فیاض، محمداسحاق: تفاوت میان نسخه‌ها

'''محمداسحاق فیاض''' (۱۳۰۹-۱۴۰۵ش)، مرجع تقلید شیعه، فقیه و استاد برجسته درس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه نجف بود. او از شاگردان نزدیک و همراهان [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] به شمار می‌رفت و پس از استادش، از مراجع چهارگانه حوزه نجف به حساب می‌آمد. فیاض بیش از ۴۰ اثر در موضوعات فقه، اصول، حکومت اسلامی، بانکداری اسلامی و حقوق زنان تألیف کرد. از نظرات شاخص او می‌توان به جواز حضور زنان در مناصب عالی حکومتی (مانند ریاست جمهوری و قضاوت) و همچنین نظریه «ولایت فقیه اعلم منصوب از سوی خداوند» اشاره کرد.  

محمداسحاق فیاض در سال ۱۳۰۹ش (۱۹۳۰م) در روستای «صوبه» از توابع بخش جاغوری، ولایت غزنی، در جنوب کابل پایتخت افغانستان به دنیا آمد.<ref name="shafaqna">[https://fa.shafaqna.com/news/2279757/ شفقنا: حضرت آیت‌الله شیخ محمد اسحاق فیاض به ملکوت اعلی پیوست]</ref> والدین او از قوم هزاره بودند و پدرش محمدرضا (متوفای ۱۳۶۸ش) کشاورز بود.<ref name="shafaqna2">[https://af.shafaqna.com/FA/657603 شفقنا افغانستان: آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض دار فانی را وداع گفت]</ref>

فیاض در نجف در مدرسه سلیمیه در محله مشراق ساکن شد.<ref name="noorsoft" /> کتاب مطول را نزد [[مدرس افغانی، محمدعلی|محمدعلی مدرس افغانی]] تکمیل کرد. قوانین الاصول، حاشیه ملاعبدالله و بخشی از شرح لمعه را نزد میرزا کاظم تبریزی خواند و ادامه شرح لمعه را با سید اسدالله مدنی و میرزا علی فلسفی فراگرفت.<ref name="noorsoft" />

سپس دروس سطح عالی را آغاز کرد و کفایة الاصول، رسائل و مکاسب محرمه را نزد شیخ مجتبی لنکرانی آموخت.<ref name="noorsoft" /> فیاض در ۲۰ سالگی به درس خارج راه یافت و حلقه درس [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] را برگزید.<ref name="mobahesat">[https://mobahesat.ir/2626 مباحثات: اندیشه سیاسی اجتماعی آیت‌الله‌العظمی شیخ محمداسحاق فیاض]</ref>

حضور فیاض در درس خارج [[خویی، سید ابوالقاسم|آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی]] ۱۵ سال به طول انجامید.<ref name="noorsoft" /> از اواخر دوره شاگردی، در کارهای دفتر و سفر به شهرهای دور و نزدیک، خویی را همراهی می‌کرد.<ref name="noorsoft" /> او همچنین در شورای استفتای آیت‌الله خویی فعالیت می‌کرد که اعضای دیگری مانند [[روحانی، سید محمد|سید محمد روحانی]]، [[غروی تبریزی، علی|میرزا علی غروی]]، [[صدر، سید محمدباقر|سید محمدباقر صدر]]، [[تبریزی، جواد|میرزا جواد تبریزی]]، [[وحید خراسانی، حسین|حسین وحید خراسانی]] و [[سیستانی، سید علی|سید علی سیستانی]] نیز در آن حضور داشتند.<ref name="noorsoft" />

در سال ۱۳۵۶ش تدریس درس خارج را آغاز کرد. جلسات درس او ابتدا در مدرسه سید یزدی برگزار می‌شد، سپس به مدرسه دارالعلم (تأسیس [[خویی، سید ابوالقاسم|آیت‌الله خویی]]) منتقل گردید و پس از تخریب آن توسط صدام، دوباره به مدرسه سید یزدی بازگشت. تدریس وی به زبان عربی است.<ref name="noorsoft" />

مرجعیت فیاض در زمان حیات استادش [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] آغاز شد، اما به احترام استاد، تا چند سال از چاپ رساله عملیه خودداری کرد و مقلدین را به خویی ارجاع می‌داد.<ref name="noorsoft" /> سید محمد صدر (پدر مقتدی صدر) به فرزندان و پیروان خود توصیه کرد که پس از وی، از [[حسینی حائری، سید کاظم|سید کاظم حائری]] یا محمداسحاق فیاض تقلید کنند.<ref name="noorsoft" />

*سن بلوغ دختران: به فتوای فیاض، دختران قبل از ۱۳ سال تمام قمری تا زمانی که سایر علائم بلوغ را نداشته باشند مکلف نیستند، اما پس از اتمام ۱۳ سال قمری حتی اگر سایر علائم بلوغ را نداشته باشند، بالغ و مکلف هستند.<ref> [https://www.hawzahnews.com/news/959672 ر.ک: خبرگزاری رسمی حوزه، تغییر فتوای یکی از مراجع تقلید درباره سن تکلیف دختران]</ref>

 

آیت‌الله محمداسحاق فیاض در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ش (18 ذی‌الحجه 1447ق) پس از تحمل دوره‌ای طولانی بیماری، در سن ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان‌های بغداد درگذشت.<ref name="shafaqna" />

 

 

 

سرانجام پیکر مطهر آیت‌الله فیاض به نجف اشرف منتقل شد و در جوار حرم [[امام علی علیه‌السلام|علی بن ابی‌طالب(ع)]] به خاک سپرده شد.<ref name="isna">[https://www.isna.ir/news/1405031609144 ر.ک: تشییع و خاکسپاری آیت‌الله محمداسحاق فیاض در نجف اشرف، خبرگزاری ایسنا، ۱۶ خرداد ۱۴۰۵]</ref> در این مراسم، برخی نمایندگان هیأت دیپلماسی ایران و آیت‌الله سید مجتبی حسینی (نماینده مقام معظم رهبری در عراق) نیز حضور داشتند.<ref name="isna" /> علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر عراق، نیز در پیامی ضمن تسلیت درگذشت این مرجع بزرگ، از خدمات علمی و دینی آیت‌الله فیاض تجلیل کرد.<ref name="mehrnews">[https://www.mehrnews.com/news/6851101 ر.ک: پیکر آیت‌الله محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد، خبرگزاری مهر، ۱۵ خرداد ۱۴۰۵]</ref>

*'''محاضرات فی اصول الفقه''' (۵ جلد): تقریرات درس اصول استادش [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] که خویی آن را «بهترین تقریر» خواند و در مقدمه آن از فیاض به عنوان «نور چشمش» یاد کرد.

* '''موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی (جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام)'''

*'''الأراضی'''