سبزواری، اسماعیل: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ملا اسماعیل سبزواری''' (حدود ۱۲۱۲ - ۱۳۱۲ ق)، معروف به '''حاج ملا اسماعیل واعظ سبزواری'''، محدث، واعظ و استاد فلسفه در دوره قاجار بود. او از شاگردان حاج ملاهادی سبزواری، فیلسوف نامدار قرن سیزدهم، به شمار می‌رفت و پس از استادش از معدود کسانی بود که توانایی تدریس اسفار اربعه را داشت. وی مدت سه سال در حوزه علمیه نجف به تحصیل فقه و اصول پرداخت و پس از بازگشت به ایران به وعظ و تألیف روی آورد. اقامت طولانی او در تهران با دوره‌ای تبعید به تبریز همراه بود که ناشی از اختلاف با ملاعلی کنی (مجتهد نافذ تهران) گزارش شده است. ملا اسماعیل سبزواری آثار متعددی در موضوعات مختلف تألیف کرد که مهمترین آنها «بدایع الاخبار» (۳۵۶ مجلس) و «جامع النورین فی احوال الانسان» است. او در حدود سن ۱۰۰ سالگی در تهران درگذشت و در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در شهر ری به خاک سپرده شد.

او تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش سبزوار به پایان رساند.<ref name="imna" /><ref name="todaytime">[https://todaytime.ir/events/767-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%B8-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 todaytime: رحلت حاج ملااسماعیل سبزواری محدث و واعظ شهیر در تهران]</ref> پس از آن، به تحصیل حکمت الهی و فلسفه نزد حاج ملاهادی سبزواری، فیلسوف نامدار قرن سیزدهم، پرداخت.<ref name="sharh-e-hal" /> گفته شده است که پس از درگذشت استادش، او تنها کسی بود که توانایی تدریس اسفار اربعه را داشت.<ref name="sharh-e-hal" /><ref name="imna" />

ملا اسماعیل برای تکمیل تحصیلات علوم دینی به حوزه علمیه نجف رفت و مدت سه سال در آنجا به تحصیل فقه و اصول نزد سید ابراهیم قزوینی (صاحب کتاب «ضوابط الاصول» و متوفای ۱۲۹۳ قمری) پرداخت و به درجه اجتهاد نائل آمد.<ref name="sharh-e-hal" /><ref name="todaytime" />

او از جمله کسانی بود که پس از درگذشت حاج ملاهادی سبزواری، به تدریس اسفار اربعه (کتاب مهم فلسفی ملاصدرا) پرداخت.<ref name="sharh-e-hal" />

بر اساس گزارش‌ها، میان ملا اسماعیل سبزواری و ملاعلی کنی (از مجتهدان نافذ تهران) اختلافاتی پدید آمد. گفته شده که در یکی از مجالس وعظ ملا اسماعیل، هنگامی که ملاعلی کنی وارد شد، مردم به احترام او برخاستند و مجلس موعظه برای مدتی متوقف شد. این موضوع ملا اسماعیل را آزرده خاطر کرد و در ادامه وعظ خود، ابیاتی از حافظ خواند که به مذاق ملاعلی کنی خوش نیامد. چندی بعد، ملاعلی کنی از ناصرالدین شاه خواستار تبعید ملا اسماعیل شد و شاه نیز با درخواست او موافقت کرد.<ref name="sharh-e-hal" /> ملا اسماعیل سال‌ها در تبریز اقامت داشت.<ref name="sharh-e-hal" /> او پس از درگذشت ملاعلی کنی در سال ۱۳۰۶ هجری قمری به تهران بازگشت و وعظ و خطابه خود را از سر گرفت.<ref name="sharh-e-hal" />

ملا اسماعیل سبزواری در ۱۴ جمادی‌الاولی سال ۱۳۱۲ هجری قمری در تهران درگذشت.<ref name="imna" /><ref name="amin3">امین، محسن، [https://noorlib.ir/book/view/3265?volumeNumber=3&pageNumber=376 أعیان الشیعة، ج۳، ص۳۷۶]</ref> اعتمادالسلطنه در یادداشت‌های روزانه خود، سن او را در آن زمان حدود نود سال ذکر کرده است،<ref name="sharh-e-hal" /> اما برخی منابع دیگر سن او را حدود ۱۰۰ سال گزارش داده‌اند. پیکر او در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در شهر ری به خاک سپرده شد.<ref name="todaytime" />