹۷۵م)، عربستان سعودی (۱۹۷۳م) و یمن (۱۹۷۴م) بود.[۱]
تحصیلات تکمیلی
طناحی در کنار فعالیتهای پژوهشی، تحصیلات عالی خود را نیز ادامه داد. در سال ۱۹۷۲م موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته نحو و صرف از دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره شد. پایاننامه وی با عنوان «ابن معطی و آراؤه النحویة مع تحقیق کتابه الفصول الخمسون» به راهنمایی اساتید بزرگ به انجام رسید.[۲]
در سال ۱۹۷۸م درجه دکتری خود را در رشته نحو و صرف از همان دانشکده دریافت کرد. رساله دکتری وی با عنوان «ابن الشجری و آراؤه النحویة مع تحقیق الجزء الأول من کتابه الأمالي النحویة» بود.[۲]
فعالیت در دانشگاههای عربی
پس از اخذ دکتری، به عنوان پژوهشگر در مرکز البحث العلمی و إحیاء التراث الإسلامی و سپس به عنوان استاد در دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه ام القری در مکه مکرمه مشغول به کار شد. وی در این دانشگاه بیش از ده سال تدریس کرد و شاگردان بسیاری را تربیت نمود.[۱]
پس از بازگشت به قاهره، به عنوان استاد در دانشکده الدراسات العربیه و الإسلامیه دانشگاه قاهره و سپس در سال ۱۹۹۶م به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه حلوان منصوب گردید.[۱]
وی همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاههای محمد بن سعود (ریاض، ۱۹۹۱م)، دانشگاه کویت (۱۹۹۴م) و دانشگاه العین (امارات، ۱۹۹۷م) فعالیت کرد.[۱]
عضویت در مجامع علمی
در سال ۱۹۸۹م، از سوی مجمع اللغة العربية قاهره به عنوان خبير در لجنة المعجم الكبير (کمیته فرهنگ بزرگ (لغتنامه بزرگ)) برگزیده شد.[۱] همچنین به عنوان خبير (کارشناس) در مرکز تحقیق تراث دارالکتب المصریه (مرکز تحقیق میراث کتابخانه مصر) و عضو هیئت مشترک خدمات تراث عربی در معهد إحیاء المخطوطات العربیه (مؤسسه احیای نسخههای خطی عربی) انتخاب گردید.[۱]
اساتید
طناحی از محضر اساتید برجستهای بهره برد که مهمترین آنان عبارتند از:[۱]
- محمود محمد شاکر (شیخ خود)
- فؤاد سید
- عامر سید عثمان (شیخ قرائت مصر)
- عبدالغنی عبدالخالق (فقیه اصولی)
ویژگیهای اخلاقی
طناحی به کرامت اخلاق، پاکی نفس، خوشصحبتی و طنازی معروف بود. وی نسبت به اساتید خود وفاداری کمنظیری داشت و همواره از آنان با احترام و دعا یاد میکرد.[۱]
وفات
محمود محمد طناحی در صبح روز سهشنبه، ۶ ذیالحجه سال ۱۴۱۹ هجری قمری (۲۳ مارس ۱۹۹۹ میلادی) در حالی که از سلامت کامل برخوردار بود، به طور ناگهانی درگذشت.[۲][۱] مردم پس از درگذشت محمود محمد شاکر، به طناحی به عنوان جانشین شایستهای برای ادامه مسیر وی چشم دوخته بودند، اما مرگ زودهنگام او مانع از تحقق این امر شد.[۱]
آثار
تحقیق
طناحی آثار ارزشمندی را به زیور طبع آراسته است. از جمله مهمترین آنها:[۲][۱]
- النهایة فی غریب الحدیث و الأثر (اثر مجدالدین بن اثیر) – سه بخش ابتدایی با همکاری طاهر احمد زویی، دو بخش آخر به صورت انفرادی (۱۹۶۳م)
- طبقات الشافعیة الکبری (اثر ابن سبکی) – با همکاری عبدالفتاح محمد حلوانی، در ده جلد (۱۹۶۴م)؛ چاپ دوم با بازنگری (۱۹۹۲م)
- العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین (اثر تقیالدین فاسی) – تحقیق بخش هشتم (۱۹۶۹م)
- الغریبین (غریبی القرآن و الحدیث) (اثر عبید هروی) – تحقیق بخش اول (۱۹۷۰م)
- تاج العروس من جواهر القاموس (اثر مرتضی زبیدی) – تحقیق بخشهای شانزدهم (۱۹۷۶م) و بیست و هشتم (۱۹۹۳م)
- أمالی ابن الشجري – در سه بخش (۱۹۹۲م)
- منال الطالب في شرح طوال الغرائب (اثر مجدالدین بن اثیر) – (۱۹۸۳م)
- کتاب الشعر (أو شرح الأبيات المشکلة الإعراب) (اثر ابوعلی فارسی) – در دو جلد (۱۹۸۸م)
- الفصول الخمسون (اثر ابن معطی) – رساله کارشناسی ارشد
- ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات (اثر ابوعبدالرحمن سلمی) – (۱۹۹۳م)
- أعمار الأعيان (اثر ابن جوزی) – (۱۹۹۴م)
تألیف
- مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي – درباره پیشینه و مراحل نشر میراث عربی و مدارس تحقیق
- الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعریفات العلوم
- عن التصحیف و التحریف
- فهارس کتاب الأصول في النحو (اثر ابن سراج) – (۱۹۸۶م)
- فهرس الأشعار لکتاب دیوان المعاني (اثر ابیهلال عسکری)
- نبذة في تاریخ الطب العربي – مقدمه بر «الطب النبوي» ابن قیم جوزی
- التنبیه علی خطأ الغریبین
- جموع التکسیس و العرف اللغوي
- شرح شواهد الإیضاح (اثر ابوعلی فارسی)
- الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة
- قضیة إنقاذ المخطوطات (ما تحقق و ما لم یتحقق)
مقالات
طناحی در سالهای پایانی عمر، مقالات منظمی در مجله «الهلال» منتشر میکرد که نشاندهنده تسلط عمیق وی بر فرهنگ عربی و توانایی بالای ادبی او بود.[۱]
پانویس
منابع مقاله
- پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»
- طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي
وابستهها
- النهاية في غريب الحديث و الأثر
- منال الطالب في شرح طوال الغرائب
- أعلام النصر المبین في المفاضلة بین أهلی صفین
- أمالي ابن الشجري
- شرح ابن عقیل
- الفصول الخمسون
- أعمار الأعيان
- من إعجاز القرآن في أعجمي القرآن: وجه فی اعجاز القرآن جدید
- دروز الوطن المحتل في مواجهة التحدي الصهیوني
- الغريبین: غريبي القرآن و الحدیث
- عقل و زمانه: گفتگوها
- طبقات الشافعیة الکبری
- ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات
- في اللغة و الأدب: دراسات و بحوث
- في الأدب و اللغة: دراسات و بحوث
- من أسرار اللغة في الکتاب و السنة : معجم لغوي ثقافي
- الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعريفات العلوم
- مدخل إلى تاريخ نشر التراث العربي مع محاضرة عن التصحیف و التحریف
- فهارس کتاب الأصول في النحو لأبي بکر السراج
- الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة
- صیحة في سبیل العربیة: مقالات من أجل نهضة العربیة و ثقافتها
- الكتاب المطبوع بمصر في القرن التاسع عشر: تاریخ و تحلیل
- مقالات العلامة الدکتور محمود محمد الطناحي: صفحات في التراث و التراجم و اللغة و الأدب
- الشعر، أو، شرح الأبيات المشكلة الإعراب
- العقد الثمين في تاريخ البلد الأمين
- تاج العروس من جواهر القاموس
- نامه باستان (مجموعه مقالات)
- رابطه علم و دین
- مبانی و تاریخ فلسفه غرب
- رشد اخلاقی: کتاب راهنما