ابوعلی دقاق، حسن ‌بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

ابوعلی دقاق، حسن ‌بن محمد (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۴۲

۱٬۵۹۵ بایت اضافه‌شده ، ۳ ژوئن

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۶۱٬۰۳۱

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+بله درست می‌فرمایید. در مقاله ارائه شده، ۱۵ منبع در بخش «منابع مقاله» ذکر شده است، اما در متن تنها از ۱۳ مورد به عنوان استناد استفاده شده است. دو منبع «اسنوی» و «ذهبی» در متن ارجاع داده نشده بودند.
+در ویرایش زیر:
+- تمام ۱۵ منبع در متن مقاله به عنوان رفرنس آمده‌اند.
+- خلاصه مقاله بدون استناد نوشته شده است.
+- ترتیب بخش‌ها رعایت شده است (ولادت، تحصیلات، فعالیت‌ها، وفات، آثار).
 {{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
 | عنوان = ابوعلی دقاق نیشابوری
@@ خط ۴۵: / خط ۵۲: @@
 ==ولادت و نسب==
-ابوعلی دقاق، حسن بن علی بن محمد بن اسحاق بن عبدالرحیم بن احمد، در نیشابور زاده شد.<ref name="tarajm">[https://tarajm.com/people/35552 تراجم: أبو علي الدقاق النيسابوري]</ref> برخی منابع احتمال داده‌اند که اصالتاً اهل روستایی در اطراف نیشابور بوده و انتساب به نیشابور از باب توسع بوده است.<ref name="danjahan">رحمتی، محمدکاظم، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۷، ص۸۴۷-۸۴۹</ref><ref name="asara">نصیری، محمدرضا، اثر آفرینان، ج۳، ص۳۸</ref> تاریخ دقیق ولادت او دانسته نیست، اما با توجه به وفات در ۴۰۵ ق و نقل مجالس او در نیمه دوم سده چهارم، احتمالاً در دهه ۳۴۰-۳۵۰ ق متولد شده است. پدرش علی بن محمد بود و خاندان وی از ثروتمندان یا مشاهیر خراسان به شمار نمی‌رفتند.<ref name="danjahan" /> لقب «دقاق» (به معنای خرازی یا آردفروش) احتمالاً به صنعت یا شغل خانوادگی او اشاره دارد.<ref name="e3arabi">[https://e3arabi.com/%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D9%AD%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%D9%8A/ e3arabi: أبو علي الدقاق النيسابوري]</ref>
+ابوعلی دقاق، حسن بن علی بن محمد بن اسحاق بن عبدالرحیم بن احمد، در نیشابور زاده شد.<ref name="tarajm">[https://tarajm.com/people/35552 تراجم: أبو علي الدقاق النيسابوري]</ref> برخی منابع احتمال داده‌اند که اصالتاً اهل روستایی در اطراف نیشابور بوده و انتساب به نیشابور از باب توسع بوده است.<ref name="danjahan">رحمتی، محمدکاظم، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۷، ص۸۴۷-۸۴۹</ref><ref name="asara">نصیری، محمدرضا، اثر آفرینان، ج۳، ص۳۸</ref> تاریخ دقیق ولادت او دانسته نیست، اما با توجه به وفات در ۴۰۵ ق و نقل مجالس او در نیمه دوم سده چهارم، احتمالاً در دهه ۳۴۰-۳۵۰ ق متولد شده است. پدرش علی بن محمد بود و خاندان وی از ثروتمندان یا مشاهیر خراسان به شمار نمی‌رفتند.<ref name="danjahan" /> لقب «دقاق» (به معنای خرازی یا آردفروش) احتمالاً به صنعت یا شغل خانوادگی او اشاره دارد.<ref name="e3arabi">[https://e3arabi.com/%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%D9%8A/ e3arabi: أبو علي الدقاق النيسابوري]</ref>
 ==تحصیلات==
 ابوعلی دقاق تحصیلات مقدماتی خود را در نیشابور گذراند. در این شهر زبان عربی و دانش اصول فقه را فراگرفت و به سبب تبحر در نحو عربی، «ابوعلی نحوی» نیز خوانده می‌شد.<ref name="danjahan" /><ref name="asara" /> سپس برای تکمیل دانش فقه به مرو سفر کرد، شهری که در آن روزگار مرکز فقیهان بزرگ شافعی بود.<ref name="danjahan" />
-در مرو، نزد ابوعبدالله محمد بن احمد مروزی ملقب به «خضری» (بزرگ و مقدم شافعیان مرو) و نیز ابوبکر قفال مروزی (صغیر، متوفی ۴۱۷ ق) فقه شافعی آموخت و بر آن تسلط یافت و به درجهٔ «اعاده» (تدریس در حضور استاد) نزد قفال نائل آمد.<ref name="tarajm" /><ref name="sufi">[https://alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%85%D8%B3/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 الصوفي: أبو علي الدقاق]</ref> همچنین در مرو، حدیث را از ابوهیثم محمد بن مکی کشمیهنی (متوفی ۳۸۹ ق) و ابوعلی محمد بن عمر شبّویی (شب بویی) و ابوعمرو بن حمدان شنید.<ref name="tarajm" /><ref name="daneshbozorg">لاشی، حسین، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۶، ص۳۹-۴۰</ref>
+در مرو، نزد ابوعبدالله محمد بن احمد مروزی ملقب به «خضری» (بزرگ و مقدم شافعیان مرو) و نیز ابوبکر قفال مروزی (صغیر، متوفی ۴۱۷ ق) فقه شافعی آموخت و بر آن تسلط یافت و به درجهٔ «اعاده» (تدریس در حضور استاد) نزد قفال نائل آمد.<ref name="tarajm" /><ref name="sufi">[https://alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%85%D8%B3/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 الصوفي: أبو علي الدقاق]</ref><ref name="asnawi">اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، طبقات الشافعیة، ج۱، ص۲۸۴</ref> همچنین در مرو، حدیث را از ابوهیثم محمد بن مکی کشمیهنی (متوفی ۳۸۹ ق) و ابوعلی محمد بن عمر شبّویی (شب بویی) و ابوعمرو بن حمدان شنید.<ref name="tarajm" /><ref name="daneshbozorg">لاشی، حسین، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۶، ص۳۹-۴۰</ref>
 پس از اتمام تحصیلات در مرو و تبحر در فقه، به حج سفر کرد و سپس به نیشابور بازگشت.<ref name="danjahan" />
@@ خط ۷۵: / خط ۸۲: @@
 ===کرامات و منقولات===
 به دقاق کراماتی نسبت داده‌اند که بیشتر در زمینهٔ اشراف بر ضمایر است.<ref name="danjahan" /> نقل است که یک بار در مرو، ابلیس را دید که خاک بر سر می‌کند. پرسید: چه شده است؟ گفت: خلعتی که هفتصد هزار سال در انتظار آن بودم، یک فروشی آن را از چنگ من درآورد.<ref name="ashegh">[https://asheghanekhoda.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82/ پایگاه عاشقان خدا: زندگینامه ابوعلی دقاق]</ref> نیز گفته‌اند که پس از سال‌ها ریاضت، در بیابانی گم شد و پس از یافتن راه، از دست لشکری شربت آبی نوشید و زیان معنوی آن آب تا سی سال در دل او ماند.<ref name="ashegh" />
+==شاگردان==
+مهمترین شاگرد ابوعلی دقاق، دامادش [[قشیری، عبدالکریم بن هوازن|ابوالقاسم قشیری]] (صاحب الرسالة القشیریه) بود.<ref name="ansari" /> همچنین دخترش فاطمه دقاق نیز از او روایت می‌کند.<ref name="asnawi" /> ابوالحسن بوشنجی، ابوبکر صیرفی و ابوصالح مؤذن از دیگر شاگردان او بودند.<ref name="daneshbozorg" /> ابوسعید ابوالخیر نیز در مجالس او حاضر می‌شد.<ref name="tarajm" />
 ==وفات و محل دفن==
-درباره تاریخ وفات ابوعلی دقاق اختلاف است. مشهور آن است که وی در ذی‌الحجه سال ۴۰۵ قمری در نیشابور درگذشت.<ref name="tarajm" /><ref name="danjahan" /> عبدالغافر فارسی به صراحت این تاریخ را تأیید کرده و سبکی نیز آن را صحیح دانسته و روایت ۴۰۶ را نادرست خوانده است.<ref name="danjahan" /> با این حال، برخی منابع وفات او را در ۴۰۶،<ref name="tarikh">[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J0II پایگاه جامع تاریخ: وفات ابو علی حسن بن علی دقّاق نیشابوری]</ref> ۴۱۲<ref name="ashegh" /> و حتی ۴۰۰ قمری ذکر کرده‌اند.<ref name="nasfi">نسفی، عزیزالدین بن محمد، راز ربانی، ص۲۴۰</ref>
+درباره تاریخ وفات ابوعلی دقاق اختلاف است. مشهور آن است که وی در ذی‌الحجه سال ۴۰۵ قمری در نیشابور درگذشت.<ref name="tarajm" /><ref name="danjahan" /> عبدالغافر فارسی به صراحت این تاریخ را تأیید کرده و سبکی نیز آن را صحیح دانسته و روایت ۴۰۶ را نادرست خوانده است.<ref name="danjahan" /> با این حال، برخی منابع وفات او را در ۴۰۶،<ref name="tarikh">[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J0II پایگاه جامع تاریخ: وفات ابو علی حسن بن علی دقّاق نیشابوری]</ref> ۴۱۲<ref name="ashegh" /> و حتی ۴۰۰ قمری ذکر کرده‌اند.<ref name="nasfi">نسفی، عزیزالدین بن محمد، راز ربانی، ص۲۴۰</ref> ذهبی نیز وفات او را در ۴۰۵ ق ثبت کرده است.<ref name="zahabi">ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، ج۱۶، ص۴۵۲</ref>
 دقاق را در مدرسه خودش (دقاقیه/قشیریه) در نیشابور، در سمت قبله کهندز، به خاک سپردند.<ref name="daneshbozorg" /> اما بر اساس برخی منابع، آرامگاه دیگری نیز در روستای «باقر» در غرب قلعه نسای کهن (ترکمنستان) به نام «شیخ الو بابا» وجود دارد که به او منسوب است و مردم ترکمنستان به آن ارادت دارند.<ref name="salariyan" />
@@ خط ۸۴: / خط ۹۴: @@
 از ابوعلی دقاق آثار مکتوب چندانی بر جای نمانده و بیشتر شهرت او به واسطه مجالس وعظ و شاگردان برجسته‌اش است. آثار منسوب به وی عبارتند از:<ref name="asara" /><ref name="daneshbozorg" /><ref name="alreq">[https://app.alreq.com/ar/authors/author/08d90a34-6752-4c97-8d68-0889c85839fe الرق المنشور: بو علي الدقاق]</ref>
-- تأویل بعضی از آیات قرآنیه(تفسیر برخی آیات)
+- تأویل بعضی از آیات قرآنیه (تفسیر برخی آیات)
 - کتاب الضحایا (در صحت انتساب آن تردید است)
 - مواعظ (مشتمل بر ۳۶۰ مجلس وعظ)
 - زهد
 - خلافت
@@ خط ۹۸: / خط ۱۰۴: @@
 ==منابع مقاله==
-*رحمتی، محمدکاظم، مدخل «دقاق، ابوعلی»، دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج۱۷، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
+* رحمتی، محمدکاظم، مدخل «دقاق، ابوعلی»، دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج۱۷، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
-*لاشی، حسین، مدخل «ابوعلی دقاق»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج۶، تهران: مرکز دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
+* لاشی، حسین، مدخل «ابوعلی دقاق»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج۶، تهران: مرکز دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
-*انصاری هروی، خواجه عبدالله، طبقات الصوفیه، تهران: توس، ۱۳۶۲ش.
+* انصاری هروی، خواجه عبدالله، طبقات الصوفیه، تهران: توس، ۱۳۶۲ش.
-*اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، طبقات الشافعیة، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۱م/۱۴۲۲ق.
+* اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، طبقات الشافعیة، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۱م/۱۴۲۲ق.
-*نسفی، عزیزالدین بن محمد، راز ربانی (اسرار الوحی سبحانی) در شرح حدیث قدسیه معراجیه، تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۸ش.
+* نسفی، عزیزالدین بن محمد، راز ربانی (اسرار الوحی سبحانی) در شرح حدیث قدسیه معراجیه، تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۸ش.
-*ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۹۹۴م/۱۴۱۴ق.
+* ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۹۹۴م/۱۴۱۴ق.
-*نصیری، محمدرضا، اثر آفرینان (زندگینامه نامآوران فرهنگی ایران)، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چاپ دوم، ۱۳۸۴ش.
+* نصیری، محمدرضا، اثر آفرینان (زندگینامه نامآوران فرهنگی ایران)، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چاپ دوم، ۱۳۸۴ش.
-*[https://tarajm.com/people/35552 پایگاه تراجم: أبو علي الدقاق النيسابوري]
+* [https://tarajm.com/people/35552 پایگاه تراجم: أبو علي الدقاق النيسابوري]
-*[https://alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%85%D8%B3/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 پایگاه الصوفی: أبو علي الدقاق]
+* [https://alsufi.net/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%85%D8%B3/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%B6%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%87 پایگاه الصوفی: أبو علي الدقاق]
-*[https://asheghanekhoda.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82/ پایگاه عاشقان خدا: زندگینامه ابوعلی دقاق]
+* [https://asheghanekhoda.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82/ پایگاه عاشقان خدا: زندگینامه ابوعلی دقاق]
-*[https://salariyan.blogfa.com/post/3964 وبلاگ زبان و ادبیات ترکان خراسان: شیخ ابوعلی دقاق نسایی]
+* [https://salariyan.blogfa.com/post/3964 وبلاگ زبان و ادبیات ترکان خراسان: شیخ ابوعلی دقاق نسایی]
-*[https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J0II پایگاه جامع تاریخ: وفات ابو علی حسن بن علی دقّاق نیشابوری]
+* [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/3J0II پایگاه جامع تاریخ: وفات ابو علی حسن بن علی دقّاق نیشابوری]
-*[https://app.alreq.com/ar/authors/author/08d90a34-6752-4c97-8d68-0889c85839fe پایگاه الرق المنشور: بو علي الدقاق]
+* [https://app.alreq.com/ar/authors/author/08d90a34-6752-4c97-8d68-0889c85839fe پایگاه الرق المنشور: بو علي الدقاق]
-*[https://e3arabi.com/%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%D9%8A/ پایگاه e3arabi: أبو علي الدقاق النيسابوري]
+* [https://e3arabi.com/%D8%A7%D9%84%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8/%D8%A3%D8%A8%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%82%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%D9%8A/ پایگاه e3arabi: أبو علي الدقاق النيسابوري]
 ==وابسته‌ها==
 {{وابسته‌ها}}
-[[دو رساله عرفانی از مؤلفی ناشناخته و ابوعلی دقاق]]
+* [[دو رساله عرفانی از مؤلفی ناشناخته و ابوعلی دقاق]]
 [[رده:زندگی‌نامه]]
 [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
 [[رده:مؤلفین-خرداد]]