مقاصد الشريعة

مقاصد الشريعة
پدیدآوران	رفاعی، عبد الجبار (نويسنده) شمس‌الدین، محمدمهدی (نویسنده) فضل‌الله، سید محمدحسین (نویسنده) أمین، محمد حسن (نویسنده) ترابی، حسن (نویسنده) ریسونی، احمد (نویسنده) فضلی، عبدالهادی (نویسنده) عطیه، جمال الدین (نویسنده)
ناشر	دار الفکر
مکان نشر	سوریه - دمشق
سال نشر	1422ق - 2002م
چاپ	1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ر7الف3 167 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

مقاصد الشريعة، اثر عبدالجبار رفاعی، مجموعه‌ای از گفتگوهای فکری با اندیشمندان برجسته معاصر است که به تبیین جایگاه اهداف شریعت در نوسازی استنباط فقهی و پاسخگویی به نیازهای زمانه می‌پردازد.

ساختار و محتوا

کتاب دربردارنده مجموعا، هشت بخش اصلی است که هر بخش به گفتگوی تفصیلی با یکی از صاحب‌نظران حوزه اندیشه اسلامی اختصاص یافته است که عبارتند از:

1. محمدمهدی شمس‌الدین: گفتگوی وی، به‌ تفکیک خطاب‌های تکلیفی در کتاب و سنت، بین فردی و اجتماعی اختصاص یافته؛ وی معتقد است خطاب‌های شرعی به دو دسته تقسیم می‌شوند: خطاب به «امت» به‌عنوان یک مجموعه و خطاب به «فرد». او استدلال می‌کند که فقه سنتی بسیاری از تکالیف اجتماعی (مانند جهاد یا زکات) را به غلط بر دوش آحاد افراد قرار داده؛ درحالی‌که اینها وظایف دولت و امت هستند و در نتیجه بحث عسر و حرج در این مورد بی‌معناست.
2. محمدحسین فضل‌الله: وی به ضرورت توجه به علل احکام شرعی در معاملات و ارتباطات و امثال این امور و نیز به ضرورت تحدید و تعریف روش فقهی‌ای که راه را برای موضوعات جدید باز می‌کند و... اشاره می‌نماید.
3. طه جابر العلوانی: وی با غور در تاریخ، درآمیخته بودن شرایع پیشین با اصر و حرج و اغلال را بیان می‌کند و مبرا بودن شریعت آخرین را از این امور خاطرنشان می‌سازد، سپس راهی جدید را با الهام از قرآن برای پویا نمودن فقه پیشنهاد می‌دهد.
4. محمدحسن امین: وی میان «شریعت» (امر الهی و ثابت) و «فقه» (فهم بشری و متغیر) تمایز قائل است. او فقه را یک فعالیت معرفتی نسبی و تاریخی می‌داند که باید از علوم انسانی و تحولات اجتماعی تغذیه کند. وی تأکید دارد که فقه نباید در انحصار طبقه خاصی باشد، بلکه باید به تمام حیات انسان تسری یابد و با واقعیت‌های مدرن پیوند بخورد.
5. حسن ترابی: وی به رابطه میان «ثابت» و «متغیر» و بین «مطلق» و «نسبی» می‌پردازد و معتقد است ایمان، حقیقتی پویاست که باید در هر لحظه با واقعیت‌های متغیر جهان بازسازی شود.
6. احمد ریسونی: وی با نقد دیدگاهی که احکام عبادی را غیر قابل تعلیل (غیر معلل) می‌داند، استدلال می‌کند که تمام شریعت برای خیر و مصلحت بندگان است.

عبدالهادی فضلی و جمال‌الدین عطیه، از دیگر اندیشمندانی هستند که گفتگوهایشان، در کتاب آمده است.

منابع مقاله

مقدمه کتاب.