شرح دعاء الصباح: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
||
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۴: | خط ۴: | ||
| عنوانهای دیگر = | | عنوانهای دیگر = | ||
| پدیدآوران = | | پدیدآوران = | ||
[[سبزواری، هادی بن مهدی]] ( | [[سبزواری، هادی بن مهدی]] (نویسنده) | ||
[[حبیبی، نجفقلی]] (محقق) | [[حبیبی، نجفقلی]] (محقق) | ||
خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
| سال نشر = 1372 ش | | سال نشر = 1372 ش | ||
| کد اتوماسیون = | | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE02173AUTOMATIONCODE | ||
| چاپ =1 | | چاپ =1 | ||
| تعداد جلد =1 | | تعداد جلد =1 | ||
| کتابخانۀ دیجیتال نور = | | کتابخانۀ دیجیتال نور =02173 | ||
| کتابخوان همراه نور =02173 | |||
| کد پدیدآور = | | کد پدیدآور = | ||
| پس از = | | پس از = | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
{{کاربردهای دیگر| دعا (ابهام زدایی)}} | |||
'''شرح دعاء الصباح'''، اثر [[سبزواری، هادی بن مهدی |حاج ملاهادى سبزوارى]]، متن و شرح دعاى صباح منسوب به [[امام على(ع)]] مىباشد كه به زبان عربى نوشته شده است. | '''شرح دعاء الصباح'''، اثر [[سبزواری، هادی بن مهدی |حاج ملاهادى سبزوارى]]، متن و شرح دعاى صباح منسوب به [[امام على(ع)]] مىباشد كه به زبان عربى نوشته شده است. | ||
اين كتاب، دومين اثر [[سبزواری، هادی|حكيم سبزوارى]]، پس از كتاب مفصّل «شرح الأسماء» در باب شرح دعاهاى مأثور مىباشد كه | اين كتاب، دومين اثر [[سبزواری، هادی|حكيم سبزوارى]]، پس از كتاب مفصّل «شرح الأسماء» در باب شرح دعاهاى مأثور مىباشد كه نویسنده در هفده رمضان 1267ق آن، را به پايان برده و خود بر آن حاشيه زده است<ref>مقدمه مصحح، ص هفت</ref> | ||
== ساختار == | == ساختار == | ||
كتاب با مقدمه مصحح آغاز شده است. اين دعا كه به «مفتاح الفلاح و مصباح النّجاح» موسوم مىباشد، به [[امام على(ع)]] منسوب بوده و از شروح متعدّدى كه بر آن نوشتهاند و صاحب «[[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]]» ذيل عنوان «شرح دعاى صباح» ذكر كرده است، برمىآيد كه همواره اين دعا مورد توجّه علما بوده است. | كتاب با مقدمه مصحح آغاز شده است. اين دعا كه به «مفتاح الفلاح و مصباح النّجاح» موسوم مىباشد، به [[امام على(ع)]] منسوب بوده و از شروح متعدّدى كه بر آن نوشتهاند و صاحب «[[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]]» ذيل عنوان «شرح دعاى صباح» ذكر كرده است، برمىآيد كه همواره اين دعا مورد توجّه علما بوده است. نویسنده، متن دعا را بر اساس نسخه تصحيحشده «[[بحار الأنوار]]» [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مجلسى]] آورده است<ref>مقدمه مصحح، ص چهار</ref> | ||
نویسنده در اين كتاب، دعاى صباح را به فقراتى تقسيم كرده است و در شرح هر فقره، معمولا به نكات ادبى، بهخصوص از لحاظ لغوى، معانى، بيان و بديع توجه خاص كرده و سپس به شرح ظاهر عبارت و آنگاه اغلب به تأويل و باطن عبارت مىپردازد<ref>همان، ص هفت</ref> | |||
نسخ مورد استناد | نسخ مورد استناد نویسنده، چهار نسخه بوده است، اما در جريان تصحيح، هيچيك از آنها - كه به گفته وى، همه بهجز يكى معتبرند - اصل قرار داده نشده، بلكه آنچه به نظر مصحّح درست بوده، در متن آمده و اختلاف نسخ كه بسيار اندك است، در پاورقى ذكر شده است<ref>همان، ص ده</ref> | ||
در مواردى كه مؤلّف از كتاب ديگران نقل كرده است، تا حدّى، در تصحيح متن، از مصادر اصلى نيز استفاده شده و در چنين مواردى كلمات انتخابى بين [] آمده است. متن فقرات دعا با حرف «ف» و شماره مسلسل، بين () و با حروف سياه مشخص شده است<ref>همان</ref> | در مواردى كه مؤلّف از كتاب ديگران نقل كرده است، تا حدّى، در تصحيح متن، از مصادر اصلى نيز استفاده شده و در چنين مواردى كلمات انتخابى بين [] آمده است. متن فقرات دعا با حرف «ف» و شماره مسلسل، بين () و با حروف سياه مشخص شده است<ref>همان</ref> | ||
خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
== گزارش محتوا == | == گزارش محتوا == | ||
در مقدمه مصحح، در ابتدا، شرح حال مفصلى از | در مقدمه مصحح، در ابتدا، شرح حال مفصلى از نویسنده و آثار وى ارائه شده و در ادامه، به روش شرح و تصحيح كتاب، اشاره شده است. | ||
نویسنده، به تناسب فقرات دعا، مسائل و موضوعات فلسفى، كلامى و عرفانى را طرح كرده و با استفاده از آيات، روايات، اشعار فارسى و عربى و كلمات و عبارات بزرگان، به بحث و نقد آراء پرداخته است<ref>مقدمه مصحح، ص 8</ref> | |||
وى در اين كتاب نيز مانند «شرح الأسماء»، بيش از كتب درسى مثل شرح منظومه منطق و حكمت، مجال بحث و تحقيق و نقد نظريات و تعرّض به آراء ديگران دارد و با وجود اين، چون بناى خود را در اين كتاب به اختصار گذاشته - هر چند در مواردى اين بنا را بر هم مىريزد - خواننده را براى اطلاعات بيشتر به كتاب «شرح الأسماء» ارجاع داده است<ref>همان</ref> | وى در اين كتاب نيز مانند «شرح الأسماء»، بيش از كتب درسى مثل شرح منظومه منطق و حكمت، مجال بحث و تحقيق و نقد نظريات و تعرّض به آراء ديگران دارد و با وجود اين، چون بناى خود را در اين كتاب به اختصار گذاشته - هر چند در مواردى اين بنا را بر هم مىريزد - خواننده را براى اطلاعات بيشتر به كتاب «شرح الأسماء» ارجاع داده است<ref>همان</ref> | ||
خط ۵۳: | خط ۵۴: | ||
مهمترين مباحث فلسفى، كلامى و عرفانى كه در اين كتاب به آنها پرداخته شده، عبارت است از: مباحث مربوط به فلك (فقره 5)، راههاى خداشناسى (فقره 7)، اقسام اتّحاد و مجانست و تنزّه حق تعالى از آن (فقره 8)، كيف و اقسام آن (فقره 9)، خواطر (فقره 10)، اتّحاد عاقل و معقول (فقره 10)، رؤيت خداوند از نظر معتزله و اشاعره (فقره 11)، علم حق تعالى به خود و به ماسوا (فقره 12)، ربط حادث به قديم (فقره 16)، عصمت انبياء (فقره 20)، فتح (فقره 21)، نفس و اطلاعات آن (فقره 28)، ملائكه، جنّ و شيطان (فقره 28)، كشف و اقسام آن (فقره28)، گناه (فقره 30)، مغالطات (موازين شيطان و اشارهاى به موازين رحمان) (فقره 31)، فقر و معانى آن (فقره 39)، اراده و مشيت (فقره 45)، قدرت از نظر متكلّمان و حكيمان (فقره 49)، خير و شرّ (فقره 51)، عمومیت قدرت خداوند (فقره 52)، فرق نور حسّى و نور وجود (فقره 62)، غايت و غرض از ايجاد (فقره 62)، وعاء موجودات و بقاء زمانى و دهرى و سرمدى (فقره 67) و موت و فناء (فقره 68)<ref>همان</ref> | مهمترين مباحث فلسفى، كلامى و عرفانى كه در اين كتاب به آنها پرداخته شده، عبارت است از: مباحث مربوط به فلك (فقره 5)، راههاى خداشناسى (فقره 7)، اقسام اتّحاد و مجانست و تنزّه حق تعالى از آن (فقره 8)، كيف و اقسام آن (فقره 9)، خواطر (فقره 10)، اتّحاد عاقل و معقول (فقره 10)، رؤيت خداوند از نظر معتزله و اشاعره (فقره 11)، علم حق تعالى به خود و به ماسوا (فقره 12)، ربط حادث به قديم (فقره 16)، عصمت انبياء (فقره 20)، فتح (فقره 21)، نفس و اطلاعات آن (فقره 28)، ملائكه، جنّ و شيطان (فقره 28)، كشف و اقسام آن (فقره28)، گناه (فقره 30)، مغالطات (موازين شيطان و اشارهاى به موازين رحمان) (فقره 31)، فقر و معانى آن (فقره 39)، اراده و مشيت (فقره 45)، قدرت از نظر متكلّمان و حكيمان (فقره 49)، خير و شرّ (فقره 51)، عمومیت قدرت خداوند (فقره 52)، فرق نور حسّى و نور وجود (فقره 62)، غايت و غرض از ايجاد (فقره 62)، وعاء موجودات و بقاء زمانى و دهرى و سرمدى (فقره 67) و موت و فناء (فقره 68)<ref>همان</ref> | ||
کیفیت ورود و خروج مؤلف نسبت به مطالب مذكور، تقريبا نزدیک به «شرح الأسماء» است و گذشته از بعض اختلافات، مىتوان گفت در بسيارى موارد آنچه در اين كتاب آمده، مختصر «شرح الأسماء» است<ref>همان</ref> | |||
وى در اين كتاب نيز كه از آخرين تأليفات او است، از نظر مشى كلّى و خط فكرى، در مسير حكمت متعاليه [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهين]] حركت مىكند؛ هرچند كه او يك پيرو صرف نيست، بلكه يك حكيم صاحبرأى و مستقل است<ref>همان، ص نه</ref> | وى در اين كتاب نيز كه از آخرين تأليفات او است، از نظر مشى كلّى و خط فكرى، در مسير حكمت متعاليه [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهين]] حركت مىكند؛ هرچند كه او يك پيرو صرف نيست، بلكه يك حكيم صاحبرأى و مستقل است<ref>همان، ص نه</ref> | ||
خط ۶۷: | خط ۶۸: | ||
==پانويس == | ==پانويس == | ||
<references /> | <references/> | ||
== منابع مقاله == | == منابع مقاله == | ||
خط ۷۳: | خط ۷۴: | ||
مقدمه و متن كتاب. | مقدمه و متن كتاب. | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[شرح دعای صباح حضرت امیر مؤمنان علی بن ابیطالب(ع)]] | |||
[[سلوک عرفانی (شرح دعای صباح)]] | |||
خط ۸۰: | خط ۸۷: | ||
[[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]] | [[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]] | ||
[[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]] | [[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]] | ||
[[رده:امام علی(ع)]] |
نسخهٔ کنونی تا ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۷
شرح دعاء الصباح | |
---|---|
![]() | |
پدیدآوران | سبزواری، هادی بن مهدی (نویسنده) حبیبی، نجفقلی (محقق) |
ناشر | دانشگاه تهران |
مکان نشر | تهران - ایران |
سال نشر | 1372 ش |
چاپ | 1 |
موضوع | دعاها دعای صباح - نقد و تفسیر |
زبان | عربی |
تعداد جلد | 1 |
کد کنگره | BP 269/02 /س2 |
نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
شرح دعاء الصباح، اثر حاج ملاهادى سبزوارى، متن و شرح دعاى صباح منسوب به امام على(ع) مىباشد كه به زبان عربى نوشته شده است.
اين كتاب، دومين اثر حكيم سبزوارى، پس از كتاب مفصّل «شرح الأسماء» در باب شرح دعاهاى مأثور مىباشد كه نویسنده در هفده رمضان 1267ق آن، را به پايان برده و خود بر آن حاشيه زده است[۱]
ساختار
كتاب با مقدمه مصحح آغاز شده است. اين دعا كه به «مفتاح الفلاح و مصباح النّجاح» موسوم مىباشد، به امام على(ع) منسوب بوده و از شروح متعدّدى كه بر آن نوشتهاند و صاحب «الذريعة» ذيل عنوان «شرح دعاى صباح» ذكر كرده است، برمىآيد كه همواره اين دعا مورد توجّه علما بوده است. نویسنده، متن دعا را بر اساس نسخه تصحيحشده «بحار الأنوار» مجلسى آورده است[۲]
نویسنده در اين كتاب، دعاى صباح را به فقراتى تقسيم كرده است و در شرح هر فقره، معمولا به نكات ادبى، بهخصوص از لحاظ لغوى، معانى، بيان و بديع توجه خاص كرده و سپس به شرح ظاهر عبارت و آنگاه اغلب به تأويل و باطن عبارت مىپردازد[۳]
نسخ مورد استناد نویسنده، چهار نسخه بوده است، اما در جريان تصحيح، هيچيك از آنها - كه به گفته وى، همه بهجز يكى معتبرند - اصل قرار داده نشده، بلكه آنچه به نظر مصحّح درست بوده، در متن آمده و اختلاف نسخ كه بسيار اندك است، در پاورقى ذكر شده است[۴]
در مواردى كه مؤلّف از كتاب ديگران نقل كرده است، تا حدّى، در تصحيح متن، از مصادر اصلى نيز استفاده شده و در چنين مواردى كلمات انتخابى بين [] آمده است. متن فقرات دعا با حرف «ف» و شماره مسلسل، بين () و با حروف سياه مشخص شده است[۵]
تعليقات مصحّح با حروف نازك و تعليقات و حواشى مؤلف، با حروف سياه و كلمه «منه» در آخر هر تعليقه از يكديگر متمايزند[۶]
تنظيم فهرستهاى مختلف، شكلدار كردن عبارات متن دعا، آيات و احاديث و بسيارى از كلمات متشابه و مشكل، بيان معانى لغات دشوار و غير مأنوس، ذكر مآخذ احاديث و مطالب منقول از ديگران تا حد امكان، رعايت قواعد جديد كتابت و اصول نقطهگذارى، از جمله كارهاى انجامشده توسط مصحح مىباشد[۷]
گزارش محتوا
در مقدمه مصحح، در ابتدا، شرح حال مفصلى از نویسنده و آثار وى ارائه شده و در ادامه، به روش شرح و تصحيح كتاب، اشاره شده است.
نویسنده، به تناسب فقرات دعا، مسائل و موضوعات فلسفى، كلامى و عرفانى را طرح كرده و با استفاده از آيات، روايات، اشعار فارسى و عربى و كلمات و عبارات بزرگان، به بحث و نقد آراء پرداخته است[۸]
وى در اين كتاب نيز مانند «شرح الأسماء»، بيش از كتب درسى مثل شرح منظومه منطق و حكمت، مجال بحث و تحقيق و نقد نظريات و تعرّض به آراء ديگران دارد و با وجود اين، چون بناى خود را در اين كتاب به اختصار گذاشته - هر چند در مواردى اين بنا را بر هم مىريزد - خواننده را براى اطلاعات بيشتر به كتاب «شرح الأسماء» ارجاع داده است[۹]
مهمترين مباحث فلسفى، كلامى و عرفانى كه در اين كتاب به آنها پرداخته شده، عبارت است از: مباحث مربوط به فلك (فقره 5)، راههاى خداشناسى (فقره 7)، اقسام اتّحاد و مجانست و تنزّه حق تعالى از آن (فقره 8)، كيف و اقسام آن (فقره 9)، خواطر (فقره 10)، اتّحاد عاقل و معقول (فقره 10)، رؤيت خداوند از نظر معتزله و اشاعره (فقره 11)، علم حق تعالى به خود و به ماسوا (فقره 12)، ربط حادث به قديم (فقره 16)، عصمت انبياء (فقره 20)، فتح (فقره 21)، نفس و اطلاعات آن (فقره 28)، ملائكه، جنّ و شيطان (فقره 28)، كشف و اقسام آن (فقره28)، گناه (فقره 30)، مغالطات (موازين شيطان و اشارهاى به موازين رحمان) (فقره 31)، فقر و معانى آن (فقره 39)، اراده و مشيت (فقره 45)، قدرت از نظر متكلّمان و حكيمان (فقره 49)، خير و شرّ (فقره 51)، عمومیت قدرت خداوند (فقره 52)، فرق نور حسّى و نور وجود (فقره 62)، غايت و غرض از ايجاد (فقره 62)، وعاء موجودات و بقاء زمانى و دهرى و سرمدى (فقره 67) و موت و فناء (فقره 68)[۱۰]
کیفیت ورود و خروج مؤلف نسبت به مطالب مذكور، تقريبا نزدیک به «شرح الأسماء» است و گذشته از بعض اختلافات، مىتوان گفت در بسيارى موارد آنچه در اين كتاب آمده، مختصر «شرح الأسماء» است[۱۱]
وى در اين كتاب نيز كه از آخرين تأليفات او است، از نظر مشى كلّى و خط فكرى، در مسير حكمت متعاليه صدر المتألهين حركت مىكند؛ هرچند كه او يك پيرو صرف نيست، بلكه يك حكيم صاحبرأى و مستقل است[۱۲]
وضعيت كتاب
تحقيق و تصحيح كتاب، توسط دكتر نجفقلى حبيبى صورت گرفته است.
فهرست آيات، احاديث، اشعار فارسى، اشعار عربى، فرق، مذاهب و نحل، اعلام، كتب، افكار كليدى و اصلى، فرهنگ لغات هنرى، مصادر مورد استفاده مصحح و فهرست موضوعات، در انتهاى كتاب آمده است.
در پاورقىها، علاوه بر ذكر منابع و اشاره به اختلاف نسخ، توضيحات كامل و مفصلى پيرامون كلمات و عبارات متن، ارائه شده است.
پانويس
منابع مقاله
مقدمه و متن كتاب.