۱۶۰٬۸۸۰
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
}} | }} | ||
'''ابوالعرب محمد بن احمد بن تمیم بن تمام بن تمیم تمیمی''' (حدود ۲۵۰ – ۳۳۳ق)، محدث، مورخ، رجالشناس و فقیه برجسته مالکی در افریقیه (تونس کنونی) بود. او از خاندانی سرشناس و اهل علم در قیروان برخاست و نزد بیش از ۱۲۰ تن از استادان زمان خود به فراگیری علوم پرداخت. ابوالعرب با تألیف کتاب «طبقات علماء افریقیة و تونس» که قدیمترین اثر در رجال افریقیه است و نیز کتاب | '''ابوالعرب محمد بن احمد بن تمیم بن تمام بن تمیم تمیمی''' (حدود ۲۵۰ – ۳۳۳ق)، محدث، مورخ، رجالشناس و فقیه برجسته مالکی در افریقیه (تونس کنونی) بود. او از خاندانی سرشناس و اهل علم در قیروان برخاست و نزد بیش از ۱۲۰ تن از استادان زمان خود به فراگیری علوم پرداخت. ابوالعرب با تألیف کتاب «طبقات علماء افریقیة و تونس» که قدیمترین اثر در رجال افریقیه است و نیز کتاب «[[المحن]]» که از کهنترین آثار ملاحم و فتن به شمار میرود، سهمی ماندگار در تاریخنگاری و حدیثپژوهی مغرب اسلامی ایفا کرد. او همچنین در قیام بر ضد فاطمیان و همراهی با ابویزید مخلد بن کیداد نقش داشت. | ||
==نام و نسب== | ==نام و نسب== | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
==ویژگیهای علمی و اخلاقی== | ==ویژگیهای علمی و اخلاقی== | ||
مورخان و علمای بزرگ درباره ابوالعرب سخنان ستایشآمیزی گفتهاند. قاضی عیاض او را «حافظ مذهب، مفتی، و غلبه علم حدیث و رجال بر او» توصیف کرده است.<ref name="ابنعربي">[https://www.ibnalarabi.com/tarajim/tarjamat.php?id=17045 موقع الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي، تراجم الشيوخ والعلماء والأعيان، «أبي العرب محمد بن أحمد بن تميم»]</ref> ذهبی نیز او را «علامه مفتی، صاحب فنون» خوانده است.<ref name="حدیث">[https://hdith.com/encyclopedia/rawi/p-21752 پایگاه حدیث (hdith.com)، نمایه «محمد بن أحمد بن تميم بن تمام»]</ref> | مورخان و علمای بزرگ درباره ابوالعرب سخنان ستایشآمیزی گفتهاند. [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی|قاضی عیاض]] او را «حافظ مذهب، مفتی، و غلبه علم حدیث و رجال بر او» توصیف کرده است.<ref name="ابنعربي">[https://www.ibnalarabi.com/tarajim/tarjamat.php?id=17045 موقع الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي، تراجم الشيوخ والعلماء والأعيان، «أبي العرب محمد بن أحمد بن تميم»]</ref> ذهبی نیز او را «علامه مفتی، صاحب فنون» خوانده است.<ref name="حدیث">[https://hdith.com/encyclopedia/rawi/p-21752 پایگاه حدیث (hdith.com)، نمایه «محمد بن أحمد بن تميم بن تمام»]</ref> | ||
ابوعبدالله خرّاط میگوید: «او مردی صالح، ثقه، عالم به سنن و رجال و از بیناترین مردم زمان خود به این دو علم بود. کتابهای زیادی داشت و خوشخط بود. کریمالنفس و خوشاخلاق بود. گفته میشود با دست خود سه هزار و پانصد کتاب نوشت.»<ref name="طبقات6">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=24 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص24]</ref> | ابوعبدالله خرّاط میگوید: «او مردی صالح، ثقه، عالم به سنن و رجال و از بیناترین مردم زمان خود به این دو علم بود. کتابهای زیادی داشت و خوشخط بود. کریمالنفس و خوشاخلاق بود. گفته میشود با دست خود سه هزار و پانصد کتاب نوشت.»<ref name="طبقات6">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=24 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص24]</ref> | ||
| خط ۸۹: | خط ۸۹: | ||
===قیام بر ضد فاطمیان=== | ===قیام بر ضد فاطمیان=== | ||
ابوالعرب همزمان با ظهور دولت فاطمی (عبیدی) در افریقیه میزیست. هنگامی که ابویزید مخلد بن کیداد (معروف به صاحب الحمار) در سال ۳۳۲ قمری بر ضد فاطمیان قیام کرد، ابوالعرب همراه با گروهی از علمای قیروان به او پیوست. در جریان نبرد، ابوالعرب دو کتاب «امامت» محمد بن سحنون را برای مردم تدریس میکرد و میگفت: «شنیدن این دو کتاب در اینجا بر من بهتر از تمام آنچه نوشتهام است.»<ref name="دایرةالمعارف" /><ref name="طبقات7">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=25 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص25-26]</ref> | ابوالعرب همزمان با ظهور دولت فاطمی (عبیدی) در افریقیه میزیست. هنگامی که ابویزید مخلد بن کیداد (معروف به صاحب الحمار) در سال ۳۳۲ قمری بر ضد فاطمیان قیام کرد، ابوالعرب همراه با گروهی از علمای قیروان به او پیوست. در جریان نبرد، ابوالعرب دو کتاب «امامت» [[ابن سحنون، محمد بن عبدالسلام|محمد بن سحنون]] را برای مردم تدریس میکرد و میگفت: «شنیدن این دو کتاب در اینجا بر من بهتر از تمام آنچه نوشتهام است.»<ref name="دایرةالمعارف" /><ref name="طبقات7">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=25 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص25-26]</ref> | ||
===کتابت و نسخهبرداری=== | ===کتابت و نسخهبرداری=== | ||
ابوالعرب به کثرت کتابت شهرت داشت. او با دست خود سه هزار و پانصد کتاب نوشته بود.<ref name="طبقات8">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=26 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص26-27]</ref> او همچنین نسخهای از کتاب | ابوالعرب به کثرت کتابت شهرت داشت. او با دست خود سه هزار و پانصد کتاب نوشته بود.<ref name="طبقات8">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=26 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص26-27]</ref> او همچنین نسخهای از کتاب «[[تميیز الرجال|تمییز الرجال]]» [[عجلی، احمد بن عبدالله|عجلی]] را از روی نسخه استادش احمد بن معتب استنساخ کرد.<ref name="تمییز4">[https://noorlib.ir/book/view/109325?pageNumber=124 عجلی، تمییز الرجال، ص124]</ref> | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۲: | ||
===آثار چاپی=== | ===آثار چاپی=== | ||
*'''طبقات علماء افریقیة و تونس''' – قدیمترین اثر بازمانده در رجال افریقیه که حاوی تراجم علمای قیروان و تونس است. این کتاب بارها به چاپ رسیده است؛ از جمله به کوشش محمد بن ابیشنب (الجزایر، ۱۳۳۲ق) و با تحقیق علی شابی و نعیم حسن یافی (تونس، ۱۹۶۸م).<ref name="دایرةالمعارف" /><ref name="طبقات9">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=23 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص23]</ref> | *'''طبقات علماء افریقیة و تونس''' – قدیمترین اثر بازمانده در رجال افریقیه که حاوی تراجم علمای قیروان و تونس است. این کتاب بارها به چاپ رسیده است؛ از جمله به کوشش محمد بن ابیشنب (الجزایر، ۱۳۳۲ق) و با تحقیق علی شابی و نعیم حسن یافی (تونس، ۱۹۶۸م).<ref name="دایرةالمعارف" /><ref name="طبقات9">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=23 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص23]</ref> | ||
*'''المحن''' – از کهنترین کتابهای ملاحم و فتن که شامل احادیثی در باب فتن، مقتل خلفای راشدین و حوادث منتهی به زمان مؤلف است. این کتاب به کوشش یحیی وهیب جبوری (بیروت، ۱۹۸۳م) منتشر شده است.<ref name="دایرةالمعارف" /> | *'''المحن''' – از کهنترین کتابهای ملاحم و فتن که شامل احادیثی در باب فتن، مقتل خلفای راشدین و حوادث منتهی به زمان مؤلف است. این کتاب به کوشش [[جبوری، یحیی وهیب|یحیی وهیب جبوری]] (بیروت، ۱۹۸۳م) منتشر شده است.<ref name="دایرةالمعارف" /> | ||
===آثار یافتنشده=== | ===آثار یافتنشده=== | ||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۵۴: | ||
*[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=23 ابوالعرب تمیمی، محمد بن احمد، طبقات علماء افریقیة و تونس، تونس: الدار التونسیة للنشر، ۱۹۶۸م] | *[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=23 ابوالعرب تمیمی، محمد بن احمد، طبقات علماء افریقیة و تونس، تونس: الدار التونسیة للنشر، ۱۹۶۸م] | ||
*[https://noorlib.ir/book/view/109325?pageNumber=124 عجلی، احمد بن عبدالله، تمییز الرجال، بحرین: المجلس الأعلی للشئون الإسلامیة، ۱۴۳۵ق] | *[https://noorlib.ir/book/view/109325?pageNumber=124 عجلی، احمد بن عبدالله، تمییز الرجال، بحرین: المجلس الأعلی للشئون الإسلامیة، ۱۴۳۵ق] | ||
*[https://noorlib.ir/book/view/11689?volumeNumber=4&pageNumber=226 فروخ، عمر، تاریخ الأدب العربی، بیروت: دار العلم للملایین، | *[https://noorlib.ir/book/view/11689?volumeNumber=4&pageNumber=226 فروخ، عمر، تاریخ الأدب العربی، ج4، بیروت: دار العلم للملایین، ۲۰۰۶م] | ||
*[https://hdith.com/encyclopedia/rawi/p-21752 پایگاه حدیث (hdith.com)، نمایه «محمد بن أحمد بن تميم بن تمام»] | *[https://hdith.com/encyclopedia/rawi/p-21752 پایگاه حدیث (hdith.com)، نمایه «محمد بن أحمد بن تميم بن تمام»] | ||
*[https://www.ibnalarabi.com/tarajim/tarjamat.php?id=17045 موقع الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي، تراجم الشيوخ والعلماء والأعيان، «أبي العرب محمد بن أحمد بن تميم»] | *[https://www.ibnalarabi.com/tarajim/tarjamat.php?id=17045 موقع الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي، تراجم الشيوخ والعلماء والأعيان، «أبي العرب محمد بن أحمد بن تميم»] | ||