غلابی، محمد بن زکریا: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳۱: | خط ۱۳۱: | ||
- '''وقعة صفین (کبیر و مختصر):''' درباره جنگ صفین.<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | - '''وقعة صفین (کبیر و مختصر):''' درباره جنگ صفین.<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | ||
- '''مقتل امیرالمؤمنین (ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | - '''مقتل امیرالمؤمنین(ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | ||
- '''مقتل الحسین (ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | - '''مقتل الحسین(ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | ||
- '''کتاب الاجواد'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | - '''کتاب الاجواد'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | ||
| خط ۱۳۹: | خط ۱۳۹: | ||
- '''کتاب المبخلین'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | - '''کتاب المبخلین'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" /> | ||
- '''کتاب اخبار زید (ع)'''<ref name="ghalabi" /> | - '''کتاب اخبار زید(ع)'''<ref name="ghalabi" /> | ||
- '''کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها'''<ref name="ghalabi" /><ref name="zarkali" /> | - '''کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها'''<ref name="ghalabi" /><ref name="zarkali" /> | ||
نسخهٔ ۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۰۰
| محمد بن زکریا غلابی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمد بن زکریا بن دینار |
| نامهای دیگر | ابو عبدالله، ابو بکر، ابو جعفر |
| لقب | غلابی |
| نسب | مولای بنی غلاب |
| نام پدر | زکریا بن دینار |
| ولادت | نامشخص |
| محل تولد | بصره |
| محل زندگی | بصره |
| رحلت | ۲۹۸ هجری قمری (۹۱۰ میلادی) |
| مدفن | بصره |
| دین | اسلام |
| مذهب | امامیه (شیعه) |
| پیشه | اخباری، نویسنده، راوی |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | سیره، مغازی، تاریخ، اخبار |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
محمد بن زکریا بن دینار غلابی بصری (متوفی ۲۹۸ق)، مشهور به غلابی، از اخباریان و نویسندگان شیعه امامی در قرن سوم هجری بود. او به دلیل تألیفات گسترده در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار، از چهرههای برجسته علمی بصره به شمار میرفت. غلابی راوی اخبار اهل بیت(ع) و وقایع مهم تاریخ اسلام از جمله جنگهای جمل و صفین و نیز مقاتل امام علی(ع) و امام حسین(ع) بود. درباره وثاقت او میان رجالشناسان اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی او را ثقه و صادق دانسته و برخی او را تضعیف کردهاند. از مهمترین آثار او میتوان به «وقعة الجمل»، «وقعة صفین»، «مقتل امیرالمؤمنین» و «مقتل الحسین» اشاره کرد.
ولادت
تاریخ دقیق تولد محمد بن زکریا بن دینار غلابی در منابع ذکر نشده است. او اهل بصره بود و به بنی غلاب، که قبیلهای از بنی نصر بن معاویه در بصره بودند، منتسب بود.[۱][۲] کنیه او را ابو عبدالله، ابو بکر و ابو جعفر ذکر کردهاند.[۱][۲]
تحصیلات
اساتید
غلابی از محضر استادان متعددی بهره برد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
- ابوالولید طیالسی[۳]
- عباس بن بکار[۴]
- ابوحذیفه[۵]
- عمرو بن شمر[۵]
- محمد بن منصور[۵]
- احمد بن عیسی بن زید (از نوادگان امام زید بن علی)[۵]
شاگردان
راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کردهاند که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
- ابوبکر صولی (محمد بن یحیی صولی)[۱]
- فهد بن ابراهیم بن فهد بصری[۴]
- محمد بن عیسی نحوی[۵]
- محمد بن سلیمان کوفی[۵]
فعالیتها
جایگاه علمی
غلابی از چهرههای برجسته اخباریان بصره بود. نجاشی درباره او میگوید: «او از وجوه اصحاب ما در بصره بود و اخباری و گستردهالعلم بود.»[۱][۲] ابن ندیم نیز او را «ثقه صادق» توصیف کرده است.[۱][۶]
تألیف و تصنیف
غلابی تألیفات متعددی در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار داشت. از جمله آثار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کتاب اخبار زید (ع)[۱]
- کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها[۱][۸]
- کتاب الثواء[۱]
- کتاب الجمل (کبیر و مختصر)[۱][۷]
- کتاب الجیل[۱]
- کتاب الحرة[۱]
- کتاب صفین (کبیر و مختصر)[۱][۷]
- کتاب مقتل امیرالمؤمنین (ع)[۱][۷]
- کتاب النهر[۱]
- کتاب الوافدین[۱]
مذهب
غلابی از شیعیان امامی بود.[۱][۲] نجاشی او را از وجوه اصحاب امامیه در بصره معرفی کرده است.[۱] برخی منابع به دلیل تألیف او درباره اخبار زید بن علی، او را زیدی مذهب دانستهاند.[۴]
دیدگاه رجالشناسان درباره وثاقت
درباره وثاقت غلابی میان رجالشناسان اختلاف نظر وجود دارد:
- تضعیف: دارقطنی او را متهم به وضع حدیث کرده است.[۳][۲] ذهبی نیز او را تضعیف کرده است.[۲]
- توثیق: ابن حبان او را در کتاب الثقات ذکر کرده و گفته است: «حدیث او هنگامی که از فرد ثقه روایت کند، قابل اعتناست.»[۳][۵] ابن ندیم او را «ثقه صادق» معرفی کرده است.[۱][۶]
وفات
غلابی در سال ۲۹۸ هجری قمری (۹۱۰ میلادی) در بصره درگذشت.[۱][۷][۲] به گفته نجاشی، وفات او در این سال بوده است.[۱][۶]
آثار
غلابی تألیفات متعددی در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار داشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:
- وقعة الجمل (کبیر و مختصر): کتاب درباره جنگ جمل که نسخه مختصر آن با تحقیق محمدحسن آل یاسین در بغداد (۱۳۹۰ق) به چاپ رسیده است.[۱][۹]
- وقعة صفین (کبیر و مختصر): درباره جنگ صفین.[۱][۷]
- کتاب اخبار زید(ع)[۱]
- کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها[۱][۸]
پانويس
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ ۱٫۱۴ ۱٫۱۵ ۱٫۱۶ ۱٫۱۷ ۱٫۱۸ ۱٫۱۹ ۱٫۲۰ ۱٫۲۱ ۱٫۲۲ ۱٫۲۳ ۱٫۲۴ ۱٫۲۵ ۱٫۲۶ ۱٫۲۷ ۱٫۲۸ ۱٫۲۹ ۱٫۳۰ ۱٫۳۱ ۱٫۳۲ غلابی، محمد بن زکریا، وقعة الجمل، ص۱۲
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ سمحاق، عبدالزهرة کاظم، أحمد بن عیسی بن زید المختفي و آراؤه الفقهیة و العقدیة فی کتابه الأمالي، ص۹۶
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الإعتدال فی نقد الرجال، ج۶، ص۱۵۱
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، ص۹۰۰
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ وجیه، عبدالسلام بن عباس، معجم رجال الإعتقاد و سلوة العارفین، ص۳۸۱
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، ص۱۴
- ↑ ۷٫۰۰ ۷٫۰۱ ۷٫۰۲ ۷٫۰۳ ۷٫۰۴ ۷٫۰۵ ۷٫۰۶ ۷٫۰۷ ۷٫۰۸ ۷٫۰۹ ۷٫۱۰ ۷٫۱۱ ابن ساعی، علی بن انجب، الدر الثمین فی أسماء المصنفین، ص۲۱۵
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۶، ص۱۳۰
- ↑ حسینی جلالی، محمدحسین، فهرس التراث، ج۱، ص۳۱۲
منابع مقاله
- غلابی، محمد بن زکریا، وقعة الجمل، بغداد: مطبعة المعارف، ۱۳۹۰ق/۱۹۷۰م
- ابن ساعی، علی بن انجب، الدر الثمین فی أسماء المصنفین، تونس: دار الغرب الإسلامی، ۱۴۳۰ق/۲۰۰۹م
- زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م، ج۶
- ذهبی، محمد بن احمد، میزان الإعتدال فی نقد الرجال، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۶ق/۱۹۹۵م، ج۶
- وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، عمان: مؤسسة الإمام زید بن علي الثقافیة، ۱۴۲۰ق/۱۹۹۹م
- سمحاق، عبدالزهرة کاظم، أحمد بن عیسی بن زید المختفي و آراؤه الفقهیة و العقدیة فی کتابه الأمالي، بصره: العتبة العباسیة المقدسة، مرکز تراث البصرة، ۱۴۴۲ق/۲۰۲۰م
- جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، تهران: مکتبة نینوی الحدیثة، ۱۴۰۱ق
- حسینی جلالی، محمدحسین، فهرس التراث، قم: دلیل ما، ۱۴۲۲ق، ج۱
- وجیه، عبدالسلام بن عباس، معجم رجال الإعتقاد و سلوة العارفین، عمان: مؤسسة الإمام زید بن علي الثقافیة، ۱۴۲۱ق/۲۰۰۱م