۱۶۰٬۹۳۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = '''محمود محمد طناحی''' | |||
| تصویر = NUR10921.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = محمود محمد طناحی | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = محمد | |||
| ولادت = ۲۹ مارس ۱۹۳۵م (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ق) | |||
| محل تولد = استان منوفیه، مصر | |||
| کشور تولد = مصر | |||
| محل زندگی = قاهره، مکه، ریاض، کویت، العین | |||
| رحلت = ۲۳ مارس ۱۹۹۹م (۶ ذیالحجه ۱۴۱۹ق) | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = | |||
| طول عمر = ۶۴ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = | |||
| پیشه = محقق، نویسنده، استاد دانشگاه | |||
| درجه علمی = دکترای زبان و ادبیات عرب | |||
| دانشگاه = دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره | |||
| علایق پژوهشی = تحقیق نسخ خطی، نحو و صرف، تاریخ نشر تراث | |||
| منصب = استاد دانشگاه حلوان، خبير مجمع اللغة العربية | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | محمود محمد شاکر | عبدالسلام هارون | محمد ابوالفضل ابراهیم | محمد رشاد عبدالمطلب | فؤاد سید | عامر سید عثمان | عبدالغنی عبدالخالق}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | النهایة فی غریب الحدیث و الأثر | طبقات الشافعیة الکبری | مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي | أمالي ابن الشجري | العقد الثمين في تاريخ البلد الأمين | تاج العروس من جواهر القاموس | منال الطالب في شرح طوال الغرائب | کتاب الشعر}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE10921AUTHORCODE | |||
}} | |||
'''محمود محمد طناحی''' (۱۹۳۵ – ۱۹۹۹م)، محقق برجسته مصری و از نامدارترین پژوهشگران عرصه تحقیق و نشر میراث کهن عربی در سده بیستم بود. او که از شاگردان ممتاز [[شاکر، محمود محمد|محمود محمد شاکر]] و [[هارون، عبدالسلام محمد|عبدالسلام هارون]] به شمار میرفت، آثار ارزشمندی همچون «النهایة فی غریب الحدیث و الأثر»، «طبقات الشافعیة الکبری» و «أمالی ابن الشجری» را به زیور طبع آراست. وی سالها در معهد المخطوطات العربیه و دانشگاه ام القری به فعالیت پرداخت و با تألیف «مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي» سهمی ماندگار در تاریخ نشر میراث عربی ایفا کرد. | |||
[[ | |||
==ولادت == | |||
محمود محمد طناحی در ۲۹ مارس سال ۱۹۳۵ میلادی (۲۳ ذیالحجه ۱۳۵۳ قمری) در یکی از روستاهای استان منوفیه مصر دیده به جهان گشود.<ref name="islamonline">[https://islamonline.net/9377 پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»]</ref> وی در هشت سالگی به همراه خانواده به شهر قاهره نقل مکان کرد و در محله «درب الاحمر» ساکن شد.<ref name="islamonline" /> | |||
==تحصیلات == | |||
طناحی در سیزده سالگی موفق به حفظ کامل قرآن کریم به روایت حفص گردید. سپس به مؤسسه دینی قاهره وابسته به الازهر پیوست و در سال ۱۹۵۳م گواهی ابتدایی و در سال ۱۹۵۸م گواهی تحصیلات متوسطه را دریافت کرد.<ref name="tanahi-book">طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي، ص۷</ref> | |||
پس از آن، به دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره راه یافت و در سال ۱۹۶۲م موفق به اخذ مدرک لیسانس در علوم و زبان عربی و شریعت اسلامی گردید.<ref name="tanahi-book" /> | |||
وی همزمان با تحصیل، به نسخبرداری از نسخ خطی برای برخی از خاورشناسان مشغول بود. از جمله نسخههایی که استنساخ کرد عبارتند از: بخشهایی از «الوافی بالوفیات» صفدی، «کنز الدرر» ابن أیبک داودری و «المغازی» واقدی.<ref name="islamonline" /> | |||
وی | |||
طناحی در مطبعه «عیسی البابی الحلبی» که از معتبرترین چاپخانههای مصر بود، به عنوان مصحح متون فعالیت میکرد.<ref name="islamonline" /> | |||
== | ==فعالیتها== | ||
===معهد المخطوطات العربیه=== | |||
پس از فراغت از تحصیل، به عنوان معید در معهد الدراسات العربیه وابسته به دانشگاه آمریکایی قاهره مشغول به کار شد.<ref name="islamonline" /> در سال ۱۹۶۵م به معهد المخطوطات العربیه وابسته به اتحادیه کشورهای عربی پیوست. در این مرکز، از محضر دو تن از بزرگان علم نسخهشناسی، محمد رشاد عبدالمطلب و فؤاد سید، بهرهمند گردید.<ref name="islamonline" /> | |||
وی در سفرهای متعددی که معهد المخطوطات به کشورهای مختلف ترتیب میداد، شرکت کرد تا از نسخ خطی موجود در کتابخانههای آن کشورها تصویربرداری شود. این سفرها شامل ترکیه (۱۹۷۰م)، مراکش (۱۹۷۲ و ۱۹۷۵م)، عربستان سعودی (۱۹۷۳م) و یمن (۱۹۷۴م) بود.<ref name="islamonline" /> | |||
=== | ===تحصیلات تکمیلی=== | ||
طناحی در کنار فعالیتهای پژوهشی، تحصیلات عالی خود را نیز ادامه داد. در سال ۱۹۷۲م موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته نحو و صرف از دانشکده دارالعلوم دانشگاه قاهره شد. پایاننامه وی با عنوان «ابن معطی و آراؤه النحویة مع تحقیق کتابه الفصول الخمسون» به راهنمایی اساتید بزرگ به انجام رسید.<ref name="tanahi-book" /> | |||
در سال ۱۹۷۸م درجه دکتری خود را در رشته نحو و صرف از همان دانشکده دریافت کرد. رساله دکتری وی با عنوان «ابن الشجری و آراؤه النحویة مع تحقیق الجزء الأول من کتابه الأمالي النحویة» بود.<ref name="tanahi-book" /> | |||
===فعالیت در دانشگاههای عربی === | |||
پس از اخذ دکتری، به عنوان پژوهشگر در مرکز البحث العلمی و إحیاء التراث الإسلامی و سپس به عنوان استاد در دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه ام القری در مکه مکرمه مشغول به کار شد. وی در این دانشگاه بیش از ده سال تدریس کرد و شاگردان بسیاری را تربیت نمود.<ref name="islamonline" /> | |||
= | پس از بازگشت به قاهره، به عنوان استاد در دانشکده الدراسات العربیه و الإسلامیه دانشگاه قاهره و سپس در سال ۱۹۹۶م به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه حلوان منصوب گردید.<ref name="islamonline" /> | ||
وی همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاههای محمد بن سعود (ریاض، ۱۹۹۱م)، دانشگاه کویت (۱۹۹۴م) و دانشگاه العین (امارات، ۱۹۹۷م) فعالیت کرد.<ref name="islamonline" /> | |||
===عضویت در مجامع علمی=== | |||
در سال ۱۹۸۹م، از سوی مجمع اللغة العربية قاهره به عنوان خبير در لجنة المعجم الكبير برگزیده شد.<ref name="islamonline" /> همچنین به عنوان خبير در مرکز تحقیق تراث دارالکتب المصریه و عضو هیئت مشترک خدمات تراث عربی در معهد إحیاء المخطوطات العربیه انتخاب گردید.<ref name="islamonline" /> | |||
===اساتید=== | |||
طناحی از محضر اساتید برجستهای بهره برد که مهمترین آنان عبارتند از:<ref name="islamonline" /> | |||
- محمود محمد شاکر (شیخ خود) | |||
- عبدالسلام هارون | |||
- محمد ابوالفضل ابراهیم | |||
- محمد رشاد عبدالمطلب | |||
- فؤاد سید | |||
- عامر سید عثمان (شیخ قرائت مصر) | |||
- عبدالغنی عبدالخالق (فقیه اصولی) | |||
===ویژگیهای اخلاقی=== | |||
طناحی به کرامت اخلاق، پاکی نفس، خوشصحبتی و طنازی معروف بود. وی نسبت به اساتید خود وفاداری کمنظیری داشت و همواره از آنان با احترام و دعا یاد میکرد.<ref name="islamonline" /> | |||
[[ | ==وفات== | ||
محمود محمد طناحی در صبح روز سهشنبه، ۶ ذیالحجه سال ۱۴۱۹ هجری قمری (۲۳ مارس ۱۹۹۹ میلادی) در حالی که از سلامت کامل برخوردار بود، به طور ناگهانی درگذشت.<ref name="tanahi-book" /><ref name="islamonline" /> مردم پس از درگذشت [[شاکر، محمود محمد|محمود محمد شاکر]]، به طناحی به عنوان جانشین شایستهای برای ادامه مسیر وی چشم دوخته بودند، اما مرگ زودهنگام او مانع از تحقق این امر شد.<ref name="islamonline" /> | |||
==آثار== | |||
===تحقیق=== | |||
طناحی آثار ارزشمندی را به زیور طبع آراسته است. از جمله مهمترین آنها:<ref name="tanahi-book" /><ref name="islamonline" /> | |||
{{ستون-شروع|۲}} | |||
# '''النهایة فی غریب الحدیث و الأثر''' (اثر مجدالدین بن اثیر) – سه بخش ابتدایی با همکاری طاهر احمد زویی، دو بخش آخر به صورت انفرادی (۱۹۶۳م) | |||
# '''طبقات الشافعیة الکبری''' (اثر ابن سبکی) – با همکاری عبدالفتاح محمد حلوانی، در ده جلد (۱۹۶۴م)؛ چاپ دوم با بازنگری (۱۹۹۲م) | |||
# '''العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین''' (اثر تقیالدین فاسی) – تحقیق بخش هشتم (۱۹۶۹م) | |||
# '''الغریبین (غریبی القرآن و الحدیث)''' (اثر عبید هروی) – تحقیق بخش اول (۱۹۷۰م) | |||
# '''تاج العروس من جواهر القاموس''' (اثر مرتضی زبیدی) – تحقیق بخشهای شانزدهم (۱۹۷۶م) و بیست و هشتم (۱۹۹۳م) | |||
# '''أمالی ابن الشجري''' – در سه بخش (۱۹۹۲م) | |||
# '''منال الطالب في شرح طوال الغرائب''' (اثر مجدالدین بن اثیر) – (۱۹۸۳م) | |||
# '''کتاب الشعر (أو شرح الأبيات المشکلة الإعراب)''' (اثر ابوعلی فارسی) – در دو جلد (۱۹۸۸م) | |||
# '''الفصول الخمسون''' (اثر ابن معطی) – رساله کارشناسی ارشد | |||
# '''ذكر النسوة المتعبدات الصوفيات''' (اثر ابوعبدالرحمن سلمی) – (۱۹۹۳م) | |||
# '''أعمار الأعيان''' (اثر ابن جوزی) – (۱۹۹۴م) | |||
{{پایان}} | |||
===تألیف=== | |||
{{ستون-شروع|۲}} | |||
# '''مدخل إلی تاریخ نشر التراث العربي''' – درباره پیشینه و مراحل نشر میراث عربی و مدارس تحقیق | |||
# '''الموجز في مراجع التراجم و البلدان و المصنفات و تعریفات العلوم''' | |||
# '''عن التصحیف و التحریف''' | |||
# '''فهارس کتاب الأصول في النحو''' (اثر ابن سراج) – (۱۹۸۶م) | |||
# '''فهرس الأشعار لکتاب دیوان المعاني''' (اثر ابیهلال عسکری) | |||
# '''نبذة في تاریخ الطب العربي''' – مقدمه بر «الطب النبوي» ابن قیم جوزی | |||
# '''التنبیه علی خطأ الغریبین''' | |||
# '''جموع التکسیس و العرف اللغوي''' | |||
# '''شرح شواهد الإیضاح''' (اثر ابوعلی فارسی) | |||
# '''الفهرس الوصفي لبعض نوادر المخطوطات بالمکتبة المرکزیة بجامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة''' | |||
# '''قضیة إنقاذ المخطوطات (ما تحقق و ما لم یتحقق)''' | |||
{{پایان}} | |||
===مقالات=== | |||
طناحی در سالهای پایانی عمر، مقالات منظمی در مجله «الهلال» منتشر میکرد که نشاندهنده تسلط عمیق وی بر فرهنگ عربی و توانایی بالای ادبی او بود.<ref name="islamonline" /> | |||
==پانویس== | |||
<references /> | |||
[ | ==منابع مقاله== | ||
*[https://islamonline.net/9377 پایگاه إسلام أون لاین، «محمود الطناحي .. العالم والإنسان»] | |||
*طناحی، محمود محمد، «في اللغة و الأدب؛ دراسات و بحوث»، لبنان، بیروت، دارالغرب الإسلامي | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مصححان]] | [[رده:مصححان]] | ||