۱۶۱٬۰۵۶
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = پیرجمال اردستانی | |||
{| | | تصویر = NUR00801.jpg | ||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = جمالالدین محمد اردستانی | ||
| | | نامهای دیگر = پیرجمالی، جمالی، عاشق اصفهانی، محمد شاه اردستانی | ||
| | | لقب = پیرجمال | ||
| تخلص = جمالی | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = | |||
| ولادت = قرن نهم هجری | |||
| محل تولد = کچویه سنگ (نزدیک اردستان) | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = اردستان، خراسان، تبریز، شیراز، هند، مصر، حلب، دمشق، مکه، روم، چین، ترکستان | |||
| رحلت = ۸۷۹ هجری قمری (به قولی ۸۸۶ یا ۹۰۱ ق) | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = بقعه پیرمرتضی، محله فهره اردستان | |||
| طول عمر = | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = عارف، شاعر، نویسنده | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| علایق پژوهشی = تصوف، عرفان، شعر | |||
| منصب = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | پیرمرتضی اردستانی}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = {{فهرست جعبه عمودی | الغبیگ | عبدالرحمن جامی}} | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | فضلالله بن روزبهان خنجی}} | |||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }} | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | مرآة الافراد | مصباح الارواح | دیوان | میزان الحقایق | نور علی نور | مفتاح الفقر | کشف الارواح | بیان حقایق احوال مصطفی}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00801AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|اردستانی (ابهامزدایی)}} | |||
'''پیرجمال اردستانی''' (متوفای ۸۷۹ق)، عارف، شاعر و نویسنده مشهور ایرانی در قرن نهم هجری بود. او متخلص به جمالی، ملقب به جمالالدین و معروف به عاشق اصفهانی بود و لقب طریقتاش محمدشاه است. وی از پیروان سلسله سهروردیه و بنیانگذار شاخه «جمالیه» (پیرجمالیه) بود. آثار متعددی از جمله «[[مرآة الافراد]]»، «مصباح الارواح» و [[دیوان پیرجمال اردستانی|دیوانی شامل غزلیات، رباعیات و مثنویهای عرفانی]] از او بر جای مانده است. | |||
== ولادت == | |||
در نام وى اختلاف هست؛ بعضى، او را محمد و برخى، احمد خواندهاند. [[نفیسی، سعید|سعيد نفيسى]]، از او با عنوان «فضلالله احمد» ياد كرده است. از تاريخ ولادت، نام پدر و شرح حال او اطلاع دقيقى در دست نيست. در بعضى آثارش، با اشارهاى به نياكان خود، مىگويد كه از شيراز و اهل ادب و هنر بودهاند. گفتهاند كه در ده كچويه سنگ، در نزدیکى شهر اردستان، متولد شده است. ظاهراً بخش عمدهاى از زندگى خود را در محله فهره اردستان گذرانده است. از آثار او برمىآيد كه در آغاز به تحصيل علوم رسمى پرداخته بود، اما مدتى بعد آن را رها كرد و به سير و سياحت روى آورد و از جمله، به خراسان، تبريز، شيراز، ليلاز، هند، مصر، حلب، دمشق، مكه، روم، چين و تركستان سفر كرد. | |||
پيرجمال، طى زيارتهايش در مكه با راهنمايى پيرمردى ناشناس به جستوجوى پير و مرشدى برخاست و عاقبت دست ارادت بهسوى پيرمرتضى اردستانى، فرزند امير شمسالدين محمد اردستانى، نديم شاه منصور، دراز كرد و از او خرقه گرفت. پيرجمال در بسيارى از آثار خود، بارها پيرمرتضى را ستوده و او را از بزرگان عرفا دانسته و حكاياتى از او نقل كرده است. | |||
== ارتباط طریقت پیرجمال و سهروردی == | |||
سلسله ارادت و اتصال طريقت پيرجمال، از طريق پيرمرتضى، به چند واسطه، به شيخ ابوالنجيب عبدالقاهر سهروردى مىرسد. سلسلهاى به پيرجمال نسبت دادهاند كه به «پيرجماليه» يا «جماليه» شهرت يافته است و آن را يكى از سلسلههاى منشعب از سهرورديه دانستهاند. به قولى اين سلسله در ايران از شعب ديگرى كه به سهروردى منتهى مىشده معروفتر بوده و تعليمات شيخ [[عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر|فخرالدين عراقى]] را نيز همين سلسله در ايران منتشر كرده است. | |||
پيرجمال در عهد شاهرخ، پسر امير تيمور و اخلاف او مىزيسته است. وى در آثارش به اوضاع سياسى زمان خود و به بعضى از سلاطين عصرش اشاره كرده و گاه آنان را ستوده و گاه نكوهيده است. در رساله «محبوب الصديقين»، پيرجمال از ملاقات خود با الغبيگ بن شاهرخ در سمرقند سخن مىگويد. | |||
== وفات == | |||
به گزارش بيشتر منابع، پيرجمال در 879 وفات يافته، اما حسن روملو سال وفات وى را در 886 و بلوشه آن را 901 نوشته است. برخى گفتهاند كه او شهيد شده است. او در كنار قبر پير خود، در بقعه پيرمرتضى، واقع در محله فهره اردستان و مجاور مسجد سفيد سردشت، به خاک سپرده شد. | |||
== نوادگان پیرجمال == | |||
ملا محمدصادق اردستانى، از حكماى معروف قرن يازدهم و دوازدهم و ملا رمضانعلى نيستانى، متخلص به كوچكعلى از نوادگان او بودهاند. از جمله مريدان او فضلالله بن روزبهان خنجى، از شعرا و خوشنويسان و عرفا و مؤلفان قرن نهم و اوايل قرن دهم، بوده است. به گفته سخاوى، او درباره مناقب پير و مرشدش جمال اردستانى، كتابى تأليف كرده بود. | |||
== مذهب پیرجمال == | |||
پيرجمال از ائمه(ع) و خلفاى راشدين، با احترام ياد كرده، اما گرايش شيعى وى بيشتر بوده و اين نكته از نوشتهها و تأليفات او بهخوبى روشن مىشود. وى در تمجيد ائمه شيعه، بهويژه حضرت على و امام حسین(ع)، القاب بسيارى به كار برده است و در ديوان او نيز اشعارى در منقبت چهارده معصوم(ع) وجود دارد و شايد همين تمايلات شيعى پيرجمال بوده كه [[جامی، عبدالرحمن|جامى]] (پيرو طريقه نقشبندیه) را به تشنيع و تحقير وى واداشته است. عبدالواسع نظامى باخرزى، همراه با ذم بسيار پيرجمال و آثارش و نيز فخرالدين صفى، از ديدار [[جامی، عبدالرحمن|جامى]] و پيرجمال، حكايتهايى نقل كرده و نوشتهاند كه [[جامی، عبدالرحمن|جامى]] او را قدح مىكرده است. | |||
== گرایشهای پیرجمال == | |||
پيرجمال، | === گرایش به قلندریه === | ||
تعاليم صوفيانه پيرجمال، تعاليمى محتاطانه از تصوف اهل صحو است كه به مشرب قلندريه و اهل سكر نيز گرايش دارد. او در آثار خود به اصطلاحات و آداب قلندران و به احوال عارفان قلندر توجه كرده است. برخى، تمايل وى به قلندرى را كه در بعضى اشعارش آشكار است، ناشى از تأثير [[عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر|فخرالدين عراقى]] بر او دانستهاند. | |||
=== گرایش به نقطویه === | |||
نيز گفتهاند كه پيرجمال از نقطويان، بهويژه محمود پسيخانى و آثار او، متأثر بوده است. پارهاى از سخنان و اصطلاحاتى نيز كه در آثار او ديده مىشود، آشكارا گرايش وى را به نقطويه نشان مىدهد. | |||
== آثار == | == آثار == | ||
| خط ۷۳: | خط ۸۷: | ||
#بيان حقايق احوال مصطفى: درباره سيره حضرت محمد(ص)، شامل هفت منظومه آميخته با نثر كه از بهترين منظومههاى حماسى، دينى و تعليمى قرن نهم به شمار مىآيد. | #بيان حقايق احوال مصطفى: درباره سيره حضرت محمد(ص)، شامل هفت منظومه آميخته با نثر كه از بهترين منظومههاى حماسى، دينى و تعليمى قرن نهم به شمار مىآيد. | ||
== منابع مقاله == | |||
[http://rch.ac.ir/article/Details/13289 برگرفته از دانشنامه جهان اسلام ج 5 ص905 به قلم انسيه برخواه] | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[مرآة الافراد]] | [[مرآة الافراد]] | ||
[[مصباح الارواح]] | [[مصباح الارواح]] | ||
[[دیوان پیرجمال اردستانی]] | |||
[[شرح الكنوز و بحر الرموز]] | |||
[[ | [[رسایل پیرجمال اردستانی]] | ||
[[کشف الارواح (تفسير | [[کشف الارواح (تفسير عرفانی سوره يوسف)]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||