فقیه سبزواری، سید محمدجواد: تفاوت میان نسخهها
(غنی سازی متن) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدجواد فقیه سبزواری | |||
| تصویر = NUR000.jpg | |||
| اندازه تصویر = | |||
| توضیح تصویر = | |||
| نام کامل = سید محمدجواد فقیه سبزواری | |||
| نامهای دیگر = | |||
| لقب = | |||
| تخلص = | |||
| نسب = از سادات حسینی | |||
| نام پدر = [[فقیه سبزواری، میرزا حسین|میرزا حسین فقیه سبزواری]] | |||
| ولادت = ۲۷ ربیعالاول ۱۳۴۹ قمری (۱۳۰۹ شمسی) | |||
| محل تولد = مشهد مقدس | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = مشهد | |||
| رحلت = ۱۹ شوال ۱۴۲۶ قمری (۱ آذر ۱۳۸۴ شمسی) | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = صحن آزادی، حرم امام رضا علیهالسلام، مشهد | |||
| طول عمر = ۷۵ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = [[فقیه سبزواری، میرزا موسی|میرزا موسی فقیه سبزواری]] (پدربزرگ) | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = فقیه، مجتهد، مدرس حوزه | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = حوزه علمیه مشهد | |||
| علایق پژوهشی = فقه، اصول، شرح لمعه | |||
| منصب = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[فقیه سبزواری، میرزا حسین|میرزا حسین فقیه سبزواری]] (پدر) | هاشم قزوینی | میرزا احمد مدرس یزدی | محمدرضا کلباسی | میرزا احمد کفایی (فرزند آخوند خراسانی) | سید محمدهادی میلانی}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | رضا رمضانی گیلانی (امام جماعت مرکز اسلامی هامبورگ) | سعید جازاری معمویی | علی نصیری گیلانی | عباس فرازینیا | محمدحسن پاکدامن}} | |||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[فقیه سبزواری، میرزا حسین|میرزا حسین فقیه سبزواری]] (۱۳۸۲ق) | هاشم قزوینی}} | |||
| آثار = | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|فقیه سبزواری (ابهامزدایی)}} | |||
'''حاج سید محمدجواد فقیه سبزواری''' (۱۳۰۹-۱۳۸۴ش)، فقیه، مجتهد و مدرس برجسته حوزه علمیه مشهد و سومین فرزند [[فقیه سبزواری، میرزا حسین|آیتالله میرزا حسین فقیه سبزواری]] بود. وی در مشهد زاده شد و پس از گذراندن دوره ابتدایی، در مدرسه نواب به فراگیری دروس مقدماتی حوزوی پرداخت. سپس برای بهرهگیری بیشتر از انوار حرم رضوی، به مدرسه بالاسر (در مجاورت حرم) نقل مکان کرد. ادبیات عرب را نزد [[ادیب نیشابوری، محمدتقی|ادیب نیشابوری]] (ادیب دوم)، شرح لمعه، قوانین و معالم را نزد میرزا احمد مدرس یزدی، رسائل، مکاسب و کفایه را نزد آیتالله هاشم قزوینی و فلسفه را نزد محمدرضا کلباسی فراگرفت. وی خارج فقه و اصول را نزد پدر بزرگوارش به پایان رساند و در ۱۰ شوال ۱۳۸۲ق از ایشان اجازه اجتهاد دریافت کرد. فقیه سبزواری همچنین از محضر آیتالله میلانی و آیتالله میرزا احمد کفایی (فرزند [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند خراسانی]]) بهره برد. پس از رحلت پدر در سال ۱۳۴۵ش، تدریس خود را در مدرس باغ رضوان آغاز کرد و پس از تخریب آن در سال ۱۳۵۴ش، به شبستان سبزواری مسجد گوهرشاد منتقل شد و تا سال ۱۳۸۰ش به تدریس چهار درس در روز اشتغال داشت. وی افزون بر تدریس خارج فقه بر اساس متن جواهر الکلام، بهسبب ارادت ویژه به شهیدین، در طول سالهای تدریس خود همواره به تبیین شرح لمعه پرداخت و در حوزه علمیه مشهد بهعنوان بهترین مدرس این کتاب شناخته میشد. او شاگردان بسیاری را تربیت کرد که اکنون هر یک از چهرههای شاخص علمی و فرهنگی داخل و خارج از کشور هستند. سید محمدجواد فقیه سبزواری سرانجام در ۱۹ شوال ۱۴۲۶ق درگذشت و پس از تشییعی باشکوه از مسجد حاج حکیم تا حرم مطهر، در صحن آزادی، غرفه جنب ورودی آقایان به حرم شریف به خاک سپرده شد. | |||
== ولادت == | |||
او متولد روز جمعه بیست و هفتم ربیع الاول 1349قمری در مشهد مقدس میباشد. | |||
== تحصیلات == | |||
دوره ابتدایی را در مدرسه محمدیه سعادت؛ و دروس مقدماتی حوزوی شامل جامعالمقدمات، سیوطی، مغنی، مطوّل و سایر کتب ادبیّات عرب را در طول پنج سال اقامت در مدرسه نوّاب فرا گرفتند. | |||
پس از پایان دوره مقدماتی دروس حوزوی، و با توجه به افزایش قیل و قالهای درس و بحث در مدرسه نواب، به مدرسه بالاسر نقل مکان کرده؛ در حجرهای مجاور حرم رضوی (که اکنون بصورت رواقی درآمده)، سکنی گزیدند و از این خلوت و فرصت روحانی، برای تحصیل و مطالعه، ضمن بهرهگیری از تشعشع انوار عنایت حضرت ثامنالحجج علیهالسلام، نهایت استفاده را کردند؛ و برای رفع هر نوع ابهام، هر درس را دو بار خواندند و تقریر کردند. | |||
== اساتید == | |||
ادبیات عرب را نزد استاد محمدتقی ادیب نیشابوری (مشهور به ادیب دوم متخلّص به راموز)، شرح لمعه، [[قوانين الأصول (طبع قديم)|قوانین]] و [[معالم الأصول (با حواشی سلطان العلماء)|معالم الأصول]] را نزد آیتالله میرزا احمد مدرس یزدی، [[فرائد الاصول (طبع انتشارات اسلامی)|رسائل]] و [[المكاسب (طبع قدیم)|مکاسب]] و [[كفاية الأصول (جامعه مدرسین)|کفایه]] را نزد آیتاللههاشم قزوینی و فلسفه را نزد شیخ محمدرضا کلباسی از اساتید بلند پایه حوزه علمیه مشهد مقدس آموخت. | |||
هم چنین، در محضر بزرگان دیگری، نظیر آیتالله حاج شیخ کاظم دامغانی، آیتالله حاج شیخ مهدی آشتیانی، حاج شیخ محمد استاد و حاج محمد رئیسی قوچانی، زانو زد، گوش جان سپرد تا خود به مرتبه استادی رسید. | |||
او، منظومه حاج ملاهادی سبزواری؛ و خارج فقه و اصول را نزد پدرش به پایان رساند و توانست از پدر خود و آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی وسایر مراجع اجازه اجتهاد بگیرد. | |||
فقیه سبزواری از شاگردان فرهمند و برجسته؛ و از مستشکلین معروف حلقه درس آیتالله حاج شیخ هاشم مدرس قزوینی بود و درجوانی، موفق به دریافت تصدیق اجتهاد از مرحوم آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی شد. | |||
پس از | پس از فوت آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی در بیستم ربیع الثانی 1381 هجری قمری (نهم مهرماه 1340)، مجالس تلمّذ مرحوم فقیه سبزواری، منحصر شد به درس خارج فقه و اصول پدر بزرگوارشان، درس خارج فقه مرحوم آیتالله حاج میرزا احمد کفایی (فرزند آخوند خراسانی) و درس خارج فقه مرحوم آیتالله میلانی (رحمتاللهعلیهم) | ||
== | آیتالله حاج سید جواد فقیه سبزواری، دوره عالی و استدلالی فقه و اصول را، علاوه بر حضور در جلسات عمومی، به اتفاق [[حجت هاشمی خراسانی، علی|آیتالله حجت هاشمی خراسانی]]، بطور خصوصی نیز درمحضر مرحوم پدرشان آموختند و با آیتالله حجّت به بحث مینشستند. | ||
== دریافت اجازه اجتهاد == | |||
[[فقیه سبزواری، میرزا حسین|آیتالله حاج میرزا حسین فقیه سبزواری]]، با عنایت به احراز شرائط کامل اجتهاد توسط فرزند فرهیخته و پرهیزکار خود، در مورخه دهم شوال سال 1382قمری برابر با 15 اسفند1341شمسی، اجازه اجتهاد آیتالله حاج سید محمد جواد فقیه سبزواری را صادر فرمودند.<ref>منبع اجازه اجتهاد: کتاب مشاهیر مدفون در حرم رضوی، زیر نظر غلامرضا جلالی، جلد پنجم، اعلام و اسناد، صفحه 363، سند شماره 14 بخش اجازه نامهها</ref> [[پرونده:NUR0001.jpg|بندانگشتی|دریافت اجازهاجتهاد|250px]] | |||
==تدریس== | |||
پس از رحلت پدرشان در تاریخ 24 شوال 1386 (15 بهمن 1345)، به تقاضای طلاب و اهل علم، تدریس را در مَدرَس باغ رضوان آغاز کردند. در سال 1348، به دلیل بیماری، پزشکان کثرت تدریس را مجاز ندانسته، به چهار درس فقط پیش از ظهرها محدود کردند. | |||
پس از اجرای طرح توسعه حرم رضوی و تخریب باغ رضوان در سال 1354 شمسی، محل تدریس مرحوم فقیه سبزواری به مسجد گوهرشاد، " شبستان سبزواری "، همان محل چهل ساله اقامه نماز جماعت و تدریس مرحوم پدرشان منتقل شد و تا سال 1380 شمسی، پیش از ظهرها، چهار درس را تدریس میکردند. | |||
از سال 1380 تا زمان رحلت، به دلیل ابتلا به بیماری قلبی و عارضه درد کمر، به تدریس یک درس کاهش یافت. | |||
گرچه سیاق و مشی دیرپای مرحوم فقیه سبزواری، تدریس خارج فقه، بر اساس متن [[جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام|جواهر الکلام]] [[صاحب جواهر، محمدحسن|محقق نجفی]] بود، اما از بین تمام درسها، بیشتر، به دلیل وابستگی و ارادت شدید به " شهیدین "، شرح لمعه را در طول همه سالهای نشستن بر کرسی تدریس، تبیین میفرمودند و به همین دلیل، در حوزهها و بین فضلا، خاصه در حوزه علمیه مشهد، معروف به بهترین مدرّس شرح لمعه بودند. | |||
هم | == شاگردان == | ||
او بیش از چهل سال، دوره سطح و خارج فقه و اصول را، با بیانی شیرین؛ و با دقت و ذوق و نکته سنجی و ژرف گرایی خاصی، تدریس؛ و طلاب فرهیخته بسیاری را در حوزه فقه و اصول تربیت کرد که بسیاری از آنان، هم اکنون، خود بر مسند تدریس در سطوح عالی تکیه زده؛ و یا مصادر مهم علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را در داخل و خارج از کشور، بعهده دارند. | |||
برخی از شاگردان شهیر و برجسته ایشان عبارتند از حجج اسلام و آیات عظام: | |||
# محمد حسن پاکدامن (پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی) | |||
# احمد نجمی پور(امام جمعه شهر سرایان) | |||
# دکتر عباس فرازی نیا (مدیر ارتباطات حوزوی و امور فرهنگی آستان قدس رضوی و عضو اتاق فکرتبلیغ خراسان) | |||
# دکتر علی نصیری گیلانی (پژوهشگر، مؤلّف دهها اثر، استاد دانشگاه و مدیر مؤسسه معارف وحی و خرد) | |||
# علی بیاتی (فعال عرصه تبلیغ و وعظ در آستان قدس رضوی، عضو شورای راهبردی معاونت تبلیغ دفتر تبلیغات و عضو اتاق فکر تبلیغ) | |||
# دکتر رضا رمضانی گیلانی (امام جمعه سابق کرج، عضو مجلس خبرگان رهبری، مدیر و امام کنونی مرکز اسلامی هامبورگ در آلمان؛ محقق و استاد حوزه و دانشگاه) | |||
# دکتر محمد مهدی فقیه بحرالعلوم جلالی (پژوهشگر فعال در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، کارشناس نسبشناسی، پژوهشگر آثار تاریخی و امامزادگان علیهمالسلام و مؤلف دهها اثر پژوهشی) | |||
# رسول سعیدی زاده(پژوهشگر فعال و نویسنده دهها مقاله و کتاب تحقیقی) | |||
# دکتر سعید جازاری معمویی (مؤسس حوزه علمیه ثامن الائمه(ع) تهران، مدرّس کفایه و مکاسب، مدیریت برخی مدارس علمیه تهران، پژوهشگر پست دکتری در دانشگاه سوربن فرانسه، استاد دانشگاه کاتولیک فرانسه، عضو لابراتوار مرکز مطالعات دین و اسلام پاریس و عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب قم) | |||
# سید علی خاتمی خوانساری (مدرّس حوزه و دانشگاه، مربّی مبلغین ومبلغات دینی، کارشناس برنامههای مذهبی صدا و سیما و شبکههای ماهوارهای شیعی، محقق و مؤلّف) | |||
# علی شفیعی (عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق، همکار علمی و اجرایی رادیو معارف و مدرّس) | |||
== وفات == | |||
سرانجام پس از عمری تلاش و فعالیت در راه ترویج اسلام در روز سه شنبه اول آذر ماه 1384ش، برابر با 19 شوّال 1426 قمری به دیار باقی شتافت. پیکر پاکش روز بعد از مسجد حاج حکیم تا حرم مطهر امام رضا علیهالسلام به صورت با شکوهی تشییع و در جوار مرقد مطهر امام رضا علیهالسلام در یکی از بیوتات رضوی، واقع در صحن آزادی، غرفه جنب ورودی آقایان به حرم شریف دفن گردید<ref>مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ج1، صفحه318</ref> | |||
== منابع مقاله == | |||
# [https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63283/%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF/?SearchText=%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C حوزه نت، پایگاه اطلاع رسانی حوزه] | |||
# [http://rasekhoon.net/mashahir/show/591366/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ راسخون] | |||
# [http://kamyarsedaghat.blogfa.com/post/679 وبلاگ دکتر صداقت ثمره حسینی] | |||
# [http://askarabadi.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=8755 پایگاه اندیشوران حوزه] | |||
# [http://faghihsabzevari.blogfa.com/ پایگاه اینترنتی زندگی نامه مرحوم آیتالله العظمی حاج میرزا حسین فقیه سبزواری] | |||
# [https://sawad-azam.persianblog.ir/NM5oZoy6aXtNNvE1JnGg-آیت-الله-سید-جواد-فقیه-سبزوارى-ره سواد اعظم] | |||
==پانویس== | |||
<references /> | |||
[[رده:زندگینامه]] | |||
[[رده:درگذشتگان 1384]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۳
حاج سید محمدجواد فقیه سبزواری (۱۳۰۹-۱۳۸۴ش)، فقیه، مجتهد و مدرس برجسته حوزه علمیه مشهد و سومین فرزند آیتالله میرزا حسین فقیه سبزواری بود. وی در مشهد زاده شد و پس از گذراندن دوره ابتدایی، در مدرسه نواب به فراگیری دروس مقدماتی حوزوی پرداخت. سپس برای بهرهگیری بیشتر از انوار حرم رضوی، به مدرسه بالاسر (در مجاورت حرم) نقل مکان کرد. ادبیات عرب را نزد ادیب نیشابوری (ادیب دوم)، شرح لمعه، قوانین و معالم را نزد میرزا احمد مدرس یزدی، رسائل، مکاسب و کفایه را نزد آیتالله هاشم قزوینی و فلسفه را نزد محمدرضا کلباسی فراگرفت. وی خارج فقه و اصول را نزد پدر بزرگوارش به پایان رساند و در ۱۰ شوال ۱۳۸۲ق از ایشان اجازه اجتهاد دریافت کرد. فقیه سبزواری همچنین از محضر آیتالله میلانی و آیتالله میرزا احمد کفایی (فرزند آخوند خراسانی) بهره برد. پس از رحلت پدر در سال ۱۳۴۵ش، تدریس خود را در مدرس باغ رضوان آغاز کرد و پس از تخریب آن در سال ۱۳۵۴ش، به شبستان سبزواری مسجد گوهرشاد منتقل شد و تا سال ۱۳۸۰ش به تدریس چهار درس در روز اشتغال داشت. وی افزون بر تدریس خارج فقه بر اساس متن جواهر الکلام، بهسبب ارادت ویژه به شهیدین، در طول سالهای تدریس خود همواره به تبیین شرح لمعه پرداخت و در حوزه علمیه مشهد بهعنوان بهترین مدرس این کتاب شناخته میشد. او شاگردان بسیاری را تربیت کرد که اکنون هر یک از چهرههای شاخص علمی و فرهنگی داخل و خارج از کشور هستند. سید محمدجواد فقیه سبزواری سرانجام در ۱۹ شوال ۱۴۲۶ق درگذشت و پس از تشییعی باشکوه از مسجد حاج حکیم تا حرم مطهر، در صحن آزادی، غرفه جنب ورودی آقایان به حرم شریف به خاک سپرده شد.
| سید محمدجواد فقیه سبزواری | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمدجواد فقیه سبزواری |
| نسب | از سادات حسینی |
| نام پدر | میرزا حسین فقیه سبزواری |
| ولادت | ۲۷ ربیعالاول ۱۳۴۹ قمری (۱۳۰۹ شمسی) |
| محل تولد | مشهد مقدس، ایران |
| محل زندگی | مشهد |
| رحلت | ۱۹ شوال ۱۴۲۶ قمری (۱ آذر ۱۳۸۴ شمسی) |
| مدفن | صحن آزادی، حرم امام رضا علیهالسلام، مشهد |
| طول عمر | ۷۵ سال |
| خویشاوندان | میرزا موسی فقیه سبزواری (پدربزرگ) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، مجتهد، مدرس حوزه |
| اطلاعات علمی | |
| اجازه اجتهاد از |
|
| حوزه | حوزه علمیه مشهد |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، شرح لمعه |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
ولادت
او متولد روز جمعه بیست و هفتم ربیع الاول 1349قمری در مشهد مقدس میباشد.
تحصیلات
دوره ابتدایی را در مدرسه محمدیه سعادت؛ و دروس مقدماتی حوزوی شامل جامعالمقدمات، سیوطی، مغنی، مطوّل و سایر کتب ادبیّات عرب را در طول پنج سال اقامت در مدرسه نوّاب فرا گرفتند.
پس از پایان دوره مقدماتی دروس حوزوی، و با توجه به افزایش قیل و قالهای درس و بحث در مدرسه نواب، به مدرسه بالاسر نقل مکان کرده؛ در حجرهای مجاور حرم رضوی (که اکنون بصورت رواقی درآمده)، سکنی گزیدند و از این خلوت و فرصت روحانی، برای تحصیل و مطالعه، ضمن بهرهگیری از تشعشع انوار عنایت حضرت ثامنالحجج علیهالسلام، نهایت استفاده را کردند؛ و برای رفع هر نوع ابهام، هر درس را دو بار خواندند و تقریر کردند.
اساتید
ادبیات عرب را نزد استاد محمدتقی ادیب نیشابوری (مشهور به ادیب دوم متخلّص به راموز)، شرح لمعه، قوانین و معالم الأصول را نزد آیتالله میرزا احمد مدرس یزدی، رسائل و مکاسب و کفایه را نزد آیتاللههاشم قزوینی و فلسفه را نزد شیخ محمدرضا کلباسی از اساتید بلند پایه حوزه علمیه مشهد مقدس آموخت.
هم چنین، در محضر بزرگان دیگری، نظیر آیتالله حاج شیخ کاظم دامغانی، آیتالله حاج شیخ مهدی آشتیانی، حاج شیخ محمد استاد و حاج محمد رئیسی قوچانی، زانو زد، گوش جان سپرد تا خود به مرتبه استادی رسید.
او، منظومه حاج ملاهادی سبزواری؛ و خارج فقه و اصول را نزد پدرش به پایان رساند و توانست از پدر خود و آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی وسایر مراجع اجازه اجتهاد بگیرد.
فقیه سبزواری از شاگردان فرهمند و برجسته؛ و از مستشکلین معروف حلقه درس آیتالله حاج شیخ هاشم مدرس قزوینی بود و درجوانی، موفق به دریافت تصدیق اجتهاد از مرحوم آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی شد.
پس از فوت آیتالله حاج شیخ هاشم قزوینی در بیستم ربیع الثانی 1381 هجری قمری (نهم مهرماه 1340)، مجالس تلمّذ مرحوم فقیه سبزواری، منحصر شد به درس خارج فقه و اصول پدر بزرگوارشان، درس خارج فقه مرحوم آیتالله حاج میرزا احمد کفایی (فرزند آخوند خراسانی) و درس خارج فقه مرحوم آیتالله میلانی (رحمتاللهعلیهم)
آیتالله حاج سید جواد فقیه سبزواری، دوره عالی و استدلالی فقه و اصول را، علاوه بر حضور در جلسات عمومی، به اتفاق آیتالله حجت هاشمی خراسانی، بطور خصوصی نیز درمحضر مرحوم پدرشان آموختند و با آیتالله حجّت به بحث مینشستند.
دریافت اجازه اجتهاد
آیتالله حاج میرزا حسین فقیه سبزواری، با عنایت به احراز شرائط کامل اجتهاد توسط فرزند فرهیخته و پرهیزکار خود، در مورخه دهم شوال سال 1382قمری برابر با 15 اسفند1341شمسی، اجازه اجتهاد آیتالله حاج سید محمد جواد فقیه سبزواری را صادر فرمودند.[۱]
تدریس
پس از رحلت پدرشان در تاریخ 24 شوال 1386 (15 بهمن 1345)، به تقاضای طلاب و اهل علم، تدریس را در مَدرَس باغ رضوان آغاز کردند. در سال 1348، به دلیل بیماری، پزشکان کثرت تدریس را مجاز ندانسته، به چهار درس فقط پیش از ظهرها محدود کردند.
پس از اجرای طرح توسعه حرم رضوی و تخریب باغ رضوان در سال 1354 شمسی، محل تدریس مرحوم فقیه سبزواری به مسجد گوهرشاد، " شبستان سبزواری "، همان محل چهل ساله اقامه نماز جماعت و تدریس مرحوم پدرشان منتقل شد و تا سال 1380 شمسی، پیش از ظهرها، چهار درس را تدریس میکردند.
از سال 1380 تا زمان رحلت، به دلیل ابتلا به بیماری قلبی و عارضه درد کمر، به تدریس یک درس کاهش یافت.
گرچه سیاق و مشی دیرپای مرحوم فقیه سبزواری، تدریس خارج فقه، بر اساس متن جواهر الکلام محقق نجفی بود، اما از بین تمام درسها، بیشتر، به دلیل وابستگی و ارادت شدید به " شهیدین "، شرح لمعه را در طول همه سالهای نشستن بر کرسی تدریس، تبیین میفرمودند و به همین دلیل، در حوزهها و بین فضلا، خاصه در حوزه علمیه مشهد، معروف به بهترین مدرّس شرح لمعه بودند.
شاگردان
او بیش از چهل سال، دوره سطح و خارج فقه و اصول را، با بیانی شیرین؛ و با دقت و ذوق و نکته سنجی و ژرف گرایی خاصی، تدریس؛ و طلاب فرهیخته بسیاری را در حوزه فقه و اصول تربیت کرد که بسیاری از آنان، هم اکنون، خود بر مسند تدریس در سطوح عالی تکیه زده؛ و یا مصادر مهم علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را در داخل و خارج از کشور، بعهده دارند.
برخی از شاگردان شهیر و برجسته ایشان عبارتند از حجج اسلام و آیات عظام:
- محمد حسن پاکدامن (پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی)
- احمد نجمی پور(امام جمعه شهر سرایان)
- دکتر عباس فرازی نیا (مدیر ارتباطات حوزوی و امور فرهنگی آستان قدس رضوی و عضو اتاق فکرتبلیغ خراسان)
- دکتر علی نصیری گیلانی (پژوهشگر، مؤلّف دهها اثر، استاد دانشگاه و مدیر مؤسسه معارف وحی و خرد)
- علی بیاتی (فعال عرصه تبلیغ و وعظ در آستان قدس رضوی، عضو شورای راهبردی معاونت تبلیغ دفتر تبلیغات و عضو اتاق فکر تبلیغ)
- دکتر رضا رمضانی گیلانی (امام جمعه سابق کرج، عضو مجلس خبرگان رهبری، مدیر و امام کنونی مرکز اسلامی هامبورگ در آلمان؛ محقق و استاد حوزه و دانشگاه)
- دکتر محمد مهدی فقیه بحرالعلوم جلالی (پژوهشگر فعال در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، کارشناس نسبشناسی، پژوهشگر آثار تاریخی و امامزادگان علیهمالسلام و مؤلف دهها اثر پژوهشی)
- رسول سعیدی زاده(پژوهشگر فعال و نویسنده دهها مقاله و کتاب تحقیقی)
- دکتر سعید جازاری معمویی (مؤسس حوزه علمیه ثامن الائمه(ع) تهران، مدرّس کفایه و مکاسب، مدیریت برخی مدارس علمیه تهران، پژوهشگر پست دکتری در دانشگاه سوربن فرانسه، استاد دانشگاه کاتولیک فرانسه، عضو لابراتوار مرکز مطالعات دین و اسلام پاریس و عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب قم)
- سید علی خاتمی خوانساری (مدرّس حوزه و دانشگاه، مربّی مبلغین ومبلغات دینی، کارشناس برنامههای مذهبی صدا و سیما و شبکههای ماهوارهای شیعی، محقق و مؤلّف)
- علی شفیعی (عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق، همکار علمی و اجرایی رادیو معارف و مدرّس)
وفات
سرانجام پس از عمری تلاش و فعالیت در راه ترویج اسلام در روز سه شنبه اول آذر ماه 1384ش، برابر با 19 شوّال 1426 قمری به دیار باقی شتافت. پیکر پاکش روز بعد از مسجد حاج حکیم تا حرم مطهر امام رضا علیهالسلام به صورت با شکوهی تشییع و در جوار مرقد مطهر امام رضا علیهالسلام در یکی از بیوتات رضوی، واقع در صحن آزادی، غرفه جنب ورودی آقایان به حرم شریف دفن گردید[۲]